Blog Hugo: Waarom doen verpleegkundigen de arts na?

Verpleegster Ida uit de Netflix-serie Charité - over een 19e eeuws ziekenhuis - is ambitieus en wil 'dus' arts worden. Hugo vraagt zich af of we niet allemaal een beetje Ida zijn. Wat doet dat met de verpleegkundige identiteit?

Artikel bewaren

Je hebt een account nodig om artikelen in je profiel op te slaan

Login of Maak een account aan

Een aanrader op Netflix is het Duitse drama Charité. De serie speelt zich af in een ziekenhuis aan het eind van de 19de eeuw. De ouderwetse hoofdzuster gelooft heilig dat genezing van boven komt. Het idee dat tuberculose veroorzaakt wordt door bacillen vindt ze onzinnig. Ida Lenze is anders. De jonge, ambitieuze verpleegster wil wel mee in de moderniteit. Ze leest anatomieboeken, bezoekt stiekem pathologiecolleges en koestert een droom: arts worden.

De serie biedt een prachtig historisch inkijkje. De opkomst van moderne geneeskunde, de eerste emancipatiegolf, het optimisme dat de wetenschappelijke revolutie met zich meebrengt. Tegelijkertijd irriteert de serie mateloos. De verpleging wordt neergezet als onderdanig en conservatief. Behalve Ida natuurlijk. Zij heeft ambitie. Uiteraard wordt die ambitie vertaald in een studie geneeskunde.

Er lijkt weinig veranderd. Zijn we niet allemaal een beetje Ida geworden? Is ons hele vakgebied niet bevangen door een stiekeme wens eigenlijk arts te willen zijn? Wanneer ik online zoek op foto’s van verpleegkundigen staan we vrijwel standaard afgebeeld met een stethoscoop. Natuurlijk gebruiken we dat ding soms, maar als statussymbool is het pijnlijk.

Het maakt alleen maar duidelijk dat we als verpleegkundigen geen eigen statussymbolen bezitten. In onze hang naar aanzien nemen we al decennialang gewillig medische handelingen over waar artsen zelf geen tijd meer voor hebben. Infusen prikken, bloedkweken afnemen, we eigenen het ons juichend toe als succesvolle emancipatie, maar verliezen tegelijkertijd zicht op wie we in de kern behoren te zijn.

Medisch socioloog Anne-Miek Vroom was opgenomen in het ziekenhuis. Dit schreef ze erover op twitter: Na drie dagen opname voor het eerst een verpleegkundige die vraagt: wat doe je in het dagelijkse leven? Vanaf eerste opnamemoment alleen maar medische focus. Geen troost, geen interesse in mijn leven.’

Leerlingen ervaren hetzelfde. Ze hopen een vak vol empathie uit te gaan oefenen. Er echt te zijn voor de patiënt. Tijdens hun ziekenhuisstages zien ze verpleegkundigen vooral rennen en vliegen, zich groot houden onder al het menselijk leed en bovenal bezig met medisch-technische handelingen. Wanneer ik dat lees denk ik: verpleegkundigen doen de dokter na, en hopen zo ook iets van aanzien te genereren. Bijna de helft van de studenten haakt teleurgesteld af in de eerste twee studiejaren.1

Stephanie Kwee is physician assistant in het AMC. Ze doet tegenwoordig het werk van de zaalarts, lees ik in Medisch Contact.2 Is dat nu een emancipatoir hoogtepunt voor het verpleegkundig vakgebied, of het definitieve verlies van een eigen identiteit? Wie zijn wij eigenlijk? Waar maken we ons hard voor?

Shadira Williams, verpleegkundige in het Spaarne Gasthuis, plaatste een foto van zichzelf online waarop ze Rummikub speelt met een patiënt. De tijd nemen, interesse tonen, tegen de stroom in. Hoe Stephanie Kwee zich als verpleegkundige ontwikkeld heeft in het AMC is superknap, maar laten we ook een voorbeeld nemen aan Shadira. Laten we vooral strijden voor tijd met de patiënt. Voor oprechte aandacht en interesse in de mens wiens zorg aan ons is toevertrouwd. Daarin schuilt wellicht meer verpleegkundige emancipatie dan in alle medische handelingen bij elkaar.

Deze blog is ook verschenen als column in Nursing juni 2018, onder de titel ‘Verpleegkundige identiteit’

Noten
1 ‘Waarom verlaten jonge mensen het vak?’ Interview Aliëtte Jonkers met Yvonne ten Hoeve. V&VN Magazine, nr. 2, maart 2018
2 ‘Geslaagde proef: de zaalarts is een physician assistant’ Sophie Broersen. Medisch Contact, nr. 19, 2018

 Meer lezen van Hugo? Een overzicht van zijn eerdere blogs vind je hier>>

3 REACTIES

  1. In de praktijk blijkt het best lastig in een ziekenhuis. Mijn collega’s zagen het niet als bezig zijn met je werk en raden het me af om gezellig te doen met patiënten. Daar hebben we hier geen tijd voor er is genoeg werk te doen. Voor mij verbazing en teleurstelling en voor de patiënten een groot gemis.

  2. Lees alle reacties
  3. Hoi vandaag gewerkt en het was rustig.
    Er was een pat met loop drang die telkens terug gestuurd werd naar zijn kamer.
    Vraag van mij; waarom niet even wandelen met de pat we hebben nu tijd.
    Dit was een idee waar de jonge leerling nog niet opgekomen was.
    Dit zegt mi genoeg men vind het moeilijk om op een andere manier met de pat bezig te zijn.
    Dit wel besproken en men vind het een ghoed idee.

    Grtjs

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.