VRIJDAG 12 MAART 2010

Lifestyle

Het therapeutische effect van de dagelijkse zorg

04 augustus 2009

Verpleegkundigen spelen een belangrijke rol bij de zorg en revalidatie van patiënten met een beroerte. Om hen in deze taak te ondersteunen schreef onderzoeker Thóra Haftsteindóttir, samen met docent verpleegkunde Marieke Schuurmans, de Verpleegkundige revalidatierichtlijn beroerte met praktische aanbevelingen voor dagelijkse verpleegkundige zorg.

Weer een nieuwe richtlijn revalidatie beroerte. Waarom?
Haftsteindóttir: ‘Inderdaad bestaan er al verschillende richtlijnen voor de zorg, revalidatie en behandeling van patiënten met een beroerte. Vreemd genoeg missen die allemaal de specifieke verpleegkundige invalshoek, zoals de beschrijving van effectieve verpleegkundige interventies. Daardoor blijven ook de aanbevelingen tamelijk abstract. Bij het samenstellen van deze nieuwe richtlijn, hebben wij juist de verpleegkundige centraal gesteld, wiens taak het is om de patiënt zo goed mogelijk te begeleiden in het omgaan met uiteenlopende functiebeperkingen zoals bewegingsstoornissen, spraak- en cognitieve stoornissen slikstoornissen en problemen rondom de seksualiteit. Dat maakt deze nieuwe richtlijn praktisch en concreet.’

Op welke recente wetenschappelijke inzichten is de richtlijn met name gebaseerd?
‘De laatste jaren is veel onderzoek gedaan naar de plasticiteit van de hersenen. We weten nu dat de hersenen nieuwe manieren zoeken om een bekende taak opnieuw te leren. Dit betekent dat de revalidatie zich meer moet gaan richten op het taakgericht trainen van patiënten, zoals gaan zitten, gaan staan, lopen, eten, aankleden en tandenpoetsen. Dit taakgericht oefenen blijkt een groter effect te hebben op het herstel dan conventionele training. Ook in de chronische fase. Oefenen heeft dus altijd zin. Bovendien geven patiënten zelf ook aan gemotiveerder te zijn wanneer de oefeningen gekoppeld worden aan hun dagelijkse bezigheden. Taakgerichte therapie vergroot hun autonomie en versterkt het gevoel van zelfredzaamheid.’

Wat is de betekenis hiervan voor de verpleegkundige?
‘De richtlijn biedt praktische voorbeelden van hoe je met een patiënt kunt gaan oefenen. Bijvoorbeeld bij het opstaan, het vinden van de balans, het zichzelf leren aankleden. Daarbij is het belangrijk dat de verpleegkundige de moeilijkheidsgraad bij deze oefeningen geleidelijk op laat lopen. Een ander voorbeeld hiervan is het bi-manueel oefenen; dus met twee handen tegelijk. Voor veel verpleegkundigen is dit nieuw. Meestal wordt de aangedane hand apart geoefend, terwijl de alledaagse taken zoals wassen, aankleden, eten juist tweehandig gebeuren. Ook hulp bij functioneel lopen neemt een prominente plek in bij de verpleegkundige begeleiding. Bijvoorbeeld naar het toilet, de gang of de tuin. De verpleegkundige kan hier een stimulerende en ondersteunende rol bij spelen. Ook in de richting van de mantelzorg.’

Hoe moet de verpleegkundige revalidatie van de patiënt met een beroerte er in de toekomst uit gaan zien?
‘Natuurlijk hoop ik dat verpleegkundigen en leidinggevenden daadwerkelijk aan de slag gaan met de nieuwe richtlijn. Een deel van aanbevelingen kan direct worden toegepast, een ander deel moet worden uitgewerkt in oefenprogramma’s. Overigens zal dit moeten gebeuren in nauwe samenspraak met andere zorgdisciplines zoals revalidatiearts, fysio- en ergotherapeut. De richtlijn is ook voor deze zorgprofessionals goed toepasbaar.Verder zal in de toekomst veel meer tijd besteed moeten worden aan het taakgericht oefenen. Uit internationaal onderzoek blijkt dat patiënten met een beroerte slechts 20 procent van hun tijd besteden aan therapie. De rest van de dag brengen ze door in bed of op een stoel. Daardoor wordt de kans op herstel aanzienlijk verminderd. Dat is natuurlijk doodzonde.’

Boek bestellen?

Verpleegkundige revalidatie richtlijn beroerte Verpleegkundige revalidatierichtlijn beroerte, Auteurs Thóra Hafteinsdóttir, Marieke Schuurmans, Elsevier Gezondheidszorg, Maarssen 2009, ISBN 9789035230293, 254 pagina's.