Gratis nieuwsbrief Meld je aan voor de gratis e-mail nieuwsbrief van Nursing, TvV en TvZ. Klik hier

Veelvoorkomende tropische ziekten

‘Bent u pas nog in het buitenland geweest?’ Vooral in of vlak na de zomerperiode een vraag die je de patiënt moet stellen. Er zijn immers heel wat nare kwalen die hij op vakantie opgelopen kan hebben. En helaas, die vaccinaties geven ook niet altijd honderd procent bescherming.
Veelvoorkomende tropische ziekten
Foto: ANP

Teken-encefalitis

Vorm van hersenontsteking overgebracht door met FSME (Früh Sommer Meningo Encephalitis) besmette teken.

Waar? Het virus komt voor in delen van Europa, waaronder Duitsland en Oostenrijk, in Rusland en bepaalde gebieden in Centraal-Azië. In Europa zijn ongeveer 2000 patiënten per jaar en in Rusland 10.000. In Nederland is het virus alleen in teken gevonden op de Sallandse Heuvelrug en Utrechtse Heuvelrug. 
Symptomen: Koorts, vermoeidheid, hoofdpijn/gegeneraliseerde pijn. Daarna soms milde meningitis tot ernstige encefalitis, met of zonder myelitis.
Vaccinatie? Er is een vaccin dat voor 95% bescherming geeft. Mensen die lange tijd verblijven in gebieden waar teken-encefalitis veel voorkomt, kunnen zich laten vaccineren. 

Buiktyfus

Bacteriële infectie door voedsel of water dat besmet is met de bacterie Salmonella typhi. Of door het eten van onvoldoende gaar vlees, kip of eieren of ongekookte melk.
Waar? In onderontwikkelde gebieden in Azië, Afrika en Latijns-Amerika. Wees vooral alert bij backpackers.
Symptomen: Koorts, hoofdpijn, obstipatie, soms bloederige diarree, later bewustzijnsstoornissen, soms uitslag op borst en buik, sufheid. Negen dagen na eerste verschijnselen ernstige complicaties mogelijk zoals darmperforatie of longontsteking.
Vaccinatie? Met een vaccinatie is de patiënt voor 70% beschermd tegen buiktyfus. De beschermingsduur van de vaccinatie is drie jaar. Door je niet aan algemene hygiënische voorschriften te houden, kun je het dus alsnog krijgen. 

Lees ook de blog van Wouter: ‘Tropische ziekten’

Hepatitis A

Besmettelijke leverontsteking veroorzaakt door het hepatitis A virus (HAV), vooral overgedragen via (met feces) besmet voedsel, drinkwater of fecaal-orale besmetting.

Waar: (Sub)tropische gebieden, maar ook in Turkije, Tunesië en Egypte. Infectie mogelijk overal waarhygiëne en sanitaire voorzieningen onder de maat zijn.
Symptomen: Koorts, hoofdpijn, vermoeidheid, gebrek aan eetlust, misselijkheid, pijn in de bovenbuik, diarree, donkere urine en lichtgekleurde ontlasting. Geelverkleuring van huid en oogwit.
Vaccinatie? Er bestaan tegenwoordig effectieve vaccins tegen Hepatitis A die zeker 25 jaar bescherming geven.

Dengue, knokkelkoorts

Virusziekte die door muggen wordt overgedragen. Naar schatting lopen jaarlijks wereldwijd tot 400 miljoen mensen dengue op 

Waar? Verstedelijkte gebieden in tropische landen als Australië, Zuid-Amerika en Caribisch gebied, maar onlangs ook in Frankrijk en Kroatië. Er bestaat nog geen vaccinatie of gerichte behandeling tegen dengue.
Symptomen: Meestal onschuldig verloop met koorts, huiduitslag en hoofdpijn.
Vaccinatie? Er is geen vaccinatie tegen dengue beschikbaar. Het enige dat een patiënt kan doen is anti-muggenmaatregelen nemen. 

Zika-virus 

Het virus wordt overgedragen via een besmette mug, de zogenaamde tijgermug. Er zijn aanwijzingen dat een infectie met dit virus, opgelopen tijdens de zwangerschap, een verhoogde kans geeft op afwijkingen bij het ongeboren kind.
Waar? Zuid- en Midden-Amerika en het Caribisch Gebied, dus ook populaire bestemmingen zoals Aruba, Bonaire en Curaçao.
Symptomen: Een infectie met het Zikavirus verloopt waarschijnlijk in driekwart van de gevallen zonder symptomen. Krijgt iemand wel klachten dan lijkt dat griepachtig. Denk aan iets verhoogde temperatuur, spierpijn, malaise en hoofdpijn, maar het kan ook ergere klachten geven. Het lijkt dus heel erg op een dengue infectie. De klachten kunnen 2-7 dagen duren. De tijd tussen besmet worden en ziek worden varieert van 3-12 dagen.
Vaccinatie? Er is geen vaccinatie tegen zika beschikbaar. Het enige dat een patiënt kan doen is anti-muggenmaatregelen nemen. 

Mayaro-infectie

Een door muggen overgebrachte virusziekte uit Zuid-Amerika. 
Symptomen: De symptomen van een mayaro-infectie lijken op die van dengue, maar bij een mayaro-infectie houdt de gewrichtspijn in sommige gevallen veel langer aan.
Vaccinatie? Er is geen vaccinatie tegen zika beschikbaar. Het enige dat een patiënt kan doen is anti-muggenmaatregelen nemen. 

Chikungunya

Door muggen overgedragen virusziekte. Nog geen vaccinatie of behandeling beschikbaar.
Waar? Vooral in Azië, een paar jaar geleden voor het eerst buiten de tropen in Frankrijk en Italië.
Symptomen: Milde tot hoge koorts, puntbloedingen of gevlekte uitslag op ledematen en romp, kreupel makende gewrichtspijn in meerdere gewrichten, soms hoofdpijn.
Vaccinatie? Er is geen vaccinatie tegen chikungunya beschikbaar. Het enige dat een patiënt kan doen is anti-muggenmaatregelen nemen. 

West Nile-virusinfectie

West Nilevirus (WNV) circuleert onder trekvogels en wordt overgebracht door muggen.
Waar? Gebieden rond de Middellandse Zee, en mogelijk in haarden in Midden-Europa zoals Hongarije en Bulgarije. Verder in Afrika, West-Azië, Midden-Oosten, Verenigde Staten en Canada.
Symptomen: Koorts, hoofdpijn, spierpijn, huiduitslag en vergrote lymfeklieren. In een enkel geval ontwikkelt zich een ernstige vorm hersen(vlies)-ontsteking.
Vaccinatie? Er is geen vaccinatie tegen dit virus beschikbaar. Het enige dat een patiënt kan doen is anti-muggenmaatregelen nemen. 

Vossen- en hondenlintworm (echinococcose)

Echinococcus multilocularis. Parasiet bij vos en hond. Onschadelijk voor het dier, maar veroorzaakt bij mensen ernstige orgaanschade.
Waar? De hondenlintworm komt vooral voor in Spanje, Italië, Griekenland, Roemenië, Bulgarije, Turkije, Marokko, Irak, Syrië, Afghanistan maar ook in Zuid-Amerika of Oost-Afrika. In Nederland zien we deze vorm van echinococcose voornamelijk bij migranten uit deze gebieden. De vossenlintwom Echinococcus multilocularis komt vooral voor in Centraal-Europa en daar worden ook infecties bij mensen gezien. In Nederland zijn infecties met deze soort uiterst zeldzaam bij de mens, maar de worm komt wel voor bij vossen in Zuid-Limburg of Oost-Groningen. 
Symptomen: buikpijn, geelzucht, pijn op de borst, hematurie en/of toevallen.
Vaccinatie: Geen, de patiënt moet vooral letten op de handhygiëne in gebieden waar het voorkomt. 

Gele koorts

Ernstige virusziekte die door muggen wordt overgedragen.
Waar? Bepaalde delen van Afrika en Zuid-Amerika, maar ook in Australië (backpackers) of typische vakantiebestemmingen zoals Portugal.
Symptomen: koorts, geelzucht en bloedingen. Veertig procent van de patiënten overlijdt. Doorgaans worden reizigers hiervoor gevaccineerd.

Malaria

Infectieziekte door malariaparasieten die na een muggenbeet in het lichaam komen. De parasieten vermenigvuldigen zich eerst in de lever en daarna in de rode bloedcellen. Meest voorkomende (en ernstigste) vorm: malaria tropica.
Waar? (Sub)tropen.
Symptomen: Koude rillingen, gevolgd door koorts. Meestal voorafgegaan door een grieperig gevoel.
Vaccinatie: er is geen inenting om de ziekte te voorkomen. Reizigers kunnen wel malariatabletten slikken om de ziekte te voorkomen. Wegens bijwerkingen en kosten worden deze echter regelmatig niet gebruikt. 

Met dank aan de Travelclinic Rotterdam.Op www.travelclinic.com vind je informatie over alle (tropische) ziekten, gerangschikt op land. Dit artikel verscheen eerder in Nursing juli/augustus 2011, is in augustus 2017 geüpdate.

Nienke Berends

Gerelateerde tags

Of registreer je om te kunnen reageren.