Gratis nieuwsbrief Meld je aan voor de gratis e-mail nieuwsbrief van Nursing, TvV en TvZ. Klik hier

Opa, ik hou van jou

Evie pakt de hand van haar op bed liggende opa. Ze streelt de grove hand zacht, en zegt met haar heldere kinderstem: 'Opa, ik hou van jou!"
Opa, ik hou van jou

Ik kijk van een afstand rustig toe, terwijl de tweede kleindochter Lisa afscheid van opa neemt. Zij gaan aan de ene kant van het bed staan bij hun moeder, terwijl aan de andere kant hun grootmoeder haar man nog een slokje laat nemen van de champagne 'om te toasten op het goede leven dat zij hebben gehad'.

Daarna is het mijn beurt om het pompje met dormicum aan te sluiten. De man heeft ervoor gekozen om langzaam in slaap te vallen en krijgt dus geen startdosis met dormicum toegediend. Binnen 15 minuten slaapt de man, en nog geen 18 uur later is hij rustig overleden.

De aanwezigheid van kinderen als Evie (6) en Lisa (11) (niet hun echte namen) bij het overlijdensproces komt steeds meer voor. En ik kan het daar alleen maar hartgrondig mee eens zijn. Natuurlijk is het ene kind het andere niet, maar het betrekken van kinderen is alleen maar aan te raden.

Hoe anders was dat vroeger. Mijn  oma overleed toen ik net zes was. Ik mocht haar niet meer zien en ook de begrafenis was voor mij verboden. 'Dat was niks voor mij'. Ik herinner me dat ik dat heel oneerlijk vond. 'Zij was toch ook mijn oma?!'

Achteraf realiseerde ik me dat ik wel mocht luisteren naar het verhaal hoe mijn oma was overleden. Zij kreeg een hersenbloeding, en is door de melkboer gevonden, toen die geen gehoor kreeg bij het aanbellen. Hij keek door de brievenbus en zag mijn oma liggen. Ik heb dat lang heel vreemd en spannend gevonden. Maar afscheid nemen van mijn oma, nee dat was teveel voor mijn tere kinderzieltje.

Vele jaren later heb ik daar nog eens met mijn moeder over gesproken, en het enige wat zij kon aangeven was: 'zo deden we dat nou eenmaal in die tijd'.

Maar op welke leeftijd betrek je kinderen hier nou bij? Ik heb daar geen uitgesproken mening over. Mijn oog viel op een bericht op Pallimed, waar wat richtlijnen worden gegeven op welke leeftijd kinderen mee naar een begrafenis kunnen. Er zijn goede boeken voor kinderen over afscheid nemen en de dood geschreven, en de Stichting Achter de Regenboog heeft op haar website veel informatie staan.

Mijn advies, ook aan professionals: vergeet nooit de kinderen die in palliatief/terminale zorgsituaties aanwezig zijn. Geef aan dat zij ook vragen mogen stellen, en dat zij ook belangrijk zijn. Palliatief/terminale zorg is altijd zorg op maat, dus ook voor kinderen!

4 reacties

  • no-profile-image

    Wilma

    22 jaar geleden is mijn zus overleden, na een kort maar heftig ziekbed. Haar dochter was niet 2 toen ze overleed. Ze is vanaf het begin van de ziekte tot en met de begrafenis betrokken geweest bij het sterfproces. Ze werd hierin begeleidt door mijn zwager en de grootouders van beide kanten.
    Ze weet het niet meer, maar is als volwassene blij met de kans die ze had om afscheid te nemen.
    Dus: leeftijd is niet belangrijk, wel de manier waarop.

  • no-profile-image

    jos

    Typisch weer een denkwijze dat we kinderen steeds houden in een eigen wereld; de toegedachte kinderwereld..kind moet kind zijn(en dat zal dat kind weten ook)De fabels van De la Fontaine hadden een gruwelijk karakter , onze moraallessen dekken af, houden weg en zeker voor kinderen is de dood cosmetisch verwerpelijk-althans dat vinden we..

    Kinderen zelf vinden het vrremd, iedereen huilt is triest maar waarom eigenlijk? Ze staan met veel meer openheid naar dergelijke situaties dan wij-volwassenen(?) denken.
    Vriendjes en vriendinnetjes komen kijken..mama is dood..hier ligt ze..kijk maar(pakt een hand van een vriendinnetje en zegt)"ze voelt heel koud, voel maar.."( andere kind trekt hand weg..)
    Dat is ook dood, tastbare dood,dood dichtbij.

    Tja, leven is dodelijker dan roken en zonder dood geen leven.Dat geldt voor iedereen, ook voor kinderen

    Het is goed dat dit onder de aandacht wordt gebracht en gehouden wordt

  • no-profile-image

    Sandra

    Mooi en lastig onderwerp, zo belangrijk! Goed dat je doorgeeft wat je ziet en leert in je werk en leven! Fijn dat je mij erover na laat denken!

  • no-profile-image

    Sandra

    Mooi en lastig onderwerp, zo belangrijk! Goed dat je doorgeeft wat je ziet en leert in je werk en leven! Fijn dat je mij erover na laat denken!

Of registreer je om te kunnen reageren.

Nursing is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden