Gratis nieuwsbrief Meld je aan voor de gratis e-mail nieuwsbrief van Nursing, TvV en TvZ. Klik hier

‘Verpleging slaat door in autonomie patiënt’

Verpleegkundigen schieten soms door in het respecteren van de autonomie van cliënten. Dat zegt Guy Widdershoven, hoogleraar medische ethiek aan het VU medisch centrum tegenover dagblad Trouw.
‘Verpleging slaat door in autonomie patiënt’

Widdershoven zegt dit naar aanleiding van de serie dilemma’s in de zorg die dagblad Trouw de afgelopen weken heeft gepubliceerd. In de meerderheid van de acht beschreven gevallen stonden de verpleegkundigen of verzorgenden voor de afweging: respecteer ik de autonomie van deze patiënt/bewoner of is de veiligheid en gezondheid van de cliënt - of anderen - belangrijker?

Vrijheidsbeperking in het verpleeghuis
'Het autonomiedenken in de zorg stamt uit de jaren zestig van de vorige eeuw,’ zegt Widdershoven. 'Het was toen nodig om de patiënt meer invloed te geven. Maar tegenwoordig kun je niet zonder meer zeggen: u mag het bepalen. Vaak is een cliënt daartoe niet in staat.’ Een voorbeeld van een dergelijk dilemma is het verhaal van een mevrouw die een medebewoonster op de psychogeriatrische afdeling met een rollator te lijf gaat. Het verpleeghuis besluit ze eerst nog maar eens met de psycholoog moet praten. Volgens Wittershoven gaat dat te ver, cliënten in de zorg zijn lang niet altijd (meer) in staat een dergelijke afweging te maken. Zorgverleners moeten hen een handje helpen, meent hij. 'Bij voorkeur met drang, soms zelfs met dwang.'

Zweedse band
Hoofdinspecteur bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg Jenneke van Veen laat in het artikel weten het gegroeide respect voor de autonomie van cliënten in de zorg juist 'een zegen' te vinden. 'Het is goed om je als verplegende of verzorgende te realiseren dat je een mens tegenover je hebt. Weliswaar iemand die ziek is of de regie over z’n leven kwijt, maar tegelijk een mens die je niet zo maar even in z’n vrijheid kunt beperken bijvoorbeeld door hem in bed vast te maken met een Zweedse band, door de deur op slot te doen of door een sufmakend spuitje te geven. Dat moet je goed beargumenteren,’ zegt ze tegenover Trouw. 

Deskundigheid zorgverleners
Dat vraagt wél om deskundigheid van het personeel en daarover is hoofdinspecteur Van Veen bezorgd. Het opleidingsniveau van het personeel in verpleeghuizen gaat volgens haar ’zacht uitgedrukt’ niet omhoog. 'Soms zijn er helemaal geen verpleegkundigen meer op een afdeling.'

Lees het volledige artikel op de website van Trouw

Trouw
Door: redactie Nursing

Redactie Nursing.nl

10 reacties

  • no-profile-image

    beu

    Op naar de doe-het-zelf-patiënt!

    "Het opleidingsniveau van het personeel in verpleeghuizen gaat volgens haar zacht uitgedrukt niet omhoog."
    "Soms zijn er helemaal geen verpleegkundigen meer op een afdeling"

  • no-profile-image

    MARTIN

    Ik ben het met Daniëlle eens dat de kop boven het artikel niet goed gekozen is. Inhoudelijk moeten wij, als hulpverleners de hulpvrager(s) als gewone mensen met een hulpvraag zien en ook als zodanig behandelen, kortom: ook zo bejegenen als bijv. je buurman. Daar is niks ingewikkelds aan.
    Dat de hoofdinspecteur bezorgd is over het opleidingsnivo van het personeel in verpleeghuizen zou door actie van hem gevolgd moeten worden, hetgeen helaas tot nu toe is uitgebleven. Van die kant en van de kant van de politiek allemaal mooie woorden, maar uiteindelijk is het personeel nog steeds sluitpost op de begroting. Wat verwacht je dan van bejegening?5ah7v

  • no-profile-image

    Bram

    De autonomie van de patiënt kan naar mijn idee niet groot genoeg zijn, vanuit verpleegkundig opzicht. Maar dat is dan wel afhankelijk van je definitie van die term. Autonomie staat volgens mij niet gelijk aan 'alles kan', net zoals dat geldt voor gezonde mensen die geen zorg nodig hebben geldt. Ik kan niet tot 2 uur in de nacht heavymetalriffs uit mijn gitaar beuken met de versterker op standje 10. In deze wordt de discussie ook wat verwarrender door te komen met de 'Zweedse band': dergelijke beslissingen dienen door een arts te worden genomen, waarbij de obsveraties van de verpleegkundige natuurlijk van groot belang zijn, maar het blijft een beslissing die gewoonweg niet door een verpleegkundige genomen wordt. Dat roept dus de vraag op waar 'de grenzen' liggen mbt het verpleegkundige vak. Mijn persoonlijk mening mbt het verpleeghuis is daarbij dat we veel eerder aan de kant van de autonomie van de zorgverlener werken, dan aan de kant van de autonomie van de zorgvrager. (in het voorbeeld wordt alleen uitgegaan van de autonomie van de rollatorbediener, wat een halve voorstelling van zaken is) Mijn filosofie is dat de verpleegkundige alles in het werk stelt om de autonomie van de zorgvrager te vergroten, binnen de grenzen van het redelijke (versterker op standje 10) en het verpleegkundige vak (zweedse band). Ik zie daarbij veel waarde in de filosofische verhandelingen van Hannah Arendt over het begrip 'macht' (dat zij geheel anders inkleurt dan het gebruikelijke beeld dat het woord oproept) zoals zij dat uiteenzet in haar essay 'over geweld'. Macht is - heel kort door de bocht - volgens haar het gevolg van samenwerking tussen twee mensen die elkaar als mensen erkennen. De asymmetrie in de relatie tussen verpleeghuisbewoner en zorgverlener is van dien aard dat de zorgverlener de bepalende factor is, met de beperking van de macht (van zowel zorgverlener als zorgvrager!) die op de loer ligt, als de zorgverlener niet uiterst voorzichtig te werk gaat. Vanuit haar machtsfilosofie is naar mijn idee zelfs te deduceren dat onwil of onmacht om te voorzien in macht (dat nooit een aspect van één persoon alleen kan zijn) onherroepelijk tot geweld leidt. De asymmetrie van de relatie tussen zorgvrager en -verlener maakt dat de zorgvrager in deze snel aan het korte eind trekt en slachtoffer wordt van geweld. (daarbij is het niet nodig of zelfs onpraktisch/onwenselijk om onderscheid te maken tussen fysiek of mentaal geweld, al wordt daar maatschappelijk wel verschillend tegenaan gekeken).

  • no-profile-image

    Danielle

    Was het niet beter geweest als het artikel de kop had gekregen:
    'Hoogleraar Guy Widdershoven schiet door in het verkopen van onzin over de zorg!'

  • no-profile-image

    Gerard Vastgoed

    Guy Widdershoven, hoogleraar medische ethiek aan het VU medisch centrum moet zich eens een paar dagen laten opnemen op een gesloten afdeling psycho geriatrie.
    Het m dan opvallen dat als hij iets voor elkaar wil krijgen, bijvoorbeeld om 10 uur 's avonds naar bed, dat ie binnen de kortste keren aan de pillen zit en als ie zich dan gaat verzetten de zorgverleners zijn recht op zelfbeschikking volledig zullen negeren. Hij zal er incontinent van worden.
    By the way, heeft deze hoogleraar zijn diploma's indertijd gekregen of verdiend met zijn onzinnige kwetsende en totaal ondeskundige antwoorden???

  • no-profile-image

    Marjan

    De autonomie mag zeker wat genuanceerder worden toegepast.
    Achter de wil van de patient, met name bij dementerenden zit vaak beinvloeding en het dienen van het belang van anderen door de grote mate van afhankelijkheid van zorg van anderen.

  • no-profile-image

    will van Loosdregt

    Als je asan de linkerkant van de weg wilt rijden, rijden ze je aan.
    Sommige situatie's leiden ertoe dat je wel moet ingrijpen omdat de persoon het zelf niet meer overziet vanwege zijn/haar situatie. Er schuilt dikwijls een vraag achter de vraag en die moeten de proffesinols kunnen vertalen. Dan nog kun je spreken van autonomie van de persoon denk ik.

  • no-profile-image

    Anne-Mieke Kaag

    Dit gedrag ziet men ook bij kollega-zorgverleners.Ik vroeg een huisarts langs te komen bij aan shizofrene, alleenstaande, terminale patient die niet meer instaat was zelf kontakt op te nemen: de huisarts weigerde omdat de patient hem zelf moest bellen.
    Mevrouw is een week later overleden.

  • no-profile-image

    Chieleke van der Mast

    Ik zou liever over betrokkenheid van personeel willen praten, als het gaat om het toepassen van vrijheidsbeperkende maatregelen of acties die clienten ondernemen. Niveau van opleiding hoeft geen voorwaarde te zijn om je in een situatie te willen verdiepen. Waardoor schiet een client in een frustratie? Een frustratie die zo hoog blijkt te zijn, dat hij/zij als uitweg een geweldadige actie denkt te moeten gaan ondernemen? Als je de uitlokker weg zou kunnen nemen is wellicht geen medicatie en/of maatregel niet nodig.

  • no-profile-image

    irene hadjidakis

    het zijn niet echt de verpleegkundigen die doorschieten hoor.
    Het zijn de zorginstellingen die door hun marktwerking verering de wensen van de klant laat prevaleren boven de vakbekwaamheid van de verpleegkundige wanneer het gaat om de te volgen weg.
    Verpleegkundig inzicht wordt ondergeschikt gemaakt aan de eisen van de markt

Of registreer je om te kunnen reageren.

Nursing is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden