Gratis nieuwsbrief Meld je aan voor de gratis e-mail nieuwsbrief van Nursing, TvV en TvZ. Klik hier

Hebben dysmaturen baat bij babymassage?

Door babymassage zouden dysmaturen harder groeien, waardoor ze sneller met ontslag kunnen. Is dat waar?

Casus
Je werkt op de afdeling zuigelingen. Daar is het een goed gebruik om babymassage aan te bieden. Al je collega’s zijn fervente voorstanders. Het meest genoemde voordeel: een snellere gewichtstoename bij baby’s met een te laag geboortegewicht en daardoor een sneller ontslag. Je bent in een kritische bui en denkt: kom, ik ga eens evidence zoeken voor het positieve effect van massage.

Stap 1. Formuleer je vraag
(P=patiënt/probleem, I=interventie, C=vergelijking en O=uitkomst)
P:  dysmature baby
I:  massage
C:  geen massage
O:  gewicht en aantal dagen in het ziekenhuis

Stap 2a. Zoekstrategie
Via internet gezocht in de Cochrane Library en in PubMed naar systematic reviews en gerandomiseerde studies.2 Zoektermen: babymassage, infant, dysmature, massage.

Stap 2b. Opbrengst zoekstrategie
Gevonden in de Cochrane Library en PubMed:
1. Systematic review (SR, systematisch literatuuronderzoek) over massage als interventie ter bevordering van groei en ontwikkeling van baby’s met een laag geboortegewicht.3
2. Randomised clinical trial (RCT) over het effect van massage op de hartactiviteit en maagmobiliteit; deze twee uitkomsten zijn vervolgens gecorreleerd aan het gewicht.4
3. RCT over het effect van massage op groei en neurologisch gedrag van te vroeg geboren baby’s.5

Stap 3a. Beoordeling methode
1. De gevonden SR is uitgevoerd volgens de methodiek van Cochrane, met een heldere vraagstelling, adequate zoekacties en zorgvuldige selectie en beoordeling van de artikelen. De SR bevat een korte beschrijving van de oorspronkelijke onderzoeken, de data-extractie en de heterogeniteit van de onderzoeken. Conclusie: de resultaten zijn valide en toepasbaar.
2. In de eerste RCT staat een aantal aspecten niet beschreven: randomisatie, blindering en de ‘standaardzorg’. Conclusie: de validiteit is twijfelachtig.
3. In de tweede RCT wordt niets gezegd over blindering, maar de overige aspecten zijn volledig en helder. Conclusie: de validiteit is goed.

Stap 3b. Beoordeling resultaten
1. De SR geeft een significant resultaat voor het effect van massage op gewichtstoename. In absolute termen gaat het om een extra gewichtstoename van 5.1 gram/dag, bij 3-4 keer per dag een massage van ongeveer 15 minuten. Ook lijken de kinderen die massage kregen een kortere opnameduur te hebben, maar de onderliggende RCT’s zijn methodologisch minder sterk door het ontbreken van blindering.
2. De resultaten van deze studie zijn moeilijk interpreteerbaar, omdat deze niet in de gebruikelijke maten (zoals gewicht) worden weergegeven. Massage lijkt een positief effect op het gewicht te hebben, maar de daadwerkelijke gewichtstoename is onduidelijk.
3. Volgens deze studie beïnvloedt massage het gewicht positief, maar dit effect is niet significant. Het gaat om een kleine extra gewichtstoename, namelijk 2.6 gram/kg/dag.

Stap 4. Conclusie en toepassing in de praktijk
Babymassage heeft een positief effect op het gewicht van baby’s met een te laag geboortegewicht. De extra gewichtstoename is echter gering (5.1 gram per dag) en is klinisch weinig relevant. Er is geen goed bewijs gevonden dat massage leidt tot sneller ontslag uit het ziekenhuis. De gevonden resultaten geven geen aanleiding om massage bij dysmature baby’s te stimuleren. De geringe winst moet worden afgewogen tegen de tijdsinvestering van verpleegkundigen.

Stap 5. Evaluatie
In het Emma Kinderziekenhuis (AMC) in Amsterdam wordt massage bij kinderen (op beperkte schaal en altijd in overleg met de arts) aangeboden met het doel het welbevinden van kind en ouder te bevorderen. Deze situatie kan vanuit het oogpunt van service blijven bestaan. 

Antwoord: Nee, babymassage heeft weliswaar een positief effect op het gewicht van dysmaturen, maar de extra gewichtstoename is te gering (5.1 gram/dag) om relevant te zijn.

tekst: Jolanda Maaskant en Hester Vermeulen1

Bronnen
1. Jolanda Maaskant is stafmedewerker/onderzoeker, Emma Kinderziekenhuis in Amsterdam. Hester Vermeulen is verpleegkundig onderzoeker en projectleider Kwaliteit en Procesinnovatie, AMC Amsterdam. Meer informatie: j.m.maaskant@amc.uva.nl
2. www.cochrane.org, www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed.
3. Vickers A, Ohlsson A, Lacy JB [et al]. Massage for promoting growth and development of preterm and/or low birth-weight infants. Cochrane Database of Systematic Reviews 2004, issue 2. Art. No. CD000390. DOI: 10.1002/14651858.CD000390.pub2.
4. Diego MA, Field T, Hernandez-Reif M [et al]. Preterm infant massage elicits consistent increase in vagal activity and gastric motility that are associated with greater weight gain. Acta Paediatrica 2007 (96), 1588-1591.
5. Arora J, Kumar A, Ramji S. Effect of Oil massage on growth and neurobehavior in very low birth weight preterm neonates. Indian Pediatrics 2005, volume 42 – Nov 17, 1092 – 1100.

Redactie Nursing.nl

2 reacties

  • no-profile-image

    Jerney

    Ik vraag me ook af of het bewezen effect werkelijk komt door de massage of dat het mogelijk ook kan zijn door het 'intieme' contact met het kindje

  • no-profile-image

    Bram

    Goede initiatieven bij nursing! Laat het evidence beest brullen...

    Ik vraag me echter af of je op basis van de gegevens zelfs kunt stellen dat er sprake is van een groei van 5,1 gr/dag. Wellicht is er sprake van validiteit, maar of de gegevens betrouwbaar zijn is een tweede. De studies die zijn opgenomen in de Cochrane review zijn behoorlijk slecht van kwaliteit volgens de auteurs van de SR, hetgeen afbreuk doet aan de geloofwaardigheid van het getal van 5,1gr. De andere genoemde studies konden geen significant effect vinden op de toename van het gewicht (Diego deed er zelfs geen onderzoek naar).

    Arora et al stellen dat het mogelijk is dat het in hun trial gevonden positieve (en niet significante) effect bij olie-massage zou kunnen worden verklaard vanwege opname van de olie door de huid.

    Al met al zou ik (op basis van de gevonden gegevens) zeggen: massage om te zorgen voor een verbeterde groei van dysmaturen is gewoon kwakzalverij en het noemen van het effect door verpleegkundigen aan ouders misleiding.

    Ik ben benieuwd hoe het team heeft gereageerd op de gevonden gegevens!

    Overigens is het altijd handig om even een linkje naar de onderzoeken te geven als dit mogelijk is:
    Cochrane: http://www.cochrane.org/reviews/en/ab000390.html

    Arora et al: http://www.indianpediatrics.net/nov2005/1092.pdf

    Diego et al:
    http://www3.interscience.wiley.com/journal/117988294/abstract

    Ook interessant om te vermelden, Diego behoort tot het 'Touch Research Institute', ( http://www6.miami.edu/TOUCH-RESEARCH/ ). Ik wil geen karaktermoord plegen, maar een instituut dat zich hard maakt voor acupunctuur en aromatherapie en wordt gesponsord door bedrijven als Biotone (levert massageproducten) dient in mijn ogen met enige argwaan te worden bekeken.

Of registreer je om te kunnen reageren.

Nursing is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden