Gratis nieuwsbrief Meld je aan voor de gratis e-mail nieuwsbrief van Nursing, TvV en TvZ. Klik hier

Blog

Palliatieve sedatie

8 9103 Nursing

Jos Kaldenhoven

Functie: Blogger Nursing
Jos is verpleegkundige in een Verpleegkundig Thuiszorg Technologie Team (VTT). Hij blogt over zijn cliënten en zijn werk.

Blogger Nursing

De zon schijnt, nog twee dagen voor mijn vakantie begint. Ik bel aan bij een cliënt waar ik het infuus dat op de port-a-cath loopt, kom overzetten. Zijn partner doet open. Rode, betraande ogen, er is duidelijk iets aan de hand.

‘Gaat het?’ vraag ik wat naïef. ‘Nee’ antwoordt ze kort. Ik loop mee naar binnen, waar haar zoon bij het bed zit van de cliënt. Ik geef beiden een hand en de zoon vertelt me: ‘Het hoeft niet meer, hij is er klaar mee. Wij willen beginnen met palliatieve sedatie.’

De cliënt kijkt me aan en zegt niets. Zijn sterk vermagerde gezicht spreekt boekdelen: het hoeft voor hem niet meer. De zoon vraagt of ik contact met de huisarts op wil nemen, omdat daar al afspraken mee zijn gemaakt. Ik bel haar op, en krijg het verhaal te horen. De refractaire symptomen zijn bij hem zowel psychisch als lichamelijk. Hij heeft zijn strijd gedurende een aantal jaren gestreden en nu kiest hij voor palliatieve sedatie. De huisarts kan daar – uiteraard – in mee gaan.

Al heel snel blijkt dat zijn partner er een heel andere gedachte op na houdt. ‘Sedatie gaat zo in tegen mijn principes’, vertelt ze me. ‘Ik respecteer wat hij wil, maar ik heb het er zo moeilijk mee!’

De zoon vraagt me: ‘Moet het infuus dan nog worden gehandhaafd?’ Ik kijk naar mijn cliënt, die zacht maar duidelijk zegt: ‘Geen infuus meer.’ Ik zoek de spulletjes bij elkaar, stop de infuuspomp en verwijder de naald uit de port-a-cath. Omdat er nog familie onderweg is, die afscheid komt nemen, spreek ik af dat mijn collega in de avonddienst de sedatie komt starten. Alle materialen zijn al geregeld.

De volgende ochtend kom ik weer terug, en de cliënt is wakker. Zijn partner geeft hem wat te drinken. ‘Hij werd wakker omdat hij moest plassen…’ zegt ze bijna verontschuldigend. Het inbrengen van een verblijfskatheter was wel met meneer besproken, maar dat wilde hij niet. ‘Kan de sedatie niet zo worden uitgevoerd, dat hij af en toe even wakker is?’ vraagt ze hoopvol. Het proces gaat haar te snel, dat is duidelijk. ‘Ik wil nog zo graag voor hem blijven zorgen!’ Ik vraag aan de cliënt wat hij wil: ‘Ik wil blijven slapen.’

In overleg met de huisarts wordt de dormicum opgehoogd. Later in de ochtend kom ik nog even terug. Het lijkt erop dat het sedatieniveau voldoende is. De man slaapt rustig. Ik spreek af dat er later op de dag nog iemand langs komt. Zijn partner pakt me bij het afscheid nemen bij de arm en zegt: ‘Je vindt het toch niet erg dat ik af en toe tegenpruttel?’ Ik vertel haar dat ik daar alle begrip voor heb, vooral omdat ze ondanks haar eigen principes bereid is om het welzijn van haar partner voorop te zetten. ‘Dank je’, zegt ze met betraande ogen.

In de auto, onderweg naar de volgende cliënt, bedenk ik me dat ik toch eigenlijk wel een intensief beroep heb. En dan heb je wel eens vakantie nodig!

door Jos Kaldenhoven

8 reacties

  • # 1

    Tecla Boonstra

    bij palliatieve sedatie moet altijd een blaascatheter ingebracht worden. Blaasretentie zorgt onnodig voor veel onrust.
  • # 2

    Monique Thoma

    Hoezo de collega komt de palliatieve sedatie starten? Palliatieve sedatie is een medische interventie en de verantwoordelijkheid daarvoor berust bij de arts. Zoals duidelijk uit deze casus blijkt is het starten van de ps een emotioneel beladen moment voor alle betrokkenen. Een heldere informatie voorziening is van groot belang. Als regel geldt dan ook dat de arts bij de aanvang van de sedatie aanwezig is om o.a. deze taak te vervullen. Uiteraard dient er sprake te zijn van een goede multidisciplinaire samenwerking. Op deze wijze kan voorkomen worden dat de verpleegkundige in ongewenste situaties terecht komt zoals m.i. in deze casus wel gebeurd. Familie heeft afscheid genomen, patient is toch 's ochtends wakker,er bestaat onrust t.g.v. een volle blaas / geen verblijfscatheter. Juist in deze casus waarin de partner "er nog niet klaar mee is" is de rol van de (aanwezige) huisarts m.i. niet alleen essentieel maar ook volgens de KNMG richtlijn regel. De verpleegkundige doet er goed aan dit van te voren te bespreken met de betrokken arts.
  • # 3

    Jos

    Tecla, een blaaskatheter voorkomt uiteraard onrust, maar als de cliënt dat niet wil, ondanks alle adviezen, dan is het inbrengen van een blaaskatheter niet aan de orde.... Pas als de cliënt weer wakker wordt van een volle blaas, kun je het nogmaals bespreekbaar maken.
    Monique, er speelde in deze casus veel meer mee dan hier beschreven kan worden. In dit geval was de keus om de sedatie later op te starten verantwoord. De multidisciplinaire samenwerking zoals die door jou terecht wordt aangegeven is ook in deze casus aanwezig geweest. De KNMG richtlijn is wat dat betreft in bijna alles gevolgd. Maar - zoals bij een richtlijn mogelijk is - kun je daar soms weloverwogen en in overleg van afwijken.
  • # 4

    Wendy

    Monique, het wakker worden om te plassen en een slokje te drinken, is dat onrust? Dhr. komt in deze casus niet onrustig op mij over.

    Is het altijd zo dat je bij palliatieve sedatie blaasretenties krijgt? wordt men dan niet incontinent?
  • # 5

    Tecla Boonstra

    volgens de KNMG richtlijn wordt er geadviseerd om een blaascatheter in te brengen om blaasretentie te voorkomen. Zeker als er diep gesedeerd wordt. Een bijwerking van morfine is blaasretentie.
    Patiënten worden wel incontinent maar dan is er vaak sprake van een overloopblaas.
  • # 6

    Bernadette Marras

    Ik werk zelf in een Hospice,en daar wordt heel vaak gesedeerd.Als de patient geen verblijfscatheter wil doen wij dat dus ook niet.Verder schrijft de arts de sedatie natuurlijk altijd voor,maar meestal is er geen arts bij als de sedatie gestart wordt.
  • # 7

    Monique Thoma

    Jos, Ik snap dat in een hospice of in een ziekenhuis de onderlinge afspraken zodanig kunnen zijn dat er niet altijd een arts aanwezig hoeft te zijn bij de aanvang van een sedatie. De artsen en vpk werken samen in een voor hen bekend team. Binnen de thuiszorg organisatie waar ik werk vinden we het belangrijk dat dit advies van de KNMG wel nadrukkelijk nageleefd wordt, dat het aanwezige protocol gevolgd wordt. We hebben te maken met veel (vervangende) huisartsen waarvan de een meer bekend is met de richtlijn als de ander.De ene huisarts vult deze medische interventie met meer verantwoordelijkheid in als de ander. Dat geldt overigens ook voor de wijkverpleegkundige. Daarom is het m.i. goed om wel de richtlijn te volgen. Zeker in de beschreven casus waarin m.i. een aantal onrustige aspecten zitten. Bij sedatie is er sprake van het opzettelijk verlagen van het bewustzijn..... is nogal wat. Lijkt me echt onverstandig om van de richtlijn af te wijken. Ook als dat weloverwogen gebeurd. Ik ervaar het als zorgvuldig en waardevol als de huisarts zelf de sedatie komt starten, de familie en de patient nogmaals goed informeert en zelf aanwezig is om de mate van sedatie en de juiste dosering in te schatten.Ook de patient zelf hecht hier belang aan. Zijn relatie met "zijn' huisarts is meestal langdurig en gezien het ziekteproces intensief geweest. De meeste artsen geven aan het op hun beurt waardevol te vinden dat wij als WV ook aanwezig zijn om ons aandeel in het geheel op te pakken.Binnen het gezamelijk overleg kan vervolgens het verloop geevalueerd worden.
    Als wijkverpleegkundige is het voor mij altijd weer de uitdaging om na alle domeinen van de palliatieve zorg in overweging te hebben genomen te komen tot een interventie die een multidisciplinaire grondslag heeft en waarin deskundigheid prioriteit heeft boven sentiment. De wijze waarop je de casus beschrijft speelt wat mij betreft net iets teveel in op het sentiment. Dat vind ik jammer want uit de wijze waarop je de casus weergeeft spreekt wel je betrokkenheid bij de patient en zijn familie.Ik hoop dat je inmiddels goed hebt kunnen bijtanken in een vakantie!!
  • # 8

    anoniem

    zie ook weblog erwin kompanje.com en huiver

reageer

Of registreer je om te kunnen reageren.