Gratis nieuwsbrief Meld je aan voor de gratis e-mail nieuwsbrief van Nursing, TvV en TvZ. Klik hier

Sterven doe je alleen

Je kunt wel omringd zijn door familie, je partner, verpleegkundigen, artsen als je de laatste adem uitblaast, maar sterven doe je toch echt alleen!
Sterven doe je alleen

De afgelopen twee weken heb ik meer dan normaal met lijden en de dood te maken gehad. Uiteraard in mijn werk, waar sterven en de dood schering en inslag is. Onlosmakelijk verbonden met de terminale zorg dat toch zo'n zeventig procent van het werk uitmaakt.

Daarnaast heb ik twee weken geleden een zeer indrukwekkende theatervoorstelling gezien over Tante Roosje, een Joodse vrouw in de Tweede Wereldoorlog. Sommige scènes raakten me tot diep in het hart.

Deze week heb ik een aflevering
van Over mijn lijk gekeken en de reportage van Kruispunt over Bibian Harmsen. Alletwee via Uitzendinggemist. En wat mij in beide uitzendingen opviel, was dat de hoofdrolspelers door velen worden ondersteund op allerlei gebied. En dat is natuurlijk prima! In het stervensproces heb je gewoon mensen nodig die bereid zijn om met je mee te lopen, om er te zijn als je ze nodig hebt. Maar ook om er niet te zijn, als je even alleen wilt zijn.

Onlangs kwam ik bij een jonge cliënt
voor een morfinepomp. Ik zette mijn tas en de doos met materialen neer, en het eerste wat mij werd gezegd: 'Wat is er toch veel voor nodig om dood te gaan!' Want dat kunnen wij goed, ondersteunen, begeleiden, handelen of afzien van handelen. Komen we er op ons gevoel niet uit, dan gooien we er een palliatieve redenatie tegenaan, en dan hebben we het probleem weer helder op het netvlies.

Maar het antwoord op de vaak onuitgesproken vraag
: 'Hoe doe ik dat, overlijden?', die hebben we niet. Ja, we proberen het de cliënt zo comfortabel mogelijk te maken. Morfine, metoclopramide, midazolam, fentanyl, diclofenac, paracetamol; de chemie is er goed voor! En voor de ongemakken hebben we luchtwisselmatrassen, de wisseligging, mondzorg, nachtzorg, katheters, klysma's.

En ook: de begrafenis van tevoren regelen, brieven en foto's uitzoeken. 'Wie erft het kostbare schilderij, wie krijgt de sieraden? En het hoekkastje?' Zo nodig leggen we het vast in een testament.

Wat mij wel duidelijk is geworden: hoe goed we de zorg ook kunnen regelen, het overlijden zelf, dat moet je toch echt alleen doen. Daar kan niemand je bij helpen.

De tocht van het tijdelijke naar het eeuwige is een eenzame weg. Of zit ik er helemaal naast?!

7 reacties

  • no-profile-image

    Kim en Lindsey.

    Sterven doe je alleen.
    De vraag van het artikel;
    ‘De tocht van het tijdelijke naar het eeuwige is een eenzame weg. Of zit ik er helemaal naast?!’
    Iedereen ervaart en heeft een andere gedachte over de weg naar het eeuwige. Als je gelovig bent, geloof je vaak dat ‘God’ je komt halen en begeleidt naar de ‘hemel’. Dus iedereen ervaart het anders. Als gelovige kun je alleen sterven maar door je geloof is ‘God’ bij je. Anderen die niet geloven of niet gelovig zijn ervaren dit anders en willen graag dierbaren bij zich hebben, daar worden zij weer rustig van en daar ‘geloven’ zij in.
    Wij hebben het artikel over sterven doe je alleen gelezen. Het gaat erover dat je nog zoveel mensen om je heen kunt hebben, maar het sterven doe je zelf. Met sterven ben je niet alleen vaak met dierbaren, artsen of verpleegkundigen maar je doet het wel alleen.
    Mensen hoeven zich niet alleen te voelen maar moeten het wel alleen doen op hun eigen manier. Iedereen sterft op een andere manier. ‘Hoe doe ik dat overlijden?’ er bestaat geen manier van hoe je moet overlijden. Het gaat erom dat je als verpleegkundige de zorgvrager het zo comfortabel mogelijk maakt. Het is erg belangrijk voor mensen die gaan sterven dat je ze goed begeleidt en een luisterend oor biedt, zodat ze vredig in kunnen slapen.
    Iedereen ervaart het ‘alleen’ zijn op een andere manier.
    Kim en Lindsey.
    Studenten Graafschap College Doetinchem.

  • no-profile-image

    Paula Tolner

    Mooi omschreven!
    De confrontatie met het levenseinde brengt vaak een fundamenteel gevoel van verlatenheid met zich mee, wat wel existentiële eenzaamheid wordt genoemd. Vragen over jezelf, over je leven, je sterven en over de zin van alles komen ineens in beeld. Daar sta je als patiënt vaak alleen mee, want "omstanders" weten daar meestal geen raad mee. Omstanders willen graag "doen" en bovendien is de confrontatie met die verlatenheid en die moeilijke vragen iets waar we zelf bang voor zijn.
    Toen mijn levenseinde dreigde heb ik jaren, ook ondanks lieve en zorgzame mensen om mij heen, in een gevoel van isolement geleefd. Met niemand kon ik het hebben over dat dreigende Zwaard van Damocles boven mijn hoofd en hoe verlaten ik mij voelde. Uiteindelijk heb ik hulp gezocht bij een geestelijk begeleider, die rustig en vol vertrouwen mijn verhaal liet "zijn". Geen oplossing, geen antwoord, geen interventie. Wel geleerd bij mezelf naar binnen te kijken, wat dit nu allemaal betekende voor mij. Uiteindelijk heb ik daar mijn antwoorden en mijn verbinding met het leven gevonden.
    Nog steeds gezond en wel in leven, alle reden voor mij om mij hard te maken voor aandacht voor wat we tegenwoordig de spirituele dimensie van gezondheid noemen. Aandacht voor levensvragen, door het leven heen en aan het levenseinde. Juiste begeleiding kan helpen om je (levens-)vragen te durven stellen en je antwoorden te onderzoeken, door de verlatenheid heen. Het antwoord op je eigen leven ligt bij jezelf, en je kunt het aan!

  • no-profile-image

    bas.

    Uiteindelijk gaat het over loslaten; loslaten van het leven.Voor de stervende is dat een eenzaam gebeuren. Immers; hij gaat over naar het (ten diepste) 'onbekende'. Maar ook voor de 'achterblijvers' kan het gevoel van eenzaamheid aangrijpend zijn.Voordat je toe bent aan het 'finale' woord; 'toe maar, ga maar, het is goed zo', heb je samen een weg te gaan.Soms heb je daar de tijd niet eens voor, soms wordt die tijd die er wel is niet benut.Hoe dan ook, uiteindelijk zullen we voor het laatste(het werkelijk allerlaatste bedoel ik)afscheid aan deze kant van het leven altijd met de vragen blijven zitten. We hebben de dood nu eenmaal niet in onze 'binnenzak'.

  • no-profile-image

    Marjolijn van den Dool

    In het boek: 'Het licht van afscheid'van Christine Longaker staat een hoofdstuk vanuit de behoeften van de stervenden geschreven. Zij heeft deze informatie in haar jarenlange werk als stervensbegeleidster verzameld. Het heeft mij veel inzicht gegeven.

  • no-profile-image

    Tamar

    Je kringetje wordt steeds kleiner. De mensen die het dichtst bij je staan worden steeds belangrijker . Maar wat is het fijn en warm als je het gevoel hebt gedragen te worden door iedereen om je heen . De zorg is zoooo belangrijk . Je hoeft niet veel te zeggen , maar er zijn voor iemand is heel belangrijk !!
    Onderschat jezelf niet !! ( van iemand die volgens de artsen ongeneeslijk ziek was , maar gelukkig hadden ze het bij het verkeerde "eind" )

  • no-profile-image

    Twan de Visser

    De gestileerde dood....Nog even en er staat op ons naamplaatje verpleegkundige / stylist...

  • no-profile-image

    Esther

    Is het ook niet iets wat je alleen 'moet' doen? Je ziet vaak weken van tevoren al dat mensen zich afsluiten, hun bewustzijn vernauwt.. ik kan me voorstellen dat je je steeds meer gaat onthechten om ook te kunnen loslaten. En veel mensen sterven net als de familie even weg is, is mijn ervaring. Ik ben het overigens met je eens dat het sterven zelf helemaal onderbelicht is, er is zoveel angst voor gekomen in deze maatschappij, we drukken het weg en denken het uit te kunnen stellen door onze leefwijze te verbeteren, maar dat we het kunnen controleren blijft natuurlijk schijn.

Of registreer je om te kunnen reageren.

Nursing is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden