Gratis nieuwsbrief Meld je aan voor de gratis e-mail nieuwsbrief van Nursing, TvV en TvZ. Klik hier

Blog

Tips voor behandeling van de wondomgeving

7 12083 Nursing

Henri Post

Functie: Oud blogger Nursing
Henri Post is nurse practitioner huiddefecten, en teammanager van het Wondexpertisecentrum van Evean Zorg in de regio Zaanstreek-Waterland en Amsterdam. Wondzorg is zijn passie.

Oud blogger Nursing

Bij lokale wondbehandeling is bescherming van de wondomgeving een essentiële factor. In de dagelijkse praktijk merk ik dat producten niet altijd juist worden toegepast of dat er combinaties worden gemaakt die geen toegevoegde waarde hebben.

Tijdens de behandeling van een wond moet de wondomgeving goed beschermd worden. We moeten voorkomen dat de wond verweekt en er een port d’entrée wordt gecreëerd voor lokale huidinfecties; of dat de wond groter wordt. Als de omgeving al stuk is zal deze behandeld moeten worden zodat ze zo snel mogelijk heelt.  

Er zijn allerlei producten op de markt die beschermen (preventief) en/of een behandeling (curatief) kunnen ondersteunen, met ieder zijn eigen eigenschappen en beperkingen. De verschillende werkingen van de meest gebruikte producten zijn:

1 Voorkomen van inwerking van vocht door aanbrengen van een filmlaag
2 Vocht afstoten door vet houden
3 Het laten indrogen van de verweekte omgeving
4. Verticale absorptie in wondverbanden

Ad 1 Voorkomen van inwerking van vocht door aanbrengen van een filmlaag
Het aanbrengen van een filmlaag (vanuit een spuitbusje, swab of doekjes, bijvoorbeeld Ambiance Medical Skin Barrier Spray, Cavilon barrière spray/swab, Cutimed protect spray/swabs, Welland Wond Huidbeschermingsfilm Doekje Wbf100) kan alleen als bescherming van de intacte huid. Het product legt een filmlaagje aan dat een paar dagen intact blijft. Als de huid echter niet meer intact is, dan verliest ze haar werking. Dus alleen ter preventie bij een intacte huid gebruiken.

Ad 2 Vocht afstoten door vet houden
Het afstoten van vocht door bijvoorbeeld met vaseline vet houden van de wond  kan zowel in de preventieve als curatieve fase. Wel moet er goed gekeken worden naar het lokale verband dat aangebracht wordt om de verstorende factoren in het lokale wondbed aan te pakken. Het afplakken met schuimverbanden, hydrocolloïden etcetera is lastig omdat deze niet meer kleven door het vet, dus als deze verbanden geïndiceerd zijn voor de lokale wondbehandeling is deze techniek moeilijker te gebruiken. Soms is een (tijdelijke) aanpassing van het wondbehandelplan dan noodzakelijk. Langdurig gebruik is af te raden aangezien vaseline de huid afdicht waardoor er kans bestaat op ontsteking van de haarfollikels. Er bestaat ook een product op basis van siliconen (Proshield Plus). De crème is een mild alternatief voor de verzorging van zowel de nog intacte als de beschadigde huid met letsels veroorzaakt door vocht. De crème bevat geen zinkoxide en is daarom ook geschikt voor de behandeling van bestralingspatiënten. Deze zou voor mij de voorkeur hebben want de crème sluit de huid niet af, maar vaseline is goedkoper. Als je zelf moet betalen dan kan je hier een andere keus in maken, er zijn meerdere wegen naar Rome, en ieder heeft zijn eigen budget, de keus kan je dan zelf maken.

Ad. 3 Het laten indrogen van de reeds verweekte omgeving
Het laten indrogen door bijvoorbeeld zinkolie is geïndiceerd bij een niet-intacte huid. Met name als de huid verweekt is. De olie trekt in de huid en de zink die achterblijft droogt de oppervlakte goed in. Verwar dit niet met zinkzalf, want zalf houdt de huid week. De zinkolie moet dun aangebracht worden en resten moeten verwijderd worden met zoete olie.  Let op bij gebruik bij patiënten die bestraald worden, want dan mag zinkolie niet gebruikt worden. Zink is een metaal dat de hitte doorgeeft en vasthoudt en daardoor kan er dus verbranding ontstaan.

Ad. 4   Verticale absorptie in wondverbanden
Er bestaan ook verbanden met een verticale absorptie:  fiberverbanden (onder meer Aquacel, Kliniderm Fiber, UrgoClean, Durafiber) en schuimverbanden (onder meer Biatian, Tielle). Deze producten beschermen de wondomgeving meteen, maar als deze verweekt is draagt dit verband ook zorg voor een snel herstel van de omliggende huid. Bij gebruik van deze groep zijn producten uit de bovenste drie van het groepenlijstje meestal niet meer nodig.

Tips
-Bepaal het doel: preventie of behandeling
-Beoordeel de lokaal verstorende factoren in het wondbed
-Bekijk en analyseer welke overige producten gebruikt worden
-Pas het juiste product en de juiste frequentie toe. Deze tip ligt misschien voor de hand, maar ik kom wel eens collega’s tegen die dagelijks Cavilon aanbrengen terwijl dit maar twee keer in de week hoeft, anderen smeren 1 keer per week zinkolie, terwijl dit iedere dag moet
-Bij producten met een verticale absorptie is bescherming van de omliggende huid meestal niet nodig
-Evaleer minimaal één keer per twee weken of de behandeling aanslaat of gewijzigd moet worden

Henri is verpleegkundig specialist en werkzaam in de thuiszorg in Noord-Holland.

door Henri Post laatste update:1 jun 2012

zie ook

7 reacties

  • # 1

    Leerling vpk

    Hoeft Cavilon bij iedere wond maar 2x per week aangebracht worden? Ook als het huidbescherming rondom een wond die erg veel vocht produceert betreft, of rondom een decubituswond bij een patiënt die incontinent is?
  • # 2

    Henri

    Beste leerling vpk
    Wat Judy aangeeft klopt inderdaad, dat kun je als hulpmiddel gebruiken
    Niet prikkende bariere films dmv swaps, spray, of doekjes geven een dusdanige laag aan dat ze bestand zijn tegen diverse wasbeurten. Natuurlijk is het afhankelijk hoe vaak en hoe stevig je wast. Het pen streepje kan je daarmee helpen.
    Verwar dit niet met de bariere cremes. ook al hebben ze eenzelfde naam, de werking is anders. De bariere cremes dienen wel dagelijks soms vaker per dag aangebracht worden
  • # 3

    Judy

    tip voor leerling vpk;
    je kunt een klein 'pen streepje' onder de cavilon zetten, als het streepje bijna verdwenen is, weer nieuwe cavilon aanbrengen.
  • # 4

    Harrie

    Beste Henri,

    je overzicht is bijna perfect, maar je negeert de recente ontwikkelingen op het gebied van wondzorg. Ik ben geen verpleegkundige, alleen maar een simpele bioloog.
    Wat ik wil zeggen is dat er steeds meer systemen komen waarbij het niet nodig is om de wond elke dag te verschonen omdat er gebruik gemaakt wordt van hydraterende verbanden, anti microbiele verbanden op basis van zilver of het leiden van wondherstel via (al dan niet synthetische) collageen matrices, die weken kunnen blijven zitten op een eenmaal steriele, schone wond, ongeacht de afmetingen van de wond.

    Ik zou het goed vinden als hier ook eens aandacht aan besteed zou worden. Een heleboel patienten zouden baat kunnen hebben bij het overboord gooien van het dagelijks vervangen van de vette watten. (En de buren van deze patienten ook)
  • # 5

    Harrie

    Beste Henri,
    Fijn dat je mijn respons waardeert.

    Toch denk ik dat er wel degelijk baat valt te halen uit speciale, situatie-specifieke verbandmiddelen. Het feit dat er uit een groot (meta) onderzoek zou blijken dat er niets beter is dan een fysiologisch zout compres geeft te denken. Naar mijn mening laat dit zien dat het hier een middelmatig onderzoek betreft: alles op een hoop gooien en middelen. (Ik heb het Mokum onderzoek niet gelezen) Maar dat laat onverlet wat ik in mijn vorige reactie ook al aangegeven heb: er is veel meer mogelijk met moderne verbandmiddelen, en dan vooral in het gebied van decubitus, langdurige open wonden.
  • # 6

    henri

    @ Harrie
    Dank je voor je feedback en je opmerking. Altijd prettig als er gereageerd wordt ;-)
    Deze blog ging enkel en alleen om de bescherming en behandeling van de wondomgeving.
    Over de lokale wondbehandeling en de producten die daarvoor gebruikt kunnen worden heb ik nog niets geschreven inderdaad en is goed om hier ook eens aandacht aan te besteden.
    Helemaal gezien alle ontwikkelingen. Vanuit het oogpunt van wondheling om de wond zoveel mogelijk met rust te laten en producten te gebruiken die langer kunnen blijven zitten om het proces te versnellen is al veel geschreven. Echter de wetenschappelijke onderbouwingen laten ons een beetje zitten. Er zijn wel weer grote studies te vinden die juist aantonen dat het frequent behandelen met NaCl 0.9 gazen bij postoperatieve wondinfecties (Mokum trial) effectiever zijn dan de moderne wondbedekkers.
    Dus dank voor je feedback en meedenken, en kom er zeker een keer op terug in een blog. Mocht je nog meer punten hebben die je besproken zou willen zien, dan hou ik me aanbevolen. Ik vind het prettig om aan te sluiten bij wat er in de markt aan vragen leeft.
  • # 7

    Henri

    Beste Harrie
    Ik ben het volledig met je eens, en vanuit het fysiologisch proces zou je dat ook kunnen motiveren. Echter de praktijk laat andere zaken zien. De laatste 30 a 40 jaar weten we dat wonden in een vochtig wondmileu effectiever genezen (Winter heeft dit al aangetoond in de jaren 60). De markt heeft hierop gereageerd door allerlei verbandmaterialen te ontwikkelen om dit vochtig wondmilieu te creeren en te behouden voor langere tijd. En dit is wat nog steeds gebeurt in de dagelijkse praktijk. Groot wetenschappelijk onderzoek duurt lang en kost veel geld. Alle leveranciers van moderne wondbedekkers weten bij voorbaat al dat hun product niet effectiever uit een studie komt dan een vergelijkend product. Daarnaast is die druk er ook niet om dit soort onderzoeken te doen, omdat nu alles nog wordt gefinancieerd vanuit de zorgverzekeraar. De Z- index is nog steeds leading. Wel zien we dat hier nu een kentering in komt, en dat verschillende zorgverzekeraars steeds meer en meer producten uit het vergoedingenpakket doen. In mijn volgende blog ga ik hier iets meer over zeggen. De mokum trial is een groot onderzoek geweest in het AMC en durf deze niet middelmatig te classificeren. Natuurlijk is hier veel kritiek op gekomen, met name van wondverpleegkundigen en industrie. Ik zelf ben er ook van overtuigd dat je een wond zoveel mogelijk zich zelf moet laten herstellen door het wegnemen van de verstorende elementen in wondheling ( zie mijn 1e blog). Maar wie weet komen er goede studies die ons onderbuik gevoel en gezond verstand kunnen onderbouwen

reageer

Of registreer je om te kunnen reageren.