Gratis nieuwsbrief Meld je aan voor de gratis e-mail nieuwsbrief van Nursing, TvV en TvZ. Klik hier

Streektaal; mooi of mooi niet?

In mijn schrijven kan je het niet horen, denk ik, maar ik ben een echte Fries. Dat wil zeggen dat ik een heel lelijke ‘l’ spreek en vele letters inslik. Ik vind de Friese klanken over mijn lippen altijd wat kwelend en plat klinken. Toch is Fries ook een warme deken. Fries-horen is voor mij als thuis-zijn.

Hoewel ik nooit Fries spreek, zegt men buiten Friesland altijd goed te kunnen horen dat ik dat wel doe. Mijn ouders meenden dat mijn Nederlands zich beter zou ontwikkelen (mocht ik ooit serieus blogger willen worden), als zij mij in het Nederlands zouden benaderen. Aan tafel werd met vrienden en familie altijd Fries gesproken. Kwam ik binnen, dan ging iedereen automatisch over op vloeiend ABN. Ondanks het niet-spreken van de Friese taal, leerde ik mijzelf wel gebrekkig Nederlands aan. Zo hebben Friezen er een handje van om werkwoorden om te draaien. Die zouden deze zin dus zó gezegd hebben, in plaats van hebben gezegd.

De Nursingredactie, wijst mij er af en toe op, als ik de Nederlandse taal krakkemikkig toepas. Mij valt dan weer op dat mijn collega’s denken in het Fries, terwijl zij Nederlands rapporteren. Ze schrijven bijvoorbeeld: ‘Mw. waste haar’ of ‘Dhr. kreeg ontlasting’. Ik wil dan vragen: wat waste mevrouw? Haar…? En van wie kreeg deze heer ontlasting? Maar mijn collega bedoelt te zeggen ‘mw. waste zich’ en ‘dhr. defaeceerde (spontaan of na een klyx)’.  

Tja, het Fries kan de niet-Fries behoorlijk verwarren. Heb je (buiten Friesland) ooit gehoord van een ‘beppe-zegger’? Of mensen die met weekendverlof ‘uit-van-huis-gaan’? En wat moet je pakken, als een patiënt vraagt om zijn ‘boesgroentsje’?

Patiënten vinden het echter plezierig, als ik kwelend en plat antwoord dat ik het moai vind dat ze even naar hûs mogen foar it weekend. Dat we samen boesgroentsjes en broek’n inpakk’n, zodat ze uit-van-huis kunnen gaan bij hun beppe-zegger (logeren bij een kleinkind, San.).

In nood valt een patiënt sneller terug op zijn streektaal. Friezen denken in het Fries, dus dat praat wel zo makkelijk. Bij een dokter die Fries spreekt, leunt een Friese patiënt met zichtbaar meer vertrouwen achterover in bed. Alle ingewikkelde medische terminologie met lelijk en lompe ‘l’ en nasale klinkers, klinken kennelijk een beetje minder ver van het bed.

Fries en andere streektaal heb se voor- en se nadelen. Ik luister liever niet teveel naar mijn eigen stem op een antwoordapparaat. Zodra ik mezelf niet horen kan, praat ik lekker plompverloren gebrekkig Nederlâns tegen wie het maar wél wil horen. Het is misschien niet charmant of foutloos, maar wel prima te volgen. Toch?

Of is het beter om een verpleegproces te evalueren in het accent- en foutloos Nederlands? Wat vind jij?

Gerelateerde tags

8 reacties

  • no-profile-image

    p

    In Limburg wordt er in de gezondheidszorg bijna altijd eerst in het dialect tegen je gesproken en wanneer ze merken dat je dit niet spreekt dan spreken ze ABN. Maakt niet uit of het een VPH of het AZM. Ik vind dit niet erg als men zich ook goed in het nederlands verstaanbaar kan maken

  • no-profile-image

    Paulien

    Leuk stukje! Ikzelf ben ook een echte fries maar Nederlands opgevoed. Nu ik de opleiding verpleegkunde in Nijmegen doe val ik vaak over mijn eigen woorden. Zeg ik ineens; "Oh... dat is zeker geen goed Nederlands." Terwijl veel van mijn mede studenten en collega's er dan niets van hebben gehoord. Ik merk hier wel dat ik een bepaalde trots krijg voor het fries; want wat kan een patiënt (die ooit in Friesland heeft gewoond) er van genieten als ik hem/haar in het fries begroet!

  • no-profile-image

    B.

    Ik woon in een boerendorp ik noord-holland, hier is de "originele" taal west-fries. Doordat vrienden van mij met een west-friese tongval spreken nam ik dit langzaam (ongemerkt)over. Totdat ik op mijn stage te horen kreeg dat ik veel te plat praatte en hier echt op moest gaan letten...

  • no-profile-image

    Annemie

    Prima als je het kunt, ik heb er niets op tegen op welk dialect dan ook! Maar ik vind het wel zeer klunsig als er slecht Nederlands gesproken wordt. Streektaal is vertrouwelijk vooral bij de ouderen. En je kunt het in de humor vaak gebruiken.

  • no-profile-image

    Willy

    Geboren en getogen in de stad Groningen, Nederlandstalig opgevoed. Op m'n 17-de naar het ziekenhuis in Delfzijl gegaan. Ik had soms geen idee waar de patienten het over hadden! Maar het dialect leer je dan snel. Tegenwoordig spreek ik vloeiend ABG. Tegen de patienten spreek ik in principe Nederlands, maar zodra ik merk dat ze zich bij het Gronings meer op hun gemak voelen, schakel ik moeiteloos om.
    En Sandra.... ik heb je een keer aan de telefoon gehad, de Friese tongval is goed te horen hoor!!!

  • no-profile-image

    Kittie

    Erg Herkenbaar, ondanks dat ik al 20 jaar niet meer in Friesland woon geniet ik idd van de Friese taal, als er een Friese patiënt op de afdeling verblijft. Verder he ik een Friese collega, en bij onbegrip door bijvoorbeeld een Friese uitdrukking of bepaalde dingen anders te zeggen, hebben we flinke steun aan elkaar.

  • no-profile-image

    Lútsen

    Út dyn ferhaal docht in protte frustraasje bliken oer dyn tongfal. Ik ried dy oan dizze skamte fuortynienen út dyn systeem (= holle) te bannen, want oars pinigest dysels om 'e nocht. It is nammers GJIN skande. As minsken dêr in opmerking oer meitsje, hoecht dat gjin krityk te wêzen - sa'tsto it dúdlik wol opfettest - mar in yngong om in petear te hawwen. Alle Nederlanners hawwe in tongfal earne wei dêr't se opgroeid binne - èk Hollanners (Amsterdammers, Rotterdammers, Hagenezen ensafh.). Dyn heit en mem en oare sibben hawwe der lykwols NET goed oan dien, dy sa bûten de groep te pleatsen as bern troch dy yn in oare taal as it eigene Frysk oan te sprekken. Hja hawwe har doel dat se hiene mei dy, nammentlik gjin 'hinder' ûnderfine te litten fan DAT Frysk (harren eigen frustraasje), foarby sketten. As hja dy gewoan it Frysk leard hiene, hiest it Nederlânsk likegoed wol oppikt, op skoalle en wêr net. Dan hiest no in ûndergrûn hân foar twa talen. Dan hiest ek ûntdutsen dat in oare taal DUS ek in oare grammatika en lûding hat. Ast dy sa bot skammeste, dan ried ik dy oan ABN te learen, mar EK ABF, want dat bestiet ek! Gean nei kursus Frysk en nei in logopedist. Hast dêr gjin nocht oan en wolst it net?....sangerje dan net langer, mar lear der mar mei te libjen. Tige tank heit en mem! Men soe begrutsjen mei dy hawwe.

  • no-profile-image

    Eline

    Leuk onderwerp!We hebben je stukje geplaatst, kijk maar eens op www.hallofryslan.nl

Of registreer je om te kunnen reageren.

Nursing is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden