Gratis nieuwsbrief Meld je aan voor de gratis e-mail nieuwsbrief van Nursing, TvV en TvZ. Klik hier

Dieet op maat voor diabetespatiënt

'In welk toetje heeft u vandaag trek? Chocolademousse of een puddinkje?'
Mijn patiënt mag kiezen uit een overheerlijk dessert. Dat mag ook wel, als je in het ziekenhuis ligt.

Maar hoe zit dat nou bij patiënten die diabetes mellitus hebben? Mogen zij ook een chocoladetoetje of een slagroomsoesje?

Pathofysiologisch gezien natuurlijk niet! Hun bloedsuiker schiet sowieso al de lucht in, omdat ze meestal minder mobiel zijn. En met zo’n toetje natuurlijk helemaal.

De patiënten vullen in het ziekenhuis zelf hun maaltijdvoorkeur in met behulp van een kaart. Wanneer het een dieet betreft staan bepaalde voedingsmiddelen er niet op of zijn deze keurig aangepast… zou je denken.

Niets is minder waar, zo vernam ik een tijdje geleden tijdens mijn dienst in het ziekenhuis. Ik vulde samen met een patiënt de voedingskaart in, omdat mevrouw het slecht kon lezen. Tja, retinopathie...

Ik wist niet wat ik zag toen ze de keuze had uit twee verschillende calorierijke toetjes. Er was geen andere keuze mogelijk. Bovenaan de kaart stond keurig vermeld 'Dieet: diabetes'. Nou dat is te merken, dacht ik bij mezelf.

Ik wil absoluut niet zeggen dat een diabetespatiënt geen toetjes mag eten, maar een beetje letten op de calorieën kan toch geen kwaad? Ik bedoel, dat noem ik geen 'Dieet: diabetes'. Sommige patiënten zijn heel bewust met hun dieet bezig en die hebben dan geen andere keuze als ze een toetje willen. Dat kan toch niet?!

Hoe is het in andere ziekenhuizen geregeld met het 'Dieet: diabetes'? Is dat beleid ook te verwaarlozen of wordt er serieus aandacht aan besteed? Wat vind jij daarvan?

Suzan Senczuk

Gerelateerde tags

14 reacties

  • no-profile-image

    Dick van Eck

    Een groot deel van de bevolking in westerse landen heeft te kampen met overgewicht, diabetes mellitis II en tandbederf, wat veroorzaakt door een overmatig gebruik van suiker en andere zoetigheid met hoog calorische waarden. Stevia bevat geen calorieën en is 100% natuurlijk.
    Stevia is uitermate geschikt voor diabetici en om mee te koken/bakken. Deze eigenschappen maken stevia uniek en de zoetstof van de toekomst!
    Stevia is sinds november 2011 goedgekeurd voor consumptie binnen Europa. In Azië en Amerika wordt stevia al langer gebruikt en is zelfs Coca Cola light gezoet met Stevia.
    Stevia van SteviaXtra is gezond en voor afvallen uitermate geschikt!

  • no-profile-image

    Steviazoetstof

    Stevia is een zoetstof en staat ook wel bekend als Stevioside extract of rebaudioside. Het product is zeer populair als zoetstof omdat het zeer weinig calorieën bevat (1 theelepel bevat slecht 0,0001 Kcal). Stevia is gemaakt van een plant en 100% natuurlijk. Stevia bevat dus ook niet het kankerverwekkende middel aspartaam. Stevia is zeer geschikt voor diabetespatiënten. Op www.steviazoetstof.nl is Stevia verkrijgbaar in vloeibaar, poedervorm en als zoetje (pilletje).

  • no-profile-image

    Gijs Nijholt

  • no-profile-image

    kees

    hahahahaha

  • no-profile-image

    Bram

    "suiker voor een diabetespatiënt is als crack voor een junk."

    Mooier wordt het niet natuurlijk.

  • no-profile-image

    Kees

    Leana, je denkt toch hopelijk niet dat ik uit mijn nek klets? Als ik, man, 56 jaar oud, de richtlijnen van het Voedingscentrum volg dan eet ik slechts 1500 calorieën zonder tussendoortjes. Ik ben redelijk actief, dus dat is voor mij een regelrecht hongerdieet. Klinkt leuk als je wilt afvallen maar met de hele dag honger lukt dat niet.

    Hoe voorkom je honger en zorg je er toch voor dat je stofwisseling goed op gang blijft? Door om te beginnen de geadviseerde overdaad aan koolhydraten in de voeding te verminderen en in plaats daarvan meer vetten en eiwitten te consumeren. Daar verminder je al enorm de kans op honger mee.

    Moet ik nog uitleggen dat het je gezondheid enorm ten goede komt als je geraffineerde voedingsmiddelen in het schap van de supermarkt laat liggen? Ondanks de gezondheidsclaims op vele verpakkingen zijn die namelijk zo arm aan vitale bestanddelen dat daarvan je stofwisseling van slag raakt. Je vergroot de kans op insulineresistentie enorm met die fabrieksmeuk.

    Kun je van maaltijden die bereid zijn met volwaardige voedingsmiddelen als kaas, room, boter, goed vlees, vis, verse groente, volkoren producten, goeie olijfolie etc. genieten? Ik denk juist veel meer dan met smakeloze light liflafjes, kunstmatige zoetstoffen in de vorm van 'gezondheids'producten met suggestieve namen als Vitalinea, Goede Start, Fridéale, Optimel en wat dies meer zij. Als je bedenkt dat dergelijke producten mede de oorzaak zijn van de huidige obesitasepidemie door lichaam en geest voor de gek te houden, dan lijkt mij de keuze niet eens moeilijk.

  • no-profile-image

    Leana

    MAg het leven ook nog leuk zijn Gijs?
    Eten is vaak 1 van de weinige dingen die ouderen nog hebben. Mogen ze dan tenminste nog genieten van een chocolade toetje?
    En over fruit naar gelieven... Daar ben ik het niet heelmaal mee eens bij iemand met diabetes. Fruit bevat erg veel suikers. Ook daar rijzen de bloedsuikers de pan van uit!

    Wat betreft het voedingscentrum advies...
    Ik heb het er maar weer eens bijgepakt, maar ik krijg het niet weg hoor wat ze daar benoemen aan gezond dieet voor iemand van mijn leeftijd.
    Ik snoep maar weinig en eet nauwelijks tussendoortjes, en dat terwijl ik minder naar binnen krijg dan 'voorgeschreven'.
    Soms vraag ik me af wat het postuur van iemand is die roept dat het te weinig is...

    Volgens mij is voeding een belangrijk sociaal middel en we genieten niet voor niets van sommige smaken.
    Laat een diabeet eten wat hij of zij zelf goed en lekker vind nadat je er de juiste voorlichting over gegeven hebt!

  • no-profile-image

    Gijs Nijholt

    Mooi gezegd Kees. Suiker voor een diabetes patient is als crack voor een junk. Deze analogie gaat perfect op, inclusief cold turkey en relaps...

    Mij lijkt het hoog tijd voor een update van de schijf? Hier de in mijn ogen ideale schijf (van zeven) voor T1 én T2 diabeten en voor de rest van Nederland (waarvan een groot gedeelte in de voorfase van type-2 zit zonder het te beseffen)

    1. GEEN Brood, GEEN granen, GEEN aardappelen, GEEN rijst, GEEN pasta en GEEN peulvruchten. Geen suiker.

    2. Groente en fruit (groene groente en kool in grote hoeveelheden, fruit met mate)

    3. GEEN zuivel, vlees van dieren die hun natuurlijk voedsel hebben gegeten (koeien=gras, geen graan), wilde vis, eieren (van kippen die in hun biologisch/evolutionair natuurlijke omgeving hebben geleefd en gegeten)

    4. Vetten (omega 3/6 ratio van 3:1) van dierlijke bronnen (reuzel, rundvet), noten (pinda is geen noot) en zaden. Olijfolie en boter (geen margarine) met mate en niet om te bakken. Geen transvetten. Eventueel supplementeren met moleculair gezuiverde visolie voor minder micro-inflammatie tgv scheef omega 3/6 ratio.

    5. Dranken (water, GEEN frisdrank, koffie met mate, voorkeur voor groene-, witte-, kruiden- en rooibos thee)

    6. Verder in de herfst/winter de vitamine D (technisch geen vitamine maar dat terzijde) aanvullen met 6000iu tot serum niveau boven 50 ng/ml is.

    7. Combineer deze richtlijnen eventueel met 'onregelmatig vasten', waarbij je één vast-periode per week inlast en van bijv. 18.00 tot 18.00 niet eet. Zie http://en.wikipedia.org/wiki/Intermittent_fasting

    De nadruk ligt dus op vetten en eiwitten en niet op zetmeel/koolhydraten. Die hebben we met onze sedentaire levensstijl niet nodig in de hoeveelheden die het voedingscentrum adviseert.

    Probeer deze schijf van zeven een maand uit en ontdek hoeveel energie je kan hebben. Je voelt je actiever, minder traag, helderder, je krijgt een betere huid, betere ontlasting, betere bloedwaardes (trigs/cholesterol), en er steeds meer voorbeelden van T2 (en zelfs T1) diabeten die de injectienaald weer neer kunnen leggen.

  • no-profile-image

    Kees

    Een speciaal dieet bij diabetes, zowel type 1 als type 2, is niet nodig, is de gangbare opvatting. Een normale, gezonde voeding is het beste voor iedereen, ook voor diabetici. Daar ben ik het mee eens, ware het niet dat hiermee bedoeld wordt dat we moeten eten volgens de normen van het Voedingscentrum; niet te veel calorieën, vetarm etc. Echter, de adviezen van het Voedingscentrum zijn niet gezond, niet voor gezonde mensen, dus ook niet voor diabetici. Ten eerste adviseert dit overheidsorgaan ons een hongerdieet. Als je je er aan probeert te houden móet je tussendoor wel het een en ander naar binnen werken om niet uitgehongerd de dag door te komen. Een van de diëtisten waar het Voedingscentrum door bestierd wordt wist me te vertellen dat de adviezen gebaseerd waren op het gegeven dat mensen nu eenmaal snaaien en dus veel meer calorieën naar binnen werken dan ze denken. Een fraai staaltje van logica omkeren. Natuurlijk ontgaat het de wakkere mensen van het Voedingscentrum ook niet dat we alleen maar zwaarder worden maar laten we eens kijken naar de gevolgen van hun adviezen. Het Voedingscentrum adviseert niet alleen veel te weinig calorieën om de dag door te komen maar ook een hoog percentage koolhydraten. Daarbij gaat men er kennelijk van uit dat we regelmatig tussendoortjes naar binnen werken die eveneens grotendeels uit koolhydraten bestaan. Met dergelijke richtlijnen is het geen wonder dat het Convenant overgewicht mislukt is.

    Mogen diabetespatiënten suiker? Bij type 2 is dat feitelijk het toedienen van de verslavende stof aan een zieke verslaafde, met meer insulineresistentie als gevolg. Type 1 moet al die onnodig toegediende koolhydraten met insuline wegspuiten. Natuurlijk is het goed dat er insuline is maar het uitgangspunt zou moeten zijn om de inzet van dat hormoon tot een minimum te beperken. Suzan heeft dus absoluut gelijk en Gijs ook.

  • no-profile-image

    Suzanne

    Ik ben het helemaal eens met Monique!
    Ik ben zelf naast verpleegkundige ook diabeet en ik kan alleen maar hopen dat ik nooit door een verpleegkundige met zo weinig verstand van diabetes verzorgd wordt! Volgens mij moet je de literatuur er nog maar eens op na slaan, want diabetes komt steeds vaker voor. Misschien kan je je patienten dan wat beter bij staan, zonder vooroordelen of oude fabels.

  • no-profile-image

    Monique

    Ik vind de houding in je stukje ten opzichte van diabetespatienten inderdaad wel wat denigrerend. Ook vind ik het vreemd dat je niet het onderscheid maakt tussen DM type 1 en 2.
    Bij type 1 hoeft niet elke diabetes patient zich aan een dieet te houden, sterker nog, als hij/zij een pomp heeft, mag er precies hetzelfde gegeten worden als jij en ik, dus er is dan totaal geen beperking ten aanzien van de hoeveelheid koolhydraten, buiten natuurlijk dat ne niet altijd maar alles in je mond kan stoppen wat er voorbij komt!
    Ook type 2 diabeten hebben lang niet altijd een dieet waaraan ze zich moeten houden, dus ik vind het inderdaad een nogal achterhaalde stellen die je poneert. Voorts zou ik echt letten op het onderscheid tussen de types, want als wij het al niet doen, dan blijft de fabel dat eenieder met diabetes hier zelf iets aan kan doen (wat in het geval van type 2 soms waar is) en hier worden de type 1 patienten goed ziek van (letterlijk en figuurlijk!)

  • no-profile-image

    Gijs Nijholt

    Eten verteert in het lichaam in de macronutriënten koolhydraten, eiwitten (lees: aminozuren) en vetten. Alles wat niet verteerd kan worden gaat het lichaam weer uit of als het toch in de bloedbaan komt wordt het gefilterd door de lever.

    De macronutriënten worden gemeten per gram en per calorie, maar het lichaam werkt volgens het bufferprincipe: eet je meer dan nodig dan dwing je het lichaam om het overschot op te slaan.

    Dit 'bufferprincipe' is een evolutionair mechanisme, ontstaan in een wereld waar het vaak alles of niets was: overvloed of hongersnood. De mens heeft zich gespecialiseerd in het zo efficiënt mogelijk opslaan van brandstof, om te kunnen overleven in de harde prehistorische wereld. Genetisch gezien is onze soort weinig veranderd, en dus zitten we mooi te kijken met dit mechanisme nu het niet meer nodig is. Er is altijd eten..

    Elke soort koolhydraat wordt uiteindelijk omgezet in een simpele vorm van suiker: glucose. Dit gebeurt direct in de darmen of na een kort bezoek aan de lever. Denk aan brood, pasta, cornflakes, aardappelen, rijst, fruit, toetjes, zuivel, snoep en frisdrank... alles wordt omgezet naar glucose.

    Glucose is dan wel een brandstof, in hoge concentraties is het ook een giftige stof. Tenzij het wordt verbrand in de cellen, en daar heeft het menselijk lichaam dan weer een prachtige manier voor bedacht. De lever en de spieren slaan de overtollige glucose op als glycogeen. Beta cellen in de alvleesklier detecteren de overvloed aan glucose na bijvoorbeeld een maaltijd, en geven insuline af. Dit is een hormoon dat als primaire functie heeft om o.a. glucose toegang te geven tot de spiercellen en levercellen. Als die spier- en levercellen vol zijn, en dat zijn ze bij de meeste mensen het grootste deel van de dag, dan wordt glucose omgezet in verzadigd vet.

    Ironisch trouwens, dat vetten niet zozeer worden opgeslagen als vet, maar suiker. Vandaar dat T2DB en obesitas in direct causaal verband staan.

    Als we dus teveel koolhydraten eten, pompt de alvleesklier nog evenveel insuline uit als in vroegere tijden (genetisch bepaald), maar als de lever- en spiercellen voortdurend vol zitten met glycogeen, worden deze cellen langzaam resistent voor de werking van insuline. De insuline-receptoren nemen in aantal af en worden minder efficiënt. Nu kan de glucose nog minder makkelijk de spier- en levercellen binnen en blijft in de bloedbaan aanwezig. De alvleesklier detecteert nog steeds dat er teveel giftige glucose in het bloed zit, dus de afgifte van insuline neemt nog verder toe. Uiteindelijk zorgt de insuline ervoor dat glucose kan worden opgeslagen in vetcellen.

    Hiervoor is een term: insuline resistentie. En dit zal alleen maar toenemen in de loop der tijd. Tenzij de inname van koolhydraten sterk wordt teruggedrongen. Hier zijn geen medicijnen voor nodig.

    Problemen die ontstaan n.a.v. insuline resistentie zijn:

    1) Het bloedsuikerniveau blijft chronisch hoog doordat glucose de spiercellen niet binnen kan. De toxische glucose veroorzaakt micro ontstekingen, toename van triglyceride, en dat kan leiden tot hart- en vaatziekten.

    2) Suiker wordt opgeslagen als vet, en de spiercellen krijgen minder glycogeen (ze zijn resistent geworden), en aangezien insuline het vetverbrandings enzym lipase afbreekt, kan het vet ook nog eens minder snel worden verbrand.

    3) Insulinespiegel blijft stijgen want de alvleesklier denkt 'hoe meer hoe beter'. Aangezien insuline zelf ook toxisch en carcinogeen is zorgt dit ook voor kwalen zoals plaque in de slagaders en toename in celdeling. Dat verklaard waarom diabetici vaker hart- en vaatziektes hebben.

    4) Insuline resistentie voorkomt niet alleen dat suiker de spieren binnenkomt, het voorkomt ook dat eiwitten de cellen bereiken. Dit veroorzaakt afbraak van spierweefsel.

    5) Het energie niveau daalt, veroorzaakt honger en specifieke behoefte aan koolhydraten, minder prikkel tot bewegen.

    6) Als de lever insuline resistent wordt, kan het schildklierhormoon T4 niet meer in T3 worden omgezet. Dit veroorzaakt schildklier problemen en zal het metabolisme verder vertragen.

    7) Uiteindelijk kan het effect hebben op de zenuwen, de ledematen en zelfs op de zintuigen.

    Mijn conclusie is dat _iedereen_ de inname van koolhydraten zou moeten beperken, want in evolutionaire zin zijn we allemaal gepredisponeerd om diabeet te worden.

    Zie voor meer info http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19515499?ordinalpos=8&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_DefaultReportPanel.Pubmed_RVDocSum

  • no-profile-image

    Chantal

    De toetjes die er genoemd worden bevatten naast calorieën ook suiker. Een diabetespatiënt mag inderdaad wel suiker en koolhydraten tot zich nemen, maar in beperkte mate. Die verdeling kan door een diëtist samengesteld worden. Dat wordt een dieët genoemd.

    Groetjes Chantal

  • no-profile-image

    Janneke

    Calorieën? Het gaat bij diabetes helemaal niet om calorieën maar om de verdeling van koolhydraten per dag. Het is een fabeltje dat diabetici geen suiker mogen. Of dat ze 'op dieet' moeten. Dat is al echt tientallen jaren achterhaald, Suzan! De diabeet kan met de koolhydraatverdeling zelf uitmaken waar hij de suiker uit haalt. Dat mag dus gerust een toetje zijn. Ik vind je blog dan ook wat paternaliserend naar diabetici toe. Je suggereert hier dat mevrouw retinopathie heeft gekregen doordat ze niet op haar voeding let. Dat vind ik nogal bevooroordeeld.

Of registreer je om te kunnen reageren.

Nursing is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden