Gratis nieuwsbrief Meld je aan voor de gratis e-mail nieuwsbrief van Nursing, TvV en TvZ. Klik hier

12-uursdiensten: zijn ze slecht voor ons?

In de onderhandelingen over de cao-ziekenhuizen die 18 maart j.l. begonnen, zetten de werkgevers 12-uursdiensten op de lijst met onderhandelingspunten. Vakbonden zijn fel tegen. Onder meer omdat hun achterban denkt dat het ongezond is. Maar is dat waar? Nursing ging op zoek naar evidence.
12-uursdiensten: zijn ze slecht voor ons?

Er zijn zeker wetenschappelijke artikelen te vinden over 12-uursdiensten in de verpleging. Het gaat dan vooral om studies van onderzoekers uit de Verenigde Staten en Groot-Brittannië. Op zich logisch, omdat ze daar veel vaker met 12-uursdiensten werken. Probleem van veel van deze studies is dat het kwalitatieve onderzoeken betreft, vaak op basis van enquêtes of gesprekken met verpleegkundigen. Hierin gaat het erom wat de respondenten zelf ervaren, niet om wat aantoonbaar plaatsvindt of achterwege blijft. Omdat het om de ervaringen gaat, zijn er minder zekere conclusies te verbinden aan uitkomsten over onder meer patiëntveiligheid.
Dat is ook de conclusie van een zeer recent gepubliceerde systematic review uit de Verenigde Staten. De twee onderzoekers zochten naar Engelstalige artikelen die tussen 2000 en 2013 waren gepubliceerd met de zoektermen nurse work hours, overtime, work schedule en work shift, en includeerden uiteindelijk 24 artikelen uit onder meer Japan, Nederland, Brazilië, Australië en Canada. De onderzoeken vonden niet alleen in ziekenhuizen plaats, maar ook in verpleeghuizen en andere zorgsettings.

Tientallen collega's reageerden verhit op het voorstel van de NVZ.
Dat lees je hier >>>

Negatieve invloed

Uit dertien van de geïncludeerde studies blijkt dat de lengte van de dienst invloed heeft op de verpleegkundige zelf en op haar werk, zoals een toename van gezondheidsklachten, intentie om te vertrekken, slaperigheid, noodzakelijke hersteltijd, vermoeidheid en een toename van het aantal prikaccidenten. De resultaten rond afwezigheid en burn-out waren wisselend. Zo nam in het ene onderzoek de jobtevredenheid toe en in het andere juist af als de diensttijd toenam.

Effect op patiënten

Een deel van de artikelen (18 van de 24) richtte zich ook op patiëntresultaten. Zes studies vonden dat bij 12-uursdiensten fouten en bijna-fouten vaker voorkwamen, en dat de patiënttevredenheid afnam. Maar een toename van medicatiefouten, valincidenten, decubitus, en vergissingen werd bij langere diensten niet gerapporteerd. Verder bleek dat de meeste verbanden tussen langer werken en patiëntenresultaten niet significant waren, dus verwaarloosbaar.

Conclusie

De eindconclusie van deze systematic review is dat langere diensten (12-uursdiensten en meer werken dan 40 uur per week) samengaan met slechtere uitkomsten voor verpleegkundigen zelf. Er is echter onvoldoende goed onderzoek gevonden dat heldere conclusies laat trekken over uitkomsten voor de patiënt.
Op basis van de resultaten raden de onderzoekers aan niet alleen de lengte van de dienst, maar ook het aantal weekuren in de gaten te houden om potentiële nadelige effecten op verpleegkundigen te voorkomen. Daar moeten niet alleen de managers alert op zijn, maar verpleegkundigen zelf ook.

'12-uursdienst biedt verpleegkundige meer mogelijkheden'
Op verschillende afdelingen in het Erasmus MC werken verpleegkundigen die dat willen al 12-uursdiensten. Het project is een succes, aldus verpleegkundige en leidinggevende Janneke de Bruine>>>

Margot Hamel

Gerelateerde tags

10 reacties

  • Richard Blees

    Het feit dat het door de werkgever wordt ingebracht maakt al achterdochtig. Het zal dan financieel wel geen voordeel opleveren voor het personeel. Anderzijds werk ik nu ook regelmatig 12uurs diensten en die voelen best lang maar ik heb wel het gevoel dat het makkelijk went. Nu draaien wij alleen in het weekend 12 uur en de rest van de week 8. Zou het allemaal 12 uur zijn maak je veel uren in korte tijd en werk je drie dagen in de week kan me voorstellen dat je een 7-19 dan een 12-12 en dan een 19-7 draait en weer klaar bent.

  • M Boeddha

    Als je er van uit gaat dat bij je collega de kwaliteit van de verpleegkundige dienstverlening hetzelfde moet zijn, zowel bij aanvang van de 12-uurs dienst als bij het einde van deze dienst. Aan welke voorwaarden moet er voldaan worden?
    Pauze van 20 minuten om de 4 uur? Vang jij de piek uren op, door 3 dagen diensten van 4 uur te draaien? of begin jij dan je dienst 6 uur later dan je collega (12-uurs dienst), waardoor je overlapping hebt en er dus iedere 6 uur een overdracht is? Welke nivo verschillen zijn er betrokken bij de totale zorg voor de patiënt? En draaien ook zij 12-uurs diensten?
    Buiten dat het kostenbesparend zou kunnen zijn, is werken in de zorg op het werkveld nog steeds een mens-mens beroep. Het wordt anders als je o.a. in de zorg werkt en mens-pc benadering hebt.
    Niemand wilt slachtoffer zijn van missers in de gezondheidszorg. Waarom wordt dit risico onderschat?

  • Adil el Yousfi

    Zelf ben ik voorstander van 12 uur diensten.
    - Goed voor de continuïteit van de patiënt. Deze ziet minder verpleegkundig door de dag heen en het verbetert ook de band van patiënt-verpleegkundige.
    - Beter signalering van symptomen, veranderingen, etc. Dit doordat er, onder anderen, minder overdracht momenten zijn, waardoor de kans op het niet doorgeven van een verandering van de status van een patiënt, geminimaliseerd wordt.
    - minder dagen per week werken
    - meer toeslagen (ivm langer avond/nachtdiensten)

    Als ik de keuze zou hebben, dan had ik het wel geweten.

  • J.G. Koch

    Ben het helemaal eens met Piet Janssen.

  • piet janssen

    Niemand in loondienst zou langer mogen werken dan 8 uur .... daar hebben onze voorouders strijd voor geleverd.
    Als individu zie je alleen de positieve kant, op de lange termijn kunnen de effecten desastreus zijn.

    Naast je werk is er ook nog reistijd en pauze, al snel komt er 2-3 uur bij. Douchen, eten, sporten, boekje lezen, sociale contacten etc, vergeet het met een 12 uurdienst. En dat doe je dan allemaal op die ene extra vrije dag ...

    Voordeel werkgever? 2 diensten per dag dekken 24 uur in, de rest vul je op met losse uurdiensten van 2-4 uur op de piekmomenten ... Naast 12 uurdienst krijg je er gratis 2, 4 en gebroken diensten bij ... daar zit ik niet op te wachtten

  • M Corman

    Voorstander! Ik heb een jaar in Engeland gewerkt. Ik werkte 36 uur en draaide drie diensten per week. Twaalf uurs diensten zorgen voor de continuïteit die we zoeken. Wel zou ik voorstellen om ze achtereen te werken. Je moet tussendoor wel voldoende ruimte krijgen voor je pauzes.

  • Aaf Goslinga

    Ik moet er niet aan denken als 52jarige om dan aan 12 uurs diensten te moeten beginnen,niet met deze werkdruk van tegenwoordig.Dat is vragen om fouten en bijna fouten.

  • MJ Oosterom

    Zijn er al resultaten uit de Florence Nightingale studie bekend?
    Ga daar eens kijken naar de uitkomsten.

  • no-profile-image

    R Den Hartog

    Ik werk geen 12-uursdiensten, maar de meeste van mijn diensten zijn wel langer dan 8 uur. Mijn langste dienst is een nachtdienst van 11,5 uur. Voordeel van langere diensten is dat ik meer dagen vrij ben, minder vaak reizen naar je werk. E.e.a. hangt uiteraard wel af van de werkbelasting tijdens je dienst. Ben wel benieuwd wat de reden is waarom werkgevers voorstander zijn van langere diensten. Meestal zit er dan een addertje onder het gras; minder inzet van personeel in zijn totaal?

  • CSC Dekker

    Doe eerst eens gedegen onderzoek in perifere ziekenhuizen in Nederland naar kwaliteit en veiligheid bij 12 uurs diensten. Dan nog eens verder kijken of verpleegkundigen het überhaupt wel willen. En voor de academische setting een zelfde onderzoek. Verwijzen naar onderzoeken in ziekenhuizen elders in de wereld is wat betreft dit specifieke onderwerp appels met peren vergelijken.

Of registreer je om te kunnen reageren.

Nursing is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden