Gratis nieuwsbrief Meld je aan voor de gratis e-mail nieuwsbrief van Nursing, TvV en TvZ. Klik hier

Blog Sandra: 'Lessen in niet-lief zijn'

Als zoveel verpleegkundigen was Sandra ooit té lief. Gaandeweg leerde ze dat verplegen ook gaat om respect afdwingen bij dokters en collega's en aangeven wanneer patiënten over grenzen gaan. Zou het niet veel beter zijn als studenten dat al tijdens hun opleiding zouden leren?
lessen in niet-lief zijn.jpg
'Laat je nooit beledigen of naar beneden halen.' (Foto: ANP)

Zijn er eigenlijk ook lessen in assertiviteit aan een verpleegkunde-opleiding? Dat vroeg ik me vanmorgen af toen ik wakker werd, na een pittige late dienst.

Naast mij stond mijn student. Een kanjer. Ze weet al heel veel, toont initiatief, waakt over haar grenzen, is ontzettend lief. Maar juist dat laatste lijkt in de huidige (verpleeg)wereld wel eens een vloek, een beperking.

Ik was ook lief, ooit. Nou ja, nu nog steeds natuurlijk. Tegen mijn patiënten en heel geregeld ook tegen mijn dochter. Maar ik was té lief. Ik wilde alles weggeven aan mijn patiënten. Dat wil ik nog steeds, maar ik ben tegenwoordig op mijn hoede. Geef je namelijk meer dan je krijgt, dan doet dat iets met je.

Studenten zijn vaak bang om lastig gevonden te worden. Zet je daar overheen en wees assertief, zegt praktijkbegeleider Vivian van Leeuwen. Lees meer>>

Ik heb mij wel eens gefrustreerd gevoeld, leeggezogen, boos, teleurgesteld, opgebrand zelfs. Mijn werk is fantastisch, maar iedereen trekt aan je. En ik begrijp dat. De dokter heeft haast, de patiënt is angstig, de laborant heeft meer te doen … maar ik dan?

Verpleegkundigen, mensen in de zorg, passen in mijn beleving te weinig op zichzelf. Ik vind dat dát een les moet zijn voor verpleegkundigen in opleiding. Pas op jezelf!
Laat je niet, nooit, beledigen of naar beneden halen door een collega. Jij bent niets minder dan een arts. De hoogte van een opleiding zegt niks over de hoeveelheid respect over en weer.

Ik hoor mijn student keurig ‘u’ zeggen tegen de dokter. Niks mis mee, deze dokter is lief. Maar ze zijn er ook anders. Ik ben ooit gestopt met ‘u’, omdat de dokters ook chronisch ‘je’ zeiden tegen mij. Ik zei ‘u’, zij zeiden: ‘Schiet je een beetje op?’ of ‘Wat een domme vraag!’

Ik gedraag mij keurig netjes en beleefd naar de artsen. Ik krijg dat ook eigenlijk altijd terug. Maar dat is aan het begin van mijn carrière wel anders geweest. Ik was onzeker, ik wist niet alles, ik stelde onhandige vragen. Natuurlijk was ik daarin af en toe irritant. Maar dat geeft niemand het recht mij respectloos te behandelen.

Ik zie mijn student, de kanjer. Qua intelligentie, kritische blik en liefde voor het vak gaat ze het zeker redden. Maar ik voel de gieren boven haar hoofd. Ze gaan haar nog pijn doen, laten schrikken, wellicht afschrikken. Ik praat daarover met haar. Maar moet school ook niet zoiets voor zijn rekening nemen? 

Ik zit te denken aan een les waarin je leert dat je als verpleegkundige niet alleen empathisch en flexibel moet zijn, maar dat je de ene week leert hoe je voor jezelf opkomt bij je leidinggevende. De andere week hoe je handelt als een dokter de verbinding verbreekt en je nog niet hebt bereikt wat je wilde. Week nummer drie zou kunnen gaan over hoe je collega’s respectvol maar duidelijk wijst op dingen die beter kunnen (kwaliteit, hygiëne, houding). En dan week vier les in mondige patiënten. Want je moet ze helpen, maar je mag je grenzen daarin aangeven. Nee, dat móet.

Om vol te houden. Om het werk de komende veertig jaar leuk te houden. Om voor jezelf en je afdeling de kwaliteit uit te dagen en hoog te houden. Om jezelf stevig neer te zetten en je daar goed bij te voelen. Want lieve, lieve verpleegkundigen (in opleiding) verplegen is meer dan alles geven. Verplegen is ook krijgen (respect, compassie, mogelijkheden, opleidingen, voldoende salaris, arbeidsomstandigheden).

Is het geen leuk idee dat scholen verpleegkundigen uitnodigen? Voor gastlessen met sprekende praktijkvoorbeelden en creatieve ideeën om daarmee aan de slag te gaan. Samen kijken: waar loop je als student tegenaan of wat vrees je nog? Wat heb je nodig? Bij wie moet je zijn? En wat ga je zeggen?
Wanneer kan ik komen?

Gerelateerde tags

6 reacties

  • Tina8

    Helemaal eens met Corine. Lief is geen vies woord hoor! De patiënten, zeker in het ziekenhuis, zijn op hun kwetsbaarst en kunnen zich veel beter voelen door een lieve vpk die hun wat extra aandacht geeft buiten de verplichte zorg om.

  • S. Kleefstra

    @Hans Leuk! Waar? Mail gerust: s.kleefstra@hotmail.com

  • Hans

    Dag Sandra,

    Ik nodig je graag uit na de zomervakantie om hier met een groep leerlingen over te praten. Leerlingen uit andere culturen die aan het einde van hun opleiding (VIG) zijn en opkomen voor zichzelf soms erg lastig vinden.

  • Corine

    Het is jammer dat wij als verpleegkundigen bijna niet meer 'lief' mogen zijn, het is al té snel té. Hoeveel studenten hebben als leerdoel 'assertiviteit'? Dat studenten zich afvragen: mág je überhaupt nog lief zijn? Realiseren we ons niet te weinig dat 'lief zijn' ook een kracht is? Het is indd nodig dat wij als vpk ons laten horen, het niet normaal vinden als er op een werkdag door verschillende disciplines aan je getrokken wordt (die blijkbaar belangrijker werk hebben dan wij?) maar waar is de balans? Lief zijn als het kan, assertief waar het moet!

  • A. Hanse

    Dit doet me denken aan een praktijk voorbeeld van toen ik in 1975 met de opleiding was begonnen Ik was tweede jaar ziekenverzorgende. Tijdens de week cursus kwam het hoofd van de opleiding met het verzoek in te gaan op en beter te luisteren naar wat hogeren in rang aan je vroegen. Ze kwam met het voorbeeld waar ik die afgelopen week tegenaan was gelopen. De collega met wie ik dienst had vroeg om een glaasje sap. Ik had het eerste glaasje gehaald. Toen wilde hij nog een glaasje, Twee maal vroeg hij er om en twee maal heb ik geantwoord dat dit in de keuken stond. Ik wist toen niet waar ik kijken moest en zat met een rood hoofd in de klas.

  • Margotstraathof

    Ooit een lezing meegemaakt van Hans ....... Van het Humanistisch Verbond: Te aardig is erger dan niet aardig genoeg!
    deze meneer heb ik vaak geciteerd als ik mijn grenzen soms wat duidelijk moest maken

Of registreer je om te kunnen reageren.

Nursing is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden