Gratis nieuwsbrief Meld je aan voor de gratis e-mail nieuwsbrief van Nursing, TvV en TvZ. Klik hier

Spiritualiteit, zorg en ik

Ik ben Sandra en ik ben een ongelovige.
Spiritualiteit, zorg en ik

Dat wil zeggen, ik ben niet met een Koran, Thora of Bijbel opgegroeid. Ik dacht vroeger dat de geboorte en dood van Jezus allemaal op eerste kerstdag plaats hadden. Omdat dat verhaal alleen werd verteld rond kerst.

Maar in de loop van mijn leven leer ik bij. Over leven en dood. Juist ook in mijn verpleegkundige werk, waar ik zo dicht op de dood zijn huid zit. En met de geboorte van mijn dochter, zag ik dat leven geen toeval kon zijn. Ik zag wonder, zo groot, daar moest een verklaring voor zijn, hoger dan ik ben.

Dus ongelovige is niet helemaal waar. Ik heb door mijn werk en leven het gevoel gekregen dat er meer moet zijn. Een hogere energie, een kracht, een troost, iets. En in mijn werk zie ik het mensen vinden in van alles. In de familie en vrienden die ze is gegund. In een gesprek met een dominee. Of in een ritueel.

Soms wil een patiënt weten of ik gelovig ben. Dan zeg ik maar ‘nee’. Omdat ik verwacht dat hij wil spreken over zíjn geloof en dat ken ik niet. Ik ken wel het geloven, maar niet zijn goden. Ik kan geen Bijbeltekst citeren, die past bij de gemoedstoestand van deze man. En ik begrijp zijn verhalen niet, als hij namen noemt uit zijn Boek.

Maar ik loop er niet voor weg. Ik ga een gesprek aan met deze man. Of met een andere. Moslim, Jehova’s Getuige, Jood, het maakt mij niet uit. Ik hang aan hun lippen, als ze mij vertellen wat hun kracht geeft. Ik leer er zelf weer van. Uit alle overtuigingen haal ik dat wat mij positieve kracht geeft. Over naastenliefde en moed. Over troost en doorzettingsvermogen.

Zo nodig regel ik iemand die de taal van de gelovige in het bed beter spreekt dan ik. Die in zijn gedachten mee leeft, veel beter dan ik dat kan. Zo spreek ik een geestelijk verzorger op mijn afdeling. Hij kan zo bevlogen vertellen over wat hij doet. Alleen al daarom begrijp ik, hoe hij op vele momenten meer duidelijkheid kan bieden, dan ik – verpleegkundige.

Deze geestelijk verzorger vertelt mij dat er nog zoveel beter kan in de spirituele ondersteuning. In de palliatieve zorg bijvoorbeeld. Volgens hem zijn er nog veel onbekendheden en vooroordelen onder zorgverleners; artsen en verpleegkundigen. Hierdoor is er te weinig ruimte of wordt er onvoldoende tijd genomen voor diepgang in spiritualiteit.

Ik hang aan zijn lippen. Tot mijn pieper gaat en ik met de dagelijkse zaken verder moet. En daar denk ik dan later weer over na. In mijn dagelijkse verpleegzaken is spiritualiteit dus geen vanzelfsprekendheid. Dat zou meer moeten. Ja, zegt de geestelijk verzorger op mijn afdeling: ‘We moeten af van zinnen als: “we kunnen niets meer voor u doen” en leren kijken: wat kunnen we allemaal nog méér voor u betekenen?’

8 reacties

  • no-profile-image

    Harrie

    Sandra, mooi geschreven. Maar ik denk dat je iets over het hoofd ziet voor wat betreft het gevoel van de patient en zijn/haar verwanten/vrienden. En dat is het gevoel van rust, berusting. Als je in een Boek gelooft, doet er niet toe welk, dan geloof je in een leven na dit leven. Ik ben zelf niet gelovig, voor mij eindigt mijn leven als zou overlijden.

    Voor mij is dat een feit.
    Maar wanneer ik gelovig geweest zou zijn, zou de dood voor mij geen dood betekenen. Nu wel. Gelovige mensen hebben dus een voordeel: zij kunnen vredig sterven, in de overtuiging dat ze in het hiernamaals verder leven.

    Ik kan ook vredig sterven, in de overtuiging dat mijn nagedachtenis blijft leven. Heb ik dus geen geloof voor nodig.

  • no-profile-image

    Paula Tolner

    De WHO spreekt van gezondheid als "de dynamiek van fysiek, mentaal, spiritueel en sociaal welbevinden". De Nederlandse gezondheidszorg heeft hier nog een slag te slaan. De spirituele dimensie wordt vaak wel belicht in het kader van de palliatieve zorg, al is die ook dan niet gewaarborgd voor de patiënt en zijn naasten. De automatische koppeling van spiritualiteit aan "de kerk" is een van de misverstanden die een volwaardige plaats in de gezondheidszorg in de weg staat. Nederland kent een scheiding van kerk en staat en door deze koppeling ziet de overheid de verantwoordelijkheid voor deze dimensie als een persoonlijke, in ieder geval voor degenen die niet in een instelling verblijven. De meerderheid van de Nederlandse bevolking heeft geen binding meer met een kerkelijke of levensbeschouwelijke organisatie. Levensvragen hebben we echter allemaal, vroeg of laat, in een instelling of thuis. De hoogste tijd om de spirituele dimensie en spirituele zorg op waarde te gaan schatten. Vanuit mijn eigen ervaring: spirituele zorg is van levens-belang!

  • no-profile-image

    Ineke

    Prachtige column Sandra!
    Ik ben wel met een Boek opgegroeid, daarin staat de bemoediging dat wie zoekt zal vinden....! (Mattheus 7:7) Ik geloof zeker dat dit ook geldt voor als je verder wilt kijken naar wat je voor de patient kunt betekenen :-)

  • no-profile-image

    Bram Hengeveld

    Persoonlijk ben ik door m'n werk in de zorg hoe langer hoe atheïstischer geworden. Dat wil overigens niet zeggen dat ik me onverschillig tegenover de religieuze behoeften opstel. Ik denk zelfs dat het een fijne uitgangspositie biedt: ik bekijk religies grosso modo hetzelfde. Al heb ik het veel liever over psychische zorg, omdat religie zuiver een gevolg is van onze evolutie en psyche. Ik zie het als mannelijke tepels: ze zijn absoluut niet noodzakelijk, maar sommigen krijgen er een goed gevoel mee/bij.

  • no-profile-image

    Berdien

    Amen. Mooi geschreven! God bestaat, als we er maar oog en oor voor hebben. Hoorde juist gisteren het verhaal van een, zelf ongelovige, neurochirurg die moest bekennen dat zijn handen bestuurd werden door een hogere macht tijdens de OK bij een christelijke man die zijn nek gebroken had. En daarbij een politie-agente die 'toevallig' op het moment van het ongeval voorbij kwam en de nek van de man stabiliseerde en daarmee het middel was, dat het leven van de man gered werd. De familie wilde hem anders per auto naar de huisartsenpost gebracht hebben... De ongelovige politie-agente zei dat ze heel sterk voelde dat dit een besturing van hogerhand was en ze daar niet toevallig langs kwam...

  • no-profile-image

    Chris

    Goed verhaal. Zeker in deze tijd dat 'gelovig' zijn wordt gezien al iets achterlijks.
    Een tip: als het je zo boeit, ga dan op zoek naar dat hogere. Al christen kan ik je zeggen dat er inderdaad een God is.

  • no-profile-image

    Alja

    Precies, neem de tijd om te vragen en te luisteren naar wat wij nog meer kunnen betekenen voor de patient. Daar wordt de patient beter van en zoals jij heel mooi beschrijft, wij als verpleegkundigen leren daar ook van.

  • no-profile-image

    Gretha

    Amen sista! wat beschrijf je dat mooi!

Of registreer je om te kunnen reageren.

Nursing is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden