Gratis nieuwsbrief Meld je aan voor de gratis e-mail nieuwsbrief van Nursing, TvV en TvZ. Klik hier

Zelfstandig bevoegd?!

Als de Eerste Kamer het er ook mee eens is, krijgen verpleegkundig specialisten binnenkort zelfstandige bevoegdheden.

De Tweede Kamer is 30 maart jl. akkoord gegaan met het wijzigingsvoorstel van de wet BIG dat minister Schippers heeft voorgelegd. Verpleegkundig specialisten mogen enkele voorbehouden handelingen zelf indiceren en uitvoeren, als ook de Eerste Kamer ermee instemt.

Nu valt verpleegkundig Nederland
over elkaar heen om aan te geven waarom verpleegkundig specialisten nu wel (of juist niet) die bevoegdheden zou moeten krijgen. De tegenstanders: 'het behoort niet tot het domein van de verpleegkundige behoren'. Of 'het is een versnippering van de taken in de gezondheidszorg'.

Ik vind het hoog tijd worden dat de rigide positie waarin verpleegkundigen worden gedwongen door de huidige wet BIG, wordt verruimd. Het blijft toch vreemd dat je alles op papier moet hebben vastgelegd voor je een voorbehouden handeling mag uitvoeren?!

Als je op basis van een protocol of een richtlijn, gecombineerd met een goede opleiding, kunt beslissen dat er een bepaald geneesmiddel moet worden voorgeschreven of dat er bloed moet worden afgenomen, dan is het toch vreemd dat je daarvoor eerst een schriftelijk bewijs van de arts voor moet hebben.

In het ene geval schrijft deze een recept uit, in het andere geval moet er een uitvoeringsverzoek zijn van de voorschrijvende arts. Hierin staat onder meer de handeling omschreven, de mogelijke complicaties, en de geldigheidsduur van het uitvoeringsverzoek. Wij willen toch juist af van die hele papierwinkel in de zorg?

Een voorbeeld uit mijn eigen praktijk: een cliënt met een uitgezaaid darmcarcinoom, die  onder meer morfine gebruikt, ontwikkelt een retentieblaas. Om 23.00 uur word ik gebeld door de mantelzorgster van de cliënt dat hij zo onrustig is, en verward. Ik rij er naartoe, stel enkele gerichte vragen en constateer dat de verwardheid zo goed als zeker komt door een retentieblaas.

Dan begint het volgende circus: ik bel de huisartsenpost, leg het probleem voor en stel voor te katheteriseren. Vervolgens moet de huisarts langskomen, hetzelfde onderzoek overdoen en kiezen tussen zelf katheteriseren, of een uitvoeringsverzoek achterlaten zodat ik de handeling mag uitvoeren. Je bent dan wellicht snel een tot anderhalf uur verder.

Heb ik de zelfstandige bevoegdheid
om die voorbehouden handeling uit te voeren, dan kan ik de cliënt binnen vijf minuten van een groot ongemak verlossen.

Nou ben ik geen verpleegkundig specialist, maar ik zou heel graag de zelfstandige bevoegdheid in deze situaties krijgen om te kunnen (en mogen!) handelen…. OF moeten we in deze situatie vast blijven houden aan de wet BIG?

18 reacties

  • no-profile-image

    jacq.

    Ik ben het ook eens met de stelling dat je als verpleegkundige goed op de hoogte moet zijn van de (bij)werkingen van medicijnen. Maar ook moet je je eigen verstand gebruiken in de samenwerking met de arts. Ik werk op chirurgie in een ziekenhuis, en als een patient na een buik O.K. te weinig urine produceert, krijgt hij extra vocht om het verloren vocht te compenseren. Maar ook dat is niet stanaard bij iedere patient. Ik heb deze opdracht wel eens geweigerd bij een patient wanneer ik ongerust was over de totale hoeveelheid vocht in relatie met de vitale functies. Ik had het gevoel dat lasix meer zou helpen dan dat extra vocht. Ik zei letterlijk tegen de arts: je bent niet eens bij de patient gaan kijken! Als jij het wil dat hij extra 500cc in een uur krijgt, mag je het zelf doen. Ik doe het niet, omdat ik het niet vertrouw en er niet verantwoordelijk voor wil zijn. Gevolg: de arts kwam toch kijken en zei: Kan je ermee leven om hem lasix te geven? Ik zei: Strak plan, dokter.
    Effect: patient knapte enorm op.
    Ik wil maar aangeven dat je zelf verantwoordelijk bent voor je werk, en dat je niet blind de opdrachten van de arts moet uitvoeren als je daar zelf ernstige twijfels over hebt.

  • no-profile-image

    Harrie

    Beste Bram,

    Ik denk niet dat het nuttig is dat ik meer info verstrek over het gebruik van Ritalin. Ik wilde het alleen opvoeren als iets waarmee een gekwalificeerd verpleegkundige een gouden greep heeft gepresenteerd. Net zoals er door een leek gewezen werd op de risico's die uitgaan van langdurig gebruik van Primperan in hoge doseringen, die pas duidelijk worden op het moment dat de medicatie, vanwege niet langer effectief zijn, in overleg met de arts en de apotheker, afgebouwd gaat worden. En dan vooral mbt de effecten op hormonale systemen, prolactine, maar vooral L-DOPA.

    Allemaal zaken, waarmee een goede verpleegkundige zich kan kwalificeren, waarde kan toevoegen aan de laatste dagen van een terminale patient, deels op grond van opleiding, maar daar leer je dit soort dingen niet, dus op grond van ervaring.

    Precies zoals Jos beschrijft.

  • no-profile-image

    Bram

    Harrie, bedankt voor de toelichting. De zaken die je qua bijwerkingen beschrijft zijn naar mijn idee al vrij 'standaard' verpleegkundige zaken die mogelijk te vaak worden genegeerd. (zie ook ander artikel hier over ziekenhuisopnames, of bijv. het HARMS-onderzoek mocht je het niet kennen) Persoonlijk schaar ik hetgeen je beschrijft onder de relatie tussen arts en vpk; het off-label voorschrijven van (onbekende) medicatie gaat denk ik erg ver qua verpleegkundige bevoegdheid, maar het staat een vpk natuurlijk altijd vrij om uit eigen kennis te putten. Ik durf geen algemeen oordeel te vormen over de (bij)werkingskennis van de gemiddelde verpleegkundige. Met je laatste alinea kan ik het natuurlijk niet anders dan eens zijn, verpleegkundigen zijn in de laatste levensfase van levensbelang. Helaas is de leermodule 'de terminale patiënt' op de opleiding nog niet zo groot...

  • no-profile-image

    Harrie

    Beste Bram,

    bedankt voor je begrip. En voor wat betreft je laatste opmerking: ik wil je graag helpen met verbeteren van de leermodule, mocht je daar behoefte aan hebben vanuit mijn positie als ervaringspersoon.

    @jacq.,
    Ik ben het helemaal eens met je aanpak, vervat in de laatste alinea. Dat heb ik precies zo gedaan.

  • no-profile-image

    Bram

    Harrie, ik ben je even kwijt... Waar is de ritalin uit je voorbeeld nu precies voor voorgeschreven (en waarom). Waarin zit het voordeel dat je van een medicament gebruik maakt dat niet doet wat je er van verwacht? Overigens lijkt je reactie van 2-4-2011 duidelijk te suggereren dat de blaasretentie ('dat probleem') onderwerp is van de onorthodoxe werkwijze.

    Wat bedoel je met 'precies doet wat je er niet van verwacht' in 'de omstandigheid die ik beschrijf'? Maar ook zeker; waarom is je oplossing beter en waar komt de snelheidswinst uit? Het is allemaal een beetje in nevelen gehuld.

    Pure interesse, wat is je achtergrond qua wetenschap?

  • no-profile-image

    Harrie

    @Bram,

    Blij dat je hem pakt.

    Dat is nu exact wat ik bedoel: het voorschrijven van een niet geïndiceerd medicijn, omdat uit ervaring is gebleken dat medicijn juist onder de omstandigheden die jij noemt, precies dat doet wat je er niet van verwacht. Uiteraard is alles onder controle en met instemming van een arts uitgevoerd.

  • no-profile-image

    Harrie

    @jacq.

    Nee, geen Ritalin voor een blaas retentie. Maar wellicht dat het je ontgaan is dat ik niet reageer op de blaasretentie, maar op de algemene stelling van Jos dat er voor verpleegkundigen een eigen mogelijkheid zou kunnen komen om zelf voor te schrijven, uiteraard binnen de regels en protocollen.

  • no-profile-image

    Bram

    Ritalin?

    Dan kijken we even langs de potentiële bijwerking van psychotische symptomen bij een terminale patiënt heen?

    Dat vraagt om toelichting...

  • no-profile-image

    jacq.

    Ritalin bij een blaasretentie????

    Lijkt me een vreemde oplossing...

  • no-profile-image

    Harrie

    Beste Bram,

    Ik wil best aan de bak. Ik ben het niet eens met Yulian.

    Laat ik duidelijk zijn: ik ben geen verpleegkundige, geen arts. Laat mij ervaringsdeskundige zijn met een wetenschappelijke achtergrond, evidence based.

    Mijn ervaring is dat er meer interactie zou moeten zijn tussen verpleegkundigen, met vaak vele jaren van praktijkervaring, en medici. Waarbij de medici veel meer dan nu via BIG toegelaten is, verantwoordelijkheden, bij de daartoe bevoegde verpleegkundigen neer zouden moeten kunnen leggen. En ook dat er meer geluisterd zou moeten worden naar de signalen die verpleegkundigen afgeven, vanuit hun intense ervaring in het veld. We misgunnen die ervaren verpleegkundigen hun woord, door het categorisch buiten BIG te houden.

    En de beperkingen die aan verpleegkundigen opgelegd worden zijn vaak niet van toepassing op de handelingen die ouders van patienten uit mogen voeren. Maar dat is wellicht een nieuwe blog waard.

  • no-profile-image

    Harrie

    Beste Jos,

    Ik wil het volgende nog toevoegen aan mijn eerdere reacties.

    Omdat op dit moment elke handeling volgens een protocol moet verlopen, is er ook geen ruimte meer voor de menselijke maat. Volgens mij heb jij of een van je collega-bloggers daar al een keer over geschreven. En misschien nog wel belangrijker: het kan altijd OOK anders. Het protocol is op dit moment heilig, maar dat is m.i. dom. Er zijn zovele manieren om bepaalde problemen op te lossen. En dan denk ik aan acute problemen, zoals je zelf in je blog aangeeft: ik had dat probleem zonder interactie met een arts op precies dezelfde manier opgelost, maar anderhalf uur eerder. Of: ik had dat probleem op een geheel andere manier op kunnen lossen, maar met medicatie. Mijn gedachte gaat dan uit naar het voorschrijven van Ritalin. Een gouden greep, maar geheel tegen de indicaties voor het gebruik van Ritalin.

  • no-profile-image

    Jos

    Ik snap heel goed wat Harrie bedoelt. Het gaat onder meer om het verschil tussen het beroepsmatig uitoefenen van handelingen door professionals en de handelingen die mantelzorgers op basis van 'vrijwilligheid' uitvoeren. En dat is zeker wel meer dan een nieuwe blog waard. Wellicht kan de redactie er wat mee?!

  • no-profile-image

    Bram

    @yulian: come again?

    Ik geloof direct dat de vpkspecialist absoluut beter opgeleid zal zijn in het evidence based werken dan de gemiddelde verpleegkundige. (dat is niet zo heel moeilijk) Maar beter dan 'welke huisarts of specialist ook'? Waarop wordt dergelijks gebaseerd?

    @Harrie:
    Ik denk dat je dat zelf even aan bak zult moeten mbt de discrepanties.

  • no-profile-image

    Harrie

    Beste Jos,

    Wellicht dat je ook nog even de discrepantie tussen de bevoegdheden van de verpleegkundige, de arts en de ouders van de patient kunt belichten. Je weet waar ik op doel.

  • no-profile-image

    yulian

    @Marcel,
    de VPKspecialist is veel meer opgeleid in evidence-based werken dan welke huisarts of specialist ook.

  • no-profile-image

    Martin

    De wet BIG is een onding, wat zou het fijn zijn als die wet eens grondig werd herzien en zou worden aangepast aan de actualiteit en werkelijkheid.

  • no-profile-image

    jacq

    @ Marcel: een ervaren verpleegkundige weet hoe te observeren en een (hetero)anamnese af te nemen. Jos zal ongetwijfeld met de mantolzorger besproken hebben hoe lang geleden de laatste mictie was. Bovendien zijn er een aantal lichamelijke kenmerken die op een retentieblaas wijzen. verwardheid is vaak een gevolg van retentie. In het ziekenhuis pakken we gewoon de bladderscan, om te onderzoeken of het vermoeden waar is. Gelukkig hoeven wij niet te vragen of we mogen katheteriseren, omdat alles in protocollen is vastgesteld. wel delen we het aan de arts mee dat de patient een retentieblaas had, en dat er gekatheteriseerd is. De arts is blij dat hij niet voor ieder wissewasje gebeld wordt...
    Ik zou ook meer zelfstandige bevoegdheid willen hebben, gewoon omdat het de zaken een stuk makkelijker maakt.
    Wat dacht je van het recept verbandmiddelen tekenen. De arts moet dit officieel tekenen, omdat de verpleegkundige geen recept mag tekenen. Maar de arts weet vaak niet eens welk verbandmiddel we gebruiken. Gelukkig hebben we net afgesproken dat we zelf mogen teken, maar dan wel p.o. De apotheek accepteert dit, zodat er een beter gestroomlijnde organisatie is.

  • no-profile-image

    Marcel

    In het voorbeeld over het uitgezaaide darmcarcinoom komt de verwardheid "zo goed als zeker" door een retentieblaas?

    Evidence-based?

Of registreer je om te kunnen reageren.

Nursing is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden