Gratis nieuwsbrief Meld je aan voor de gratis e-mail nieuwsbrief van Nursing, TvV en TvZ. Klik hier

‘Ik pleit zeker voor meer hbo’ers op de afdeling’

In ziekenhuizen waar het aantal verpleegkundigen hoog is en meer verpleegkundigen een hbo-v diploma hebben, sterven minder patiënten dan in ziekenhuizen met minder personeel dat minder hoog is opgeleid. Dat concludeert een internationaal onderzoeksteam in een artikel dat vorige week in The Lancet verscheen. Nursing sprak met hoogleraar verplegingswetenschap Theo van Achterberg, die vanuit Nederland bij het onderzoek betrokken was.
‘Ik pleit zeker voor meer hbo’ers op de afdeling’

1. In dit onderzoek is gekeken naar twee dingen:  het aantal verpleegkundigen per patiënt én de samenhang met hun opleidingsniveau. Waarom is daarvoor gekozen?

'Uit studies uit de Verenigde Staten was al gebleken dat er in ziekenhuizen waar meer verpleegkundigen werkten, en de verpleegkundigen hoger opgeleid waren, minder sterfte was. Dat wilden we graag ook voor Europa weten. Ook hier is immers altijd discussie over wat nou het juiste aantal mensen, en de juiste mix qua opleiding is voor de verpleegkundige bezetting op de afdeling.'

2. Het onderzoek suggereert dat de veiligheid in de ziekenhuizen groter is als er 1: minder laagopgeleide verpleegkundigen werken 2: meer bachelors zijn. Onderschrijft u die conclusies?

'De eerste conclusie onderschrijf ik niet. Het onderzoek laat zien dat er minder sterfte is als er meer verpleegkundigen zijn, dus óók als dat mbo-verpleegkundigen zijn.  Wél bleek dat hoe meer van die verpleegkundigen bachelor-niveau hadden, hoe minder sterfte er was. Dus je zou kunnen zeggen: als je als ziekenhuis kunt kiezen tussen 10 of 20 hbo-v'ers op de afdeling, zal de sterfte met 20 waarschijnlijk het minst zijn.'

Onderzoek Lancet
In ziekenhuizen waar het aantal verpleegkundigen hoog is en meer verpleegkundigen een hbo-v diploma hebben, sterven minder patiënten dan in ziekenhuizen met minder personeel dat minder hoog is opgeleid. Lees het bericht van vorige week, met een link naar het Lancet-artikel.

3. Doet het onderzoek de mbo-verpleegkundigen niet tekort?

'Dit is geen emotioneel verslag. We willen laten zien wat verbanden zijn tussen de sterftecijfers de opleiding en kwantiteit van de verpleegkundigen, en daar komt deze conclusie uit. Ik snap dat mbo'ers die dit lezen daar de conclusie aan kunnen verbinden dat zij nu slechte zorg leveren. Maar dat kun je niet zo simpel stellen. Het onderzoek is vooral bedoeld om bestuurders te laten zien dat meer en hoger opgeleid personeel relevant is in de discussie over kwaliteit van zorg. Het is dus niet bedoeld om iemand vervelend neer te zetten, maar gewoon de uitkomst van een onderzoek.'

4. Naast het opleidingsniveau, lijkt ook de werkdruk een grote rol te spelen in het onderzoek. Want in ziekenhuizen waar het aantal verpleegkundigen hoog is, sterven minder patiënten dan in ziekenhuizen met minder personeel. Is dat geen open deur?

'Dat is in zekere zin wel een open deur. Maar er is altijd discussie over. Er is altijd weinig om hard te maken hoeveel van beide nodig is. Dat is er nu wel, in de vorm van dit onderzoek.'

Discussieer mee
Wat vind jij van het onderzoek uit de Lancet? Hoger opgeleid, minder sterfte? Discussieer mee op Nursing Connect.

5. Volgens het onderzoek is het overlijdensrisico 7 procent hoger bij elke extra patiënt die een verpleegkundige moet verzorgen. Volgens u tellen Nederlandse ziekenhuizen gemiddeld 5 tot 8 patiënten per verpleegkundige. Vindt u dat veel?

'Nederland heeft een sterftepercentage van 1,5. Dat betekent dat van de 1000 operaties, 15 patiënten overlijden. En dit zijn niet eens riskante operaties hoor, maar darmoperaties, nieuwe heupen, et cetera. Dat is best een groot aantal - in sommige landen zit dat aantal bijvoorbeeld rond de 1 procent. En dat, terwijl het aantal patiënten per verpleegkundige in Nederland helemaal niet zo hoog is. Een Belgische verpleegkundige heeft bijvoorbeeld rond de 10 patiënten onder haar hoede, in Spanje zelfs 13. Dus dan valt het in Nederland nog best mee, terwijl de sterfte dus relatief hoog is.'

6. En hoe is het gesteld met het opleidingsniveau van de Nederlandse verpleegkundige?

'Nederland heeft relatief weinig hbo'ers in de ziekenhuizen, al is dat per ziekenhuis heel verschillend. Qua opleiding zit Nederland laag, en qua bezetting valt het mee met die 5 á 8 patiënten per verpleegkundige. Dus ligt het voor de hand om – als we hier de zorg willen verbeteren – vooral op meer hbo'ers in te steken, en minder op het aantal verpleegkundigen.'

7. Hoeveel sterfgevallen zouden er, theoretisch, voorkomen kunnen worden?

'Als iedere Nederlandse verpleegkundige twee patiënten minder heeft, dus bijvoorbeeld 6 in plaats van 8, en je niet één derde maar twee derde hbo'ers aanneemt, zou je één derde minder sterfte hebben. En dat betekent voor Nederland 10 doden op de 1000 in plaats van 15 op de 1000. Ik pleit dus zeker wel voor meer hbo'ers gemiddeld. Maar nog meer pleit ik ervoor dat bestuurders en overheid een streefcijfer gaan hanteren van een maximum aantal patiënten per verpleegkundige, en een streefcijfer voor het aantal bachelor opgeleide verpleegkundigen. Want welke bezetting en mix is de beste? Ik denk dat het goed is om die discussie met z'n allen aan te gaan.'

Nienke Berends

16 reacties

  • Irene Hadjidakis van Schagen

    Bij mij gaan de conclusies van het onderzoek er nog steeds niet in. Ik denk dat door de opzet van het onderzoek er onheuse conclusies worden getrokken; je zou twee onderzoeken moeten doen; één over het aantal patiënten per verpleegkundige en één over het opleidingsniveau, en dan het aantal patienten gelijk houden. Dan kan je de onderzoeksresultaten naast elkaar leggen, en dan pas ben ik geneigd te geloven dat de conclusies op een gegronde basis genomen worden. en echt, vanaf de werkvloer, als je alleen maar hbo-ers op een unit hebt, dan zullen er toch echt een paar de managementtaken aan hun collega's over moeten laten en 'gewoon' aan het bed moeten werken.

    Maar het is een onzindiscussie, want gezien de huidige ontwikkelingen in de zorg zullen we hulp van vrijwilligers moeten gaan werven

    jullie niet dan?

  • Op Nursing Connect zijn inmiddels meerdere topics geopend over dit onderwerp, reacties mogen ook daar naartoe! http://www.nursing.nl/social/overig/discussies/49

  • no-profile-image

    T.M. Dekker

    Vraag me af of die 5-8 patienten per vpk de gemiddelde is van alle diensten of gaat het alleen over de dagdienst...

  • Mariska de Jong

    Ik ben MBO-leerling (met 2 andere HBO studies er voor). Ik vind het verhaal zeer kortzichtig overkomen. Werkervaring mis ik in het verhaal. Hoe zit het met verantwoording? Iemand die meer verantwoording krijgt zal zeker beter acht nemen op de patiënt dan iemand die weinig of geen verantwoording krijgt. Het is wel zo dat verpleegkundigen verantwoordelijk worden opgeleid en gedurende de opleiding dit ook zijn maar eenmaal diploma en niet voldoende verantwoording kakt dit in. HBO-er krijgt meestal de hoofd verantwoording.

  • piet janssen

    Aangezien verpleegkundigen geen patienten behandelen, zou de conclusie moeten zijn dat artsen MBO opgeleiden niet serieus nemen oftewel onvoldoende luisteren ...
    Al begin jaren 80 waren er werklastmetingen, oa de TASS, ook zonder computers zeer veel data. Helaas werden de resultaten achteraf sluitend gemaakt, zodat leek dat er voldoende personeel was.
    Niks nieuw dus, alleen dat je er nu een overlijdenscijfer aan past, en dat zijn onbetrouwbare cijfers roepen bijna alle ziekenhuizen ...

  • M. Lip

    'Een Belgische verpleegkundige heeft bijvoorbeeld rond de 10 patiënten onder haar hoede'. Daar wordt niet bij vermeld dat een Belgische verpleegkundige enkel de totale basiszorg hoeft te verlenen en dat er een hoofdverpleegkundige is die alles daar rondom regelt zoals artsenvisites etc. Kortom de werkdruk is daar veel lager.

  • vrh Thijs

    'Uit studies uit de Verenigde Staten was al gebleken dat er in ziekenhuizen waar meer verpleegkundigen werkten, en de verpleegkundigen hoger opgeleid waren, minder sterfte was. ...'

    Uit studies die de kwaliteitsranking van de gezondheidszorg in de 100 meest geïndustrialiseerde landen onderzochten blijkt dat de Verenigde Staten hierin hoogst pover scoren. Dat er een aantal elite ziekenhuizen zijn waar de gefortuneerden zich meer verpleegkundigen aan hun bed kunnen permitteren -en dus minder sterfte is- is nogal wiedes. Als we echt goede zorg willen houden is het goed om niet naar het schizofrene Amerika te kijken. Gelet op de ontwikkelingen; gespiegeld aan de VS; ben ik bang dat de vermijdbare sterfte aan gezondheidsproblemen eerder zal toenemen.

  • CSC Dekker

    Ik blijf een ongemakkelijk gevoel houden bij het gepresenteerde onderzoek. Er zijn teveel parameters buiten beschouwing gelaten die van invloed kunnen zijn op de uitkomsten. Ik zou pleiten voor een onderzoek in Nederlandse ziekenhuizen, waarin omstandigheden beter en meer vergelijkbaar zijn dan die in de gedane studie.

  • José von Aesch

    Ervaring als verpleegkundige is in het belang van dit onderzoek. Tevens speelt werkveld een grote rol. Op een I.C. in een Academisch Ziekenhuis zal het sterftecijfer hoger uitvallen dan binnen een psychiatrisch werkveld, ongeacht je opleidingsniveau of het aantal patiënten die je onder je hoede hebt. Zorgvuldigheid als Verpleegkundige (4 of 5) is in het grootste belang van de patiënt, en weten dat je tijdig aan de bel moet trekken bij calamiteiten (d.d. arts inschakelen). Zelf heb ik een HBO achtergrond en heb enorm goede collega's met een MBO niveau.

  • Esther Donkers

    Ik zou ook willen weten wat de impact is van verpleegkundigen met veel ervaring en kennis op de afdeling. Volgens mij heeft dat ook een gunstige invloed.

  • L Moerland

    Interessant onderwerp. Aanhakend op het onderzoek en met een koppeling naar de psychiatrie: een opstap voor verder onderzoek: staat de hoogte van opleiding die verpleegkundigen hebben gevolgd in verband met kwaliteit van zorg? Kortere opname-duur, patiënttevredenheid, afname van recidief.

  • Liesbet Machielsen

    Toen ik met de opleiding begon waren er alleen maar verpleegkundige of leerling verpleegkundige op een afdeling.
    Vanwege bezuinigingen is er op een gegeven moment gekozen voor het aannemen van verzorgende collega's. Want wassen kon toch iedereen.
    Er is vanaf dat moment veel veranderd. Er zijn steeds meer verschillende niveaus bijgekomen. Ik zou graag willen weten waarom het beter is, wat zijn de grote verschillen. Wordt er anders gesignaleerd en gereageerd. Durft een verpleegkundige eerder aan de bel te trekken etc.
    Want naar m.i. kun je daar wat mee.

  • Jonathan De Paep

    Ik vind het toch maar vreemd dat zulke statistische conclusies getrokken mogen worden uit een onderzoek waar twee op mekaar inspelende elementen gefuseerd worden. Dit onderzoek zou, volgens mij, opgesplitst moeten worden in twee onderzoeken. Het éne onderzoekt wat de hoeveelheid patiënten per verpleegkundige voor effect heeft op het sterftecijfer, het andere dan weer het effect van het opleidingsniveau van de verpleegkundige. Die twee samentrekken geeft, volgens mij, een zeer vertekend beeld. Eén hypothese mag nooit bestaat uit twee te onderzoeken elementen. Mijn conclusie, als HBO student verpleegkunde, is dan ook dat dit onderzoek niet al te serieus hoeft te worden genomen... Maar dat is gewoon mijn mening.

  • B van der Putten

    Ik vind dat er mooi begin is gemaakt door nursing m.b.t. nuancering van het eerdere artikel. Ik ben nog wel beneiuwd of er ook een verband is met het aantal jaren werkervaring van verpleegkundigen. O.h.a. genomen leren mensen veel tijdens het werken, men doet mee aan een cursus of training, doet werk ervaring op. Het opleidingsniveau gaat dan niet zozeer omhoog maar ik stel me zo voor dat het wel ten goede komt aan de kwaliteit van hulpverlening. Kan hier nog iets over worden gezegd i.v.m. het onderzoek?

  • E Huiskamp

    In 2020 worden de profielen aangepast, tot dan moet waarschijnlijk gewacht worden op andere schaalindelingen.

  • A de Bruin

    Hoeveel Hbov-ers gaan er op een 'gewone' verpleegafdeling willen werken in schaal 45?

Of registreer je om te kunnen reageren.

Nursing is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden