Gratis nieuwsbrief Meld je aan voor de gratis e-mail nieuwsbrief van Nursing, TvV en TvZ. Klik hier

Medicijnquiz september 2011: Nitroglycerine en andere nitraten

Isordil® valt onder de nitraten, evenals bijvoorbeeld nitroglycerine. Wat vertel je de patiënt over de werking van nitroglycerine?
nitroglycerine

Via de Spoedeisende Hulp wordt meneer Jaarsbergen opgenomen op de afdeling cardiologie. Hij blijkt bekend te zijn met angina pectoris en vertelt dat hij hier medicijnen voor heeft. In zijn jaszak vind je tabletten Isordil® (isosorbidedinitraat). De patiënt vertelt dat hij deze tabletten bij klachten inneemt met wat water, maar dat hij niet het idee heeft dat dit goed werkt. Hij vraagt of de arts geen hogere dosering kan voorschrijven. Het valt je op dat de heer Jaarsbergen er onverzorgd uitziet en je ruikt een sterke alcohollucht.

Vragen

1. Belangrijkste werkingsprincipe van nitroglycerine is verwijding van de kransslagaders, waardoor de zuurstoftoevoer naar het hart toeneemt.

a. juist
b. onjuist

2. Nitroglycerine kent verschillende toedieningsvormen. Welke hoort hier niet bij?*

a. tabletten (oraal)
b. tabletten (sublinguaal)
c. spray
d. pleister  

3. Bij continu gebruik van nitroglycerine moet een nitraatvrije periode worden ingelast van:

a. 1 dag per week
b. 8 uur per 24 uur
c. 1 week per maand
d. dat wordt individueel bepaald na bloedonderzoek

4. Onderstaande middelen worden gebruikt bij behandeling van angina pectoris. Welke hiervan hoort niet bij de nitraten?

a. Monocedocard®
b. Isordil®
c. Sotacor®
d. Minitran®

5. Mogelijke bijwerkingen bij nitratengebruik zijn (orthostatische) hypotensie, duizeligheid en misselijkheid. Deze komen vooral voor:

a. in de beginfase
b. bij langdurig gebruik

6. Gelijktijdig gebruik van nitraten en alcoholgebruik kan leiden tot:

a. hartritmestoornissen
b. hypertensie
c. hypotensie
d. zuurbranden  

* Meerdere antwoorden mogelijk.  

Antwoorden 

1. Onjuist. Nitroglycerine zorgt ervoor dat de perifere bloedvaten zich verwijden, waardoor de weerstand in de vaten afneemt en het hart minder hard hoeft te werken om al het bloed rond te pompen. Minder hard werken betekent minder zuurstofgebruik, waardoor de klachten verdwijnen. Er zijn aanwijzingen dat ook de kransslagaderen zich verwijden, iets wat echter niet mogelijk is als er sprake is van atherosclerose. De vaten zijn dan te star geworden.

2. a en b. Bij orale inname maakt de lever nitroglycerine grotendeels onwerkzaam. Om dit First-pass-effect te omzeilen, wordt het toegediend via slijmvlies (spray) of transdermaal (pleister). De tabletten nitroglycerine voor onder de tong zijn niet meer verkrijgbaar. 

3. b. Bij continu gebruik van nitroglycerine, bijvoorbeeld pleisters, treedt snel gewenning/tolerantie op. Er is dan meer van het middel nodig voor hetzelfde effect. Het optreden van tolerantie is te voorkomen door een nitraatarme/-vrije periode van acht – twaalf uur per dag in te lassen. Belangrijk is deze periode goed te plannen. Dit gebeurt met een asymmetrisch doseringsschema, waarbij de nitraatarme/-vrije periode meestal samenvalt met de nacht. Dan geldt: bij 3 dd. laatste dosis innemen bij het avondeten; bij 2 dd.: interval tussen eerste en tweede dosis van maximaal zes uur. Pleister voor de nacht verwijderen. Een infuus niet langer dan 36 uur achtereen toedienen. Ontstaan de klachten voornamelijk 's nachts, dan valt de nitraatarme/-vrije periode overdag. Dan geldt: bij 2 dd. eerste dosis voor het slapengaan en de tweede dosis direct na ontwaken. Een pleister ’s nachts aanbrengen. Onduidelijk is in welke mate 'rebound'-myocardischemie optreedt tijdens de nitraatvrije periode. Wel is gebleken dat in de nitraatvrije periode van de nitroglycerinepleister de inspanningstolerantie minder is. Voor andere langwerkende nitraatpreparaten is dit niet waargenomen. Indien tolerantie optreedt, bestaat het risico op onthoudingsreacties bij abrupt staken van de therapie. Daarom raadt men aan de therapie af te bouwen.  

4. c. Monocedocard® (isosorbide-5-mononitraat), Isordil® (isosorbidedinitraat), en Minitran® (nitroglycerine) zijn nitraten. Sotacor® (sotalol) is een bètablokker. Bètablokkers zijn bedoeld om de hartfrequentie rustig te houden, zodat de zuurstofbehoefte van het hart niet onnodig toeneemt. 

5. a. In de beginfase komen deze bijwerkingen vaak voor, na verloop van tijd nemen ze meestal af. 

6. c. Bij nitraten is sprake van interactie met verschillende geneesmiddelen. Ze moeten niet worden gebruikt in combinatie met sildenafil (o.a. Viagra®), vardenafil (Levitra®) en tadalafil (o.a. Cialis), middelen die gebruikt worden bij erectiestoornissen. Gecombineerd gebruik kan leiden tot plotselinge en langdurige bloeddrukdaling. Ook alcohol kan voor interactie zorgen, gelijktijdig gebruik verhoogt de kans op hypotensie. 

E-Nursing

Met dank aan Annemieke Horikx, apotheker bij de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie  

Bronnen:
- Butterhoff JJF, Opdorp FAC van, Geneesmiddeleninformatie; Elsevier Gezondheidszorg Maarssen 2009.
- Farmacotherapeutisch Kompas 2010 website: http://www.fk.cvz.nl/

Marion Giesberts, medeoprichter van

Of registreer je om te kunnen reageren.

Nursing is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden