Gastblog Thomas: ‘In stilte huil ik met haar mee’

Verpleegkundige Thomas Groen (26) is betrokken bij palliatieve sedatie. Een gevoel van machteloosheid bekruipt hem. Dit is toch niet waarom hij de zorg in wilde?

Artikel bewaren

Je hebt een account nodig om artikelen in je profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
engel met kleine engel
Foto: Pixabay

Het was zondag, ik werkte een dagdienst en had de zorg over een 38-jarige, alleenstaande man met uitgezaaide kanker. Hij had een zeer korte levensverwachting. Meneer had ‘s nachts tegen de pijn veel morfine subcutaan toegediend gekregen.

De arts besprak palliatieve sedatie met meneer en zijn ouders. Ze gingen akkoord. Meneer gaf aan dat hij eerst afscheid wilde nemen van zijn 3-jarige dochter.

Ze kwam diezelfde middag langs. Ik kreeg een brok in mijn keel. Het hoort niet dat zo’n klein meisje afscheid moet nemen van haar vader.

Na het afscheid hing ik de pomp aan. Dat klinkt makkelijk, maar dat is het zeker niet. Het starten van palliatieve sedatie is alles behalve dat. Het begint al bij het optrekken van de medicatie in de spuit.

Dit is om iemand comfortabel te maken,’ zeg ik tegen mezelf. Het geeft me wat rust, maar niet veel. De stappen richting de kamer van meneer voelen alsof er lood in m’n schoenen zit. Doorzetten, Thomas.

Aangekomen bij meneer, heb ik de uiterlijke schijn van kalmte. Maar van binnen gaat m’n hart tekeer. Ik doe de spuit in de pomp en sluit meneer aan.

De ouders vechten tegen hun tranen. ‘Gaat het?’, vraag ik. En ik hoor je denken: ‘Wat denk je zelf, Thomas? Ze zien hun kind aangesloten worden om te overlijden.’

Nee, ik dacht niet dat het ging. En ik kan ook niet uitleggen waarom ik dat vroeg, want ik vroeg het ‘gewoon’. Op dat moment ging er zoveel door mij heen, dat ik niks beters klaar had liggen dan dit. En dat is nu prima voor mij.

De volgende dag had ik weer dagdienst. Tijdens deze dienst is meneer overleden.

Zijn moeder wilde graag meehelpen met het afleggen. Ik pakte washandjes en materialen om alles te verwijderen en kwam de kamer binnen.

Wat ik zag, deed me stilstaan. Daar stond zij, met het hoofd van haar zoon in haar handen, huilend.

‘Oké Thomas, je kan dit.’ Ik loop naar de patiënt toe. Tijdens het wassen kan ik mijn tranen maar net tegenhouden. Ik kan mij nu niet meer herinneren of er ook maar één woord gesproken is tijdens het wassen, maar volgens mij niet.

Hierna loop ik met alle lijnen naar de spoelruimte. Ze zitten een beetje verstrengeld, dus ik probeer ze uit elkaar te halen. Door de stress lukt dit niet meteen. Ik voel machteloosheid en verdriet opkomen. Hup, daar is de brok in mijn keel weer terug.

‘Kom je evalueren?’, zeggen collega’s. Ze vragen of ik oké ben. Ik geloof het wel, maar zeker weten doe ik het niet. Ik hoef er niet over te praten, want het is de vraag hoe ik dat moet doen. Dat soort dingen komen vaak pas later bij mij.

Het evalueren is klaar en de hoofdverpleegkundige blijft nog even zitten om met me door te praten. Het is fijn dat zij er aandacht aan besteedt, er de tijd voor neemt.

Terugkijkend zie ik vooral mijn machteloosheid en het gevoel dat ik niet verpleegkundige ben geworden om mensen te helpen sterven. Toch ben ik achteraf tevreden over de situatie.

De wensen van de patiënt en zijn familie zijn uitgevoerd. Daarbij heeft de familie alle tijd gekregen om afscheid te nemen en bedankten zij ons voor de fijne zorg. Zeker dit laatste heeft mij geholpen om het te kunnen afsluiten.

9 REACTIES

  1. Beste Thomas
    Jij hebt jou gevoelens beschreven,maar moet toch kritisch zijn.
    Jou verhaal en jou gevoelens komen bij mij over dat je iemand door jou handelen (medicatie toedienen) hebt geholpen om te sterven.
    Ik wil daarbij toch duidelijk zeggen dat dit absoluut niet het geval is.
    Wat jij hebt gedaan is in opdracht van een arts medicatie(sedatie)starten om een refractair symptoom te behandelen,die op een andere manier niet meer te behandelen is. Deze patiënt sterft aan de kwaal die men heeft en zeker niet aan de medicatie die jij op dat moment gaat toedienen. Voor mij persoonlijk word er een verkeerd beeld geschetst wanneer en waarom er palliatieve sedatie word gestart.
    Jij bent als verpleegkundige belangrijk om dit proces met patiënt en familie goed te begeleiden.
    Jou gevoelens snap ik en dat je daarover kunt praten met collega’s is heel fijn.

  2. Lees alle reacties
  3. Hoi Thomas, je hebt je onmacht goed omschreven. Het is ingewikkeld.
    Waar ik het niet mee eens ben is dat je zegt: ik ben geen verpleegkundige geworden om mensen te helpen sterven. Dat doe je ook niet! je behandeld een refractair symptoom, op een andere wijze is het niet te behandelen. mensen overlijden aan de onderliggende kwaal. Jij helpt mee om dat proces op een goede manier te begeleiden.

  4. Hallo Thomas,
    Inderdaad mooi verwoord.
    Ook ik sluit vaak subcutane pompen aan met morfine en/of midazolam ter bestrijding van discomfort. De medicatie die wordt toegediend veroorzaakt niet de dood maar het ziektebeeld. De patiënten krijgen alleen bij refractaire symptomen palliatieve sedatie, op deze manier kan ik ermee omgaan.
    Het blijft een intiem moment om iemand voor de laatste keer in slaap te zien vallen.

  5. Hi Tomas,
    Ik moest huilen toen ik je verhaal las, zelfs na 40 jaar, raakt het mij nog steeds(gelukkig).
    Ik heb ook wel eens meegehuild met een patiënt die nooit meer kon genezen, ik schaam mij er niet voor. Ik kreeg zelfs van de patiënt te horen dat hij het fijn vond dat ik met mijn hart zorg verleende en niet alleen met mijn hoofd. Ik denk dat juist verpleegkundigen mogen laten blijken hoe zeer ze met patiënten meeleven/lijden, uit eigen ervaring weet ik dat dit erg gewaardeerd wordt door m.n. terminale patienten.

  6. Mooi verwoord,dank hiervoor, waar ik me wel een beetje over verbaasd is dat er bij deze patiënt morfine wordt ingezet, terwijl de richtlijnen van de KNMG
    palliatieve sedatie, midazolam voorschrijven.
    https://www.knmg.nl/advies-richtlijnen/dossiers/palliatieve-sedatie.htm
    pagina 40
    6.4 De middelen en de toepassing
    Het verdient sterke aanbeveling gebruik te maken van een stapsgewijze benadering. Indien bij een
    adequate dosering niet het gewenste effect wordt bereikt, kan worden overgegaan naar de volgende
    stap. Naar de huidige inzichten is midazolam het middel van eerste keuze. Argumenten hiervoor zijn
    de korte halfwaardetijd, waardoor de behandeling snel kan worden ‘bijgestuurd’ en de grote ervaring
    die hiermee bij palliatieve sedatie is opgedaan. Subcutane toediening heeft in het algemeen de voorkeur boven intraveneuze toediening.

    • Mooi verwoord Thomas, het is een bijzondere situatie, en dat moet het ook blijven.Ik denk dat dit plaats vond in een ziekenhuis setting? Ikzelf zou er altijd voor kiezen om een verpleegkundige met weinig ervaring op gebied van palliatieve sedatie altijd bij te staan, zowel bij het klaarmaken van de middelen, bij het aanhangen en bij de gesprekken. Uit bovenstaande casus lijkt het erop dat je dit alleen moest doen. Net als Henriette verbaas ik mij wel over de keuze van morfine. Morfine is een middel dat ingezet wordt bij pijn en dyspneu, niet bij sedatie. Ook kun je prima palliatieve sedatie starten subcutaan.

      • Hi René en Henriette,

        Bedankt voor het kritische meelezen. Meneer had zeer veel pijn, vandaar morfine en (nog) geen dormicum. De woordkeuze was inderdaad niet helemaal juist, dat is nu aangepast.

        Thomas

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.