Gratis nieuwsbrief Meld je aan voor de gratis e-mail nieuwsbrief van Nursing, TvV en TvZ. Klik hier

Palliatieve sedatie eerder starten bij onrust en uitputting

Bij patiënten die in de palliatieve fase van hun ziekte last hebben van onrust, benauwdheid, uitputting of een darmafsluiting, is de noodzaak om tot palliatieve sedatie over te gaan groter dan bij patiënten die deze klachten niet hebben. Dit blijkt uit het proefschrift over palliatieve sedatie waarop Jeroen Hasselaar deze week in Nijmegen promoveerde.
Palliatieve sedatie eerder starten bij onrust en uitputting

Hasselaar promoveerde aan het Universitair Medisch Centrum St Radboud op zijn proefschrift 'Medical and ethical aspects of palliative sedation practice in the Netherlands. From controversy to guideline and beyond'.

Risicofactoren palliatieve sedatie
In het proefschrift zijn de resultaten gebundeld van diverse onderzoeken. Daarin stelde hij zich onder meer de vragen: welke risicofactoren kunnen tot palliatieve sedatie leiden, wat zijn de overeenkomsten met euthanasie, in hoeverre worden consultatieteams palliatieve zorg ingeschakeld door artsen die tot sedatie overgaan, welke medicatie gebruiken artsen en tot in welke mate worden patiënten betrokken bij de beslissing tot palliatieve sedatie?

Pijn geen belangrijke risicofactor bij palliatieve sedatie
Anders dan wellicht zou kunnen worden gedacht, is pijn geen belangrijke risicofactor. De aanwezigheid van onrust, benauwdheid, een darmafsluiting of uitputting dus wel. Daarnaast verbaast Hasselaar zich erover dat artsen die tot palliatieve sedatie overgaan slechts in geringe mate een consultatieteam palliatieve zorg inschakelen. In het geval een dergelijk team van deskundigen wél wordt ingeschakeld, gebeurt dit meestal op het allerlaatst. Vaak wordt binnen een dag na het consult de sedatie gestart. Er is dus zelden tijd om een ander beleid in gang te zetten dan een sedatiebeleid.

Existentieel lijden
Hasselaar maakt zich zorgen over de situaties waarin artsen tot palliatieve sedatie overgaan zonder de aanwezigheid van lichamelijke symptomen die daarvoor de aanleiding zouden kunnen zijn. Palliatieve sedatie puur op basis van niet-lichamelijke symptomen, zoals existentieel lijden, is volgens de KNMG-richtlijn Palliatieve sedatie niet de bedoeling,

Zelfstandig eten en/of drinken
Ook maakt hij zich zorgen over de gevallen van palliatieve sedatie waarbij de patiënt nog in redelijke mate zelfstandig eten en/of drinken tot zich kan nemen. De kans is aanwezig dat de patiënt in deze gevallen niet aan de gevolgen van de ziekte overlijdt, maar aan het gebrek aan vocht en/of voeding. Bij de start van een palliatieve sedatie wordt immers doorgaans geen kunstmatige vocht en/of voeding toegediend.

Door: redactie Nursing
Palliatieve zorg.nl

Redactie Nursing.nl

16 reacties

  • no-profile-image

    Kyr

    Beste redactie Nursing.
    Ik ben voor mijn aftuderen aan de HBO-V bezig met een artikel over gewetensbezwaren bij palliatieve sedatie en ik zou heel graag in contact willen komen met "bedenking" van dit forum om hem/haar meer te vragen over zijn/haar reacties, hij/zij zou mij heel goed kunnen helpen bij mijn onderzoekje denk ik. Zou u mij met hem/haar in contact kunnen brengen? Als hij/zij dat goed vind?
    MVG
    Kyr

  • no-profile-image

    nicole

    Ik ben een voorstander om niet te lang te wachten met palliatieve sedatie. Ook is het niet te begrijpen dat pijn geen risicofactor is voor palliatieve sedatie.
    Soms is de pijn zo hevig en bijna oncontroleerbaar met pijnmedicatie dat sedatie zich opdringt. Wacht hiervoor niet te lang, zowel voor het confort van de patiënt én de familie. Beter een waardig sterven met sedatie dan een onwaardig einde doordat hiermee te lang gewacht wordt.

  • no-profile-image

    Marco Warbout

    Ik verbaas me enigzins over deze discussie, ten eerste ga ik ervan uit dat men een professionele attitude heeft als het gaat over de toepassing van een richtlijn. Ten tweede voorkomt dit een gegoochel aan medicatie afhankelijk van de dienstdoend arts en apotheker.Onze ervaring heeft geleerd dat de toepassing van palliatieve sedatie heeft geleid tot een verbetering van de kwaliteit van het sterven. En let wel..in een psychiatrisch ziekenhuis!

  • no-profile-image

    lies

    Palliatief team adviseerde niet te lang te wachten met sederen bij iemand in thuis situatie. Uitvoering ligt dan bij huisarts die met een TE lichte sedatie start. Laat het palliatief team ook de arts leveren voor de uitvoering en laat de uitvoering aub. niet over aan huisartsen.

  • no-profile-image

    re: bedenking

    Jawel ik ken mijzelf. Ik vind je niet kortzichtig omdat je je uitspreekt over palliatieve sedatie maar omdat je een mening hebt over diegene die het uitvoeren. Ja, wij hebben een palliatief team wat in consult wordt geroepen, ja we hebben een protocol en een zorgpad wat getoetst en geevalueerd wordt en ik weet zeker dat iedere hulpverlener zijn uiterste best doet om deze fase zo goed mogelijk te begeleiden.
    Ik ben geen voorstander, ik ben geen tegenstander. Wanneer de situatie erom vraagt zal ik naar eer en geweten mijn zorg inzetten. Ik heb alleen het gevoel dat jij de goede hulpverlening met de slechte over een kam scheert omdat je misschien een slechte ervaring hebt meegemaakt.

  • no-profile-image

    re: bedenking

    Jawel ik ken mijzelf. Ik vind je niet kortzichtig omdat je je uitspreekt over palliatieve sedatie maar omdat je een mening hebt over diegene die het uitvoeren. Ja, wij hebben een palliatief team wat in consult wordt geroepen, ja we hebben een protocol en een zorgpad wat getoetst en geevalueerd wordt en ik weet zeker dat iedere hulpverlener zijn uiterste best doet om deze fase zo goed mogelijk te begeleiden.
    Ik ben geen voorstander, ik ben geen tegenstander. Wanneer de situatie erom vraagt zal ik naar eer en geweten mijn zorg inzetten. Ik heb alleen het gevoel dat jij de goede hulpverlening met de slechte over een kam scheert omdat je misschien een slechte ervaring hebt meegemaakt.

  • no-profile-image

    re: bedenking

    ik krijg het gevoel dat je denkt dat wij iedereen die boven de 85 jaar is maar aan de palliatieve sedatie gooien. Dit is immers makkelijker verplegen, rustiger in de nacht en bespaart ligdagen.
    Palliatieve sedatie wordt echter heel serieus genomen en pas ingezet als het behandelend team geen andere optie meer heeft en in overleg met de patient en de familie. wanneer mijn ouders in een dergelijke situatie zouden komen, hoop ik dat ze niet zo'n kortzichtige hulpverlener aan het bed krijgen als jij maar iemand met empathie

  • no-profile-image

    bedenking

    Aan ?
    Even verduidelijken.
    Ikzelf heb het niet over leeftijden gehad ivm palliatieve sedatie, wetende dat men palliatieve patiënten in alle leeftijden kan hebben. Heb het enigzins wel gehad over vergrijzing van de bevolking, een bevolkingsgroep waar de meeste palliatieve pt zich in kunnen bevinden, dus een groep waar men het meest zou kunnen toepassen.
    t'Is echter verontrustend als men moet vernemen dat men moeite heeft de regels juist te handhaven.

    Palliatieve sedatie wordt echter heel serieus genomen ?
    Waarom moet Mr. Hasselaar zich dan zorgen maken of is dit dan ongegrond ?
    Voor mij is dat terecht.

    Echte voorstander van palliatieve sedatie ?
    Wie houd er bij jullie toezicht of mensen deze regels dan correct toepassen en/of hiertoe bevoegd zijn en kennis hebben van de richtlijnen ? Of men objectief is ?(consultatieteams palliatieve zorg ?)


    Wel of geen voorstander heeft in mijn opzicht niets te maken met empathie of kortzichtigheid. Mensen onder sedatie, kunnen als gevolg van sedatie tekort krijgen aan psychische begeleiding (empatisch ??). Als jij het gevoel kreeg dat ik niet empatisch ben, omdat ik mij uitspreek over palliatieve sedatie, dan zou het wel eens een tekortkoming kunnen zijn bij U zelf. (?)Ken U zelf.

  • no-profile-image

    bedenking

    Zie artikel :'eigen schuld dikke bult in de palliatieve zorg' (??????)

  • no-profile-image

    bedenking

    Wat ben ik blij dat dit ter discussie komt. Vorig artikel "Palliatieve sedatie wordt steeds 'normaler'",
    vond ik onrustwekkend !

    Ik stel voor, iemand die niet bekwaam of niet kan omgaan met dergelijk feit, moet z'n handjes er dan maar beter van afhouden.(of doen zoals bij kleine kinderen, de farmaciekas op slot)

    Ik hoop dat die manier van werken eens wat meer lucht krijgt in de media, zodat potentiële patiënten en nabestaanden weet krijgen van dergelijke wanpraktijken !!!!

    Verkeerd gebruik van palliatieve sedatie of misbruik daarvan, is ook voor mij hetzelfde als euthanasie.(of dit dan de wens is van de pt of niet, het overkomt hem maar)
    De pt. is in dergelijke situatie niet meer weerbaar genoeg = gemakkelijke prooi ! Men hoeft niet eens een aanvraag te doen igv palliatieve sedatie, waarvan dat men dit bij euthanasie wel hoeft te doen.

    Mocht iemand van mijn naasten dit overkomen, wel dan zou ik het hier er niet bij laten !

    Palliatieve sedatie zie ik ook als gemakszucht,
    tijdswinst,
    economisch,
    Economisch voordeel,omwille van de vergrijzing van de
    bevolking, want de personeelsbezetting wordt niet aangepast en er zijn daar kennelijk nog geen plannen voor.

    Alle voordelen zijn aan de gezondheidszorg en een geen aan de patiënt.(enkel bij degene waar de omstandigheden stroken met de richtlijnen en dan nog!)

    Wat is men met de richtlijnen van palliatieve sedatie,
    als men toch de moeite niet doet deze correct na te leven. (zoals met de tien geboden, iedereen weet dat ze bestaan maar,...)

    Er moet wat meer opgekomen worden voor de patiënten die dit verkeerdelijk zijn of worden ondergaan. Of een extra controleorgaan door de Hand der Wet.

  • no-profile-image

    Rob

    De kop dekt de lading van het artikel in zijn geheel niet. Er staat nergens (niet in het onderzoek, niet in het artikel) dat er eerder met palliatieve sedatie gestart moet worden. De aanwezigheid van onrust, uitputting, ileus en dyspneu in het voortraject zou voor een arts aanleiding kunnen zijn zo'n consultatieteam te benaderen, wellicht dat er nog conventionele methoden voor behandeling van deze klachten te bedenken zijn, alvorens het nodig is om tot zo'n heftige behandeling als palliatieve sedatie (= iemand sociaal dood maken) over te moeten gaan.

  • no-profile-image

    Redactie Nursing

    Aan Gé Donker: we adviseren u daarvoor contact op te nemen met het Universitair Medisch Centrum St Radboud.

  • no-profile-image

    een andere Rob

    De discussies over palliatieve sedatie in de afgelopen jaren hebben zeer te lijden gehad onder onjuiste weergave of interpretatie van richtlijnen of uitspraken en onder stemmingmakerij.
    Ik vind zowel de kop boven het artikel als de uitspraak 'sociaal dood maken' daar wederom voorbeelden van.
    Ik wil iedereen oproepen om in uitlatingen over palliatieve sedatie dezelfde zorgvuldigheid te betrachten die ook geldt bij het toepassen van sedatie:
    weet waar je het over hebt of vraag anders een deskundig advies!

  • no-profile-image

    Monique Thoma

    Iemand sociaal doodmaken??? Lees ik dit nou goed?
    Lijkt me goed dat je de KNMG richtlijn nog eens zorgvuldig doorleest Rob. Wellicht helpt dit je deze visie te verdiepen

  • no-profile-image

    Redactie Nursing

    Met deze kop wordt bedoeld: Palliatieve sedatie eerder starten bij onrust en uitputting dan bij pijn. In de tekst wordt aangegeven dat anders dan vaak wordt gedacht, pijn geen belangrijke risicofactor is. Eerder betekent in dit geval dus niet 'vroeger'.

  • no-profile-image

    Gé Donker

    Ik doe ook onderzoek mbt palliatieve sedatie in de huisartspraktijk (peilstations). Kan ik een exemplaar van het proefschrift van Jeroen Hasselaar ontvangen? Bij voorbaat dank.

Of registreer je om te kunnen reageren.

Nursing is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden