Gratis nieuwsbrief Meld je aan voor de gratis e-mail nieuwsbrief van Nursing, TvV en TvZ. Klik hier

Ik vrees de dood

Doodgaan. Ik heb het er thuis over, alsof het heel normaal is. Zo voel ik dat ook. Ik vind sterven net zo normaal als poepen of billen wassen.

Mijn doorsnee niet-verpleegkundige gespreksparter vindt in bovenstaande zinnen minstens drie dingen om van te griezelen. ‘Men’ denkt buiten een zorginstelling liever dat anderen niet poepen. En hoe billen schoon geraken, wil ook niemand weten. Doodgaan is echter een onderwerp dat, naast gruwel, ook sensatie opwekt bij toehoorders. Men maakt zich nogal druk over sterven en dode lichamen. Dat komt natuurlijk uit horrorfilms. Die vergelijken de dood met een man met een kettingzaag of een clown in een doucheputje.

De waarheid achter sterven is echter niet schokkend. Tenminste, dat denk ik door wat ik zie tijdens mijn werk. Geen glanzende zeis in een hoek van de kamer, geen geniepig lachende schedel. In de ogen van stervenden zie ik dikwijls opluchting en rust. In de gesprekken rond het bed wordt juist het leven doordacht.

Een gestorven lichaam is precies hetzelfde als het levende, alleen opgelucht, volgens mij. Natuurlijk veranderen temperatuur en kleur, maar dat is ook zo bij koorts en misselijkheid. Ik probeer het mijn eigen naasten wel eens uit te leggen; de dood is waarschijnlijk niks is om te vrezen. Ik zie het, ik voel het op mijn werk. Toch is dat moment van stoppen met leven moeilijk onder woorden te brengen.

Het is niet iemand zien sterven, maar het voelen. Dat het leven ophoudt. Elke verpleegkundige kan het waarschijnlijk bevestigen. Je voelt in de kamer dat er iets staat te veranderen. Je belt misschien nog eens een arts, die vervolgens niets anders ziet dan anders. Terwijl alles anders is. En dan wordt het plotseling stil. Alle zuurstof slaat tegen de grond, als glazen knikkers. Dezelfde kamer, dezelfde mensen, alles anders.

Nee, ik kan het niet omschrijven, hoe handig ik ook ben met woorden. Ik kan alleen maar zeggen dat wat ik zag bij het sterven van een ander, mij heeft overtuigd dat er geen angst is na het sterven. Ken je dat?

Gerelateerde tags

9 reacties

  • no-profile-image

    gea

    jouw stuk brengt wel een hoop reactie's los, maar ik kan me er wel in vinden. ieder mens denkt er weer verschillend over. Ik had ooit een patiënt die ernstig ziek was. (kanker en ook nog eens zwaar alocholverslaafd) hij wou geen behandelingen en vond zijn kwaliteit van leven niks en vroeg constant naar euthanasie. uiteindelijk kreeg hij dit in bijzijn van 2 hulpverleners en de arts. hij zei: "als ik bij de poort ben doe ik de groeten aan petrus voor jullie" dat waren zijn laatste woorden. hij had geen familie en was ondanks zijn verslaving een levengenieter! ik wou er nooit iets van weten maar ben er vanaf die tijd toch anders over gaan denken. het kan idd ook RUST geven.

  • no-profile-image

    Samantha

    Heel herkenbaar het praten over dood thuis. Mijn man kan dit vaak wel goed hebben ook al is zijn werk met soepen en worst heel anders wij praten normaal over werk.Daarnaast staan wij anders in het leven. Mijn beste vriendin daar integen komt bij veel dingen om het hoekje kijken. En zodra ik over de "dood" begin vertelt ze me meteen dat ze die dingen en feiten niet wilt weten, ze wil niet denken aan dood niet nu ze is nog zo jong.
    Ik geef haar ergens groot gelijk maar als ik afsluit met morgen kan je onder een auto liggen en paar uur daarna dood zijn. Kwam het haar erg dichtbij. Wij zien dood bijna dagelijks en je gaat het gewoon vinden en we zien de opluchting bij vaak moegestreden mensen die er al lang op wachten. Maar mensen die dat niet zien willen er ook niets over horen, het komt denk ik veel mensen toch te dichtbij dat het leven ooit weer is ophoud.

    @ meisje Het is wel heel verschillend of je gelooft in het "eeuwige leven" of niet. Dus kan je zo'n reactie eigenlijk ook niet neerzetten. Voor jou is het er maar voor andere weer niet. En toch zien wij dagelijks de opluchting van veel bewoners die sterven terwijl wij niet zien en hun dan nog niet weten wat dat eventuele "eeuwige leven" hun gaat brengen

  • no-profile-image

    meisje

    ik denk dat als de dood dichtbij komt, je niet meer zo'n stuk zou schrijven. dood is niet dood. op de dood volgt het eeuwige leven. en waar je dan zal wezen, zal uitmaken of het een opluchting is of niet. denk daar eerst over na voor je zo'n stuk schrijft.

  • no-profile-image

    Ingrid van Dijk

    Het klosje garen bepaalt wanneer de draad breekt. Wij vinden het hier in het gezin heel normaal dat er over de dood wordt gepraat en wat wij willen.
    Onze 3 kinderen hebben van jongsaf aan ook afscheid genomen van een "overleden"persoon terwijl ze opgebaard lagen. Nu kiezen ze er zelf voor. Het helpt veel wanneer je eens met een school naar een mortuarium gaat. Kinderen gaan daar heel natuurlijk mee om. Nu is dat heel anders geworden doordat de oudste regelmatig heeft meegemaakt dat de trein moest stoppen omdat iemand zelf besloot om naar de andere wereld te gaan en ze ook heeft gezien dat men met grijpers rondloopt en een stukje bot met spier opvist.
    Ze vindt dat wel knap en egoïstisch tegelijk dat iemnand dat doet, maar vindt ook dat die persoon in kwestie waarschijnlijk aan gene zijde ook geen rust vindt. Daar kan ik haar geen antwoordt opgeven, wel over praten en dat gebeurd gewoon onder het eten.
    Onze zoon maakt het als vrachtwagenchauffeur mee en de jongste dochter al een paar keer op weg naar school.
    Ze worden daar wel goed in opgevangen op school/thuis.
    Zelf wil ik nog niet nar de andere wereld, maar heb het wel van dichtbij meegemaakt toen ik tot mijn middel in mijn eigen graf stond met een longembolie, nu 13 jaar geleden. Je dankt dan toch God op je blote knieën dat je nog een kans krijgt omdat je goed naar je lichaam luistert.Die kans heb ik met beide handen aan genomen.
    Je kunt veel aflezen aan het lichaam, hebben ze angst gehad, dan liggen ze echt met gekromde handen can de pijn of het "plukken", ook kunnen ze met een lach liggen zo van ik heb geen pijn het is goed, net of ze liggen te slapen, alleen niet meer wakker worden in deze wereld. Spiritueel geloof ik echt dat je meerdere levens hebt.

  • no-profile-image

    Jeroen

    Ieder heeft vanuit zijn eigen ervaring en context een wijze van kijken tegen het ontzielen van een mens. De ene mens kan zijn leven vredig loslaten, de ander blijft tot het einde in doodstrijd. Zoveel betrokken mensen, zoveel variabelen in het doorleven van dit speciale moment van afscheid. Voor mij houd de mens niet op met bestaan zolang de persoon nog in mijn herinnering zit. Ik kan er nog steeds mee praten maar het stoffelijke lichaam zegt niets meer terug omdat het werkelijk tot stof is teruggekeerd.
    Ik kan me de momenten herinneren na overlijden en dat ik er rekening mee hield dat de ziel nog in de buurt was. Daardoor merkte ik een vorm van respect en ook van een soort spanning. Bij het verzorgen van het stoffelijke overschot of ontzielde lichaam (de woordkeuze zegt het al) met een collega merkte ik dat die spanning zich ooit uitte in humor of juist stilte.Ik heb respect voor iedere eigen verwerkingsstijl.
    Beste Sandra. Bedoel je in jouw laatste vraag of er geen angst is direct vóór het sterven bij een stervende of bij jou nadat iemand is overleden.
    Zoals geschreven ken ik mensen met een doodstrijd tot het einde en in mijn eigen kring zie ik juist ook mensen die het overlijden als verlossing zien en zelfs daarin zonder angst de regie nemen of het lichaam zodanig kunnen beïnvloeden dat ze zelf het moment van overlijden bepalen met of zonder extra hulp. Dood gaan is iets voor verwondering.

  • no-profile-image

    willy

    Petra, ik werk ook met palliatieve en terminale patienten. En ik heb in de loop der jaren gemerkt dat ieder mens anders met zijn sterven omgaat. Palliatieve zorg is voor mij ondere andere het helpen voorbereiden op een goed sterven. En daarbij helpt het niet als je de patient de indruk geeft dat de dood je laatse vijand is. In heel veel gevallen wordt de dood als een welkome vriend gezien. Natuurlijk is er intens verdriet bij de nabestaanden. Zelf heb ik veel geliefden verloren en ik weet ook wat verdriet en diepe rouw is. En ook is er steeds weer groot verdriet bij de patienten zelf. Maar over het algemeen is dat intense verdriet omdat ze mensen moeten achterlaten. Het loslaten doet het meeste pijn. Niet het sterven zelf.
    De manier waarop ik zelf in het leven sta, maakt dat ik niet bang ben voor de dood. Integendeel, ik zie het als een uitdaging, een verrassing, misschien een belofte???
    Maar ik hoop wel 90 te worden, daarvoor heb ik nog teveel te doen hier. En doodgaan kan altijd nog, dat loopt niet weg.
    En inderdaad Sandra,sterven is heel normaal, maar toch zó bijzonder....

  • no-profile-image

    petra

    Net zo normaal als billen wassen en poepen? Hoe verzin je het! Doodgaan doe je alleen minder vaak. Er hoeft geen taboe op het onderwerp te rusten maar om er nu zó over te praten vind ik wel banaal.
    Alsof het niks bijzonders is. Want dat is het wel. En het is je laatste vijand, want een mens wil van nature leven.
    Ik werk zelf in de palliatieve nachtzorg en ook mijn ogen hebben veel gezien. Maar doodgaan is het einde van je bestaan. Dat is poepen niet. En je billen wassen, of dat van anderen ook niet.
    Dat zijn immers ook geen dingen waar je nabestaanden verdriet om hebben toch?

  • no-profile-image

    Noortje Sprengers

    Je schrijft dat een gestorven lichaam precies hetzelfde is als een levend lichaam, maar dan met opluchting en rust. Ik vind dat je echt de ziel uit het lichaam ziet treden. Niet zoals in (horror)films dat de ziel dan boven het lichaam zweeft en neerkijkt op iedereen, maar het lichaam verliest zijn glans. Het wordt letterlijk en figuurlijk 'dood'.

    Ik heb ook de indruk dat er geen angst is na sterven. Toch hoop ik nog heel lang niet dood te gaan!

  • no-profile-image

    Jan

    Tja, ik wil er nog niet "tussen uit". Wel lastig zo met verblijf op verpleegafdeling en mij vrouwtje thuis.

Of registreer je om te kunnen reageren.

Nursing is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden