Gratis nieuwsbrief Meld je aan voor de gratis e-mail nieuwsbrief van Nursing, TvV en TvZ. Klik hier

Zal ik het doen?

Het uitzendbureau vroeg of ik de terminaal zieke, verstandelijk gehandicapte Henriëtte wilde verplegen. Daar moest ik even over nadenken.

Zoals veel verpleegkundigen word ik niet meteen enthousiast over het concept ‘verstandelijk gehandicapt’. Ik denk dan aan mensen met wie geen fatsoenlijk woord te wisselen valt, die bij de geringste spanning gaan overgeven en die zonder hoge dosering anti-psychotica een gevaar voor zichzelf en de samenleving zijn. Tel daar bij op dat verstandelijk gehandicapten zelfstandig niets kunnen en je hebt genoeg redenen om te zeggen: nee dank je, vraag maar iemand anders.

Uiteraard zijn dat vooroordelen. Want wat weet ik nu van verstandelijk gehandicapten? Eigenlijk heel weinig. Wel dit: de sector was in de jaren zeventig en tachtig een belangrijke aanjager van emancipatie in de zorg. Zelfbeschikking voor patiënten, ruime bezoektijden in ziekenhuizen en een huiselijke omgeving voor instellingsbewoners: tegenwoordig vanzelfsprekend maar daar is vroeger een harde strijd voor geleverd. En die strijd begon meer dan eens in de verstandelijk gehandicaptenzorg. Met name de Dennendalaffaire en de maatschappelijke verontwaardiging over de foto van de naakte, aan de muur geketende Jolanda Venema staan velen nog helder voor de geest.

Juist deze voorgeschiedenis maakte mij nieuwsgierig. Ik stelde daarom voor Henriëtte op te zoeken en pas daarna te beslissen of ik haar zou begeleiden in haar laatste levensfase.

Twee dagen later werd ik hartelijk ontvangen door Johan, de manager van de instelling waar Henriëtte verbleef. Terwijl hij me door smalle gangen en langs gesloten deuren leidde vertelde hij over Henriëtte. Over haar doofheid, haar(lage) niveau, haar levensloop en de uitgezaaide kanker die haar binnenkort het leven zal ontnemen. We liepen een trap op en hielden stil voor een deur. ‘Dit is haar slaapkamer.’ Johan opende de deur met een steeksleutel.

Op het randje van een oud instellingsbed zat een stevige, kale vrouw met een vreemd hoog voorhoofd en grote oren te roeren in een kopje koffie. Ergens leek ze een kruising tussen Boeddha en Sugar Lee Hooper. Ze zag bleek, een beetje geel zelfs, maar maakte een ontspannen indruk. Toen ze mij in de smiezen kreeg zette ze haar koffie neer, pakte een deken en trok deze over haar hoofd. ‘Ze is een beetje verlegen’, zei Johan. Het was op dat moment dat ik besloot de zorg voor Henriëtte op me te nemen.

Hugo van der Wedden is verpleegkundige en medisch socioloog. Hij deed onderzoek naar reanimatie en de ziekte van Alzheimer. Momenteel schrijft hij een boek over stervensrituelen. www.hugovanderwedden.nl | Twitter: @hugovdwedden

Gerelateerde tags

5 reacties

  • no-profile-image

    Elsa

    Beste Hugo,
    Wat een mooi stuk. Mijn neef is verstandelijk gehandicapt en inderdaad; er valt geen fatsoenlijk woord met hem te spreken. Maar wel valt er een hoop lol met hem te beleven, ondanks alle narigheid die er natuurlijk ook bij komt kijken. Ik kan me de twijfels die je had goed voorstellen, maar zo te lezen heb je voor jezelf en voor Henriette een goede keuze gemaakt.

    Schrijf je nog eens over Henriette? Ik kijk er erg naar uit!

  • no-profile-image

    Marc

    Wat een prachtig verhaal en oh zo herkenbaar voor mij ook.

  • no-profile-image

    Paul Vogelaar

    Er is gelukkig toenemende aandacht voor de palliatieve zorg aan mensen met een verstandelijke beperking. Voor veel verpleegkundigen en verzorgenden geldt 'onbekend maakt onbemind'. Dat heeft te maken met vooroordelen en ondeskundigheid. In de in 2010 verschenen Palliatieve zorg, Richtlijnen voor de praktijk (VIKC, 2010 te vinden op de website 'pallialine.nl') is een richtlijn 'Palliatieve zorg voor mensen met een verstandelijke beperking' opgenomen. Ook biedt Agora, ondersteuningspunt palliatieve zorg veel informatie, dankzij de actieve werkgroep 'Palliatieve zorg voor mensen met een verstandelijke beperking'. Informatie en materialen (brochures, voorlichtingsmateriaal, films, landelijke en regionale initiatieven) staan overzichtelijk op de website van Agora ('agora.nl') onder 'thema's'. Tenslotte wil ik graag wijzen op het symposium ‘Palliatieve zorg zonder beperkingen; Kennis delen en zichtbaar maken in de VGZ’ dat zal plaatsvinden op 12 april 2012. Informatie is te vinden op de website van Agora. Door meer deskundigheid van V&V zal de kwaliteit van palliatieve zorg voor deze kwetsbare mensen en hun naasten verbeteren en zullen veel zorgverleners, zoals Hugo, ervaren dat 'bekend maakt erg bemind' ook voor hen geldt.
    Paul Vogelaar.

  • no-profile-image

    Nynke

    Beste Hugo,

    de alom bekende vooroordelen over de verstandelijk gehandicapte. Ook ik had toen ik aan mijn studie begon twijfels over deze doelgroep. Tot ik echter verplicht een "psychische" stage moest lopen en koos voor de VGZ. De zorg voor verstandelijk gehandicapten is zo complex, zo interessant, zo niet standaard en daarmee zo'n grote uitdaging dat ik verliefd raakte. Verliefd op het werken met deze bijzondere mensen, waar helaas nog steeds heel veel mensen toch een soort angst voor hebben. Leer ze te koesteren en in je hart te sluiten en je krijgt er tonnen vol liefde en genegenheid voor terug. Ze mogen dan een beetje vreemd zijn en er een beetje gek uit zien, maar puurder zul je ze nooit weer treffen.

  • no-profile-image

    Marrian Goorts

    Hoi Hugo,
    Afgelopen zomer kregen wij op de afdeling ook 2 verstandelijk gehandicapte mannen met kanker die voor een chemokuur kwamen. Ook ik had zo mijn bedenkingen, jeetje wat zullen we te wachten staan en hoe gaat dat met het infuus, extravastatiegevaar en noem maar op. Maar eenmaal kennis gemaakt te hebben met ze, sluit je ze in je hart. Het moment van de deken over het hoofd trekken kwam mij zo bekend voor en ja, dan smelt je. Groeten van je collega van het AVL

Of registreer je om te kunnen reageren.

Nursing is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden