De hoofdzuster: wie haar kent, wil haar terug

De meeste verpleegkundigen die haar nog hebben meegemaakt, zien de hoofdzuster graag terugkeren in de zorg van nu. Degenen die haar niet gekend hebben, zijn verdeeld.
1blijezusterAM.jpg
Foto: Arno Massee

Dat blijkt uit de resultaten van de Nursing-poll ‘Moet de hoofdzuster terug?’, die onlangs is gehouden op nursing.nl. Aanleiding was de column van oud-verpleegkundige Adri van Beelen voor Arts en Auto, waarin hij pleit voor terugkomst van de hoofdzuster. Er stemden 536 mensen op de poll. Daarvan zijn 95 stemmers (17,72 procent) die haar nog kennen van vroeger, het met hem eens.

Ontzag

‘Ze waren de baas op de afdeling, verdeelden alle taken, liepen visite, hadden álles is de gaten, de spin in het web van de afdeling. Een goede kon het team binden en een fijne sfeer bewerkstelligen’, zegt een verpleegkundige op de Nursing-groep op Facebook. Een collega vult aan: ‘Iedereen had ontzag voor de hoofdzuster. Ze hanteerde wel een strak stramien maar je wist waar je aan toe was. Zelfs de specialisten keken tegen haar op.’

Verpleegkundige en blogger Sandra vraagt zich af: met de toenemende uitdagingen in de zorg, moet er een verpleegkundige het bed loslaten om overzicht te houden? 

Verpleegkundig leiderschap

Ruim 11 procent van de stemmers op de poll (59 stemmen) die ooit met een hoofdzuster werkten, wil haar niet terug. ‘De hoofdzuster die de wind eronder heeft, dat past niet meer in deze tijd. De verantwoordelijkheid voor het aansturen tot goede, zoveel mogelijk evidence based verpleegkundige zorg, moet je neerleggen bij iemand die daar de juiste skills en opleiding voor heeft’, reageert een opleider tot verpleegkundig specialist. Ook Wilma Jackson, manager Leerhuis ETZ Tilburg en voormalig verpleegkundige, zou er nooit voor kiezen terug te gaan naar dat verleden. ‘We hebben verpleegkundig leiderschap nodig!’, twittert zij in reactie op de column.

Hoofdlijnen bewaken

De verpleegkundigen die nooit met een hoofdzuster hebben gewerkt, is het om het even: 191 stemmers willen haar best terug, 191 liever niet. Uit de reacties op de poll op Facebook is op te maken dat jonge verpleegkundigen niet altijd goed weten wat ze zich bij een hoofdzuster moeten voorstellen. ‘Zoiets als een EVV’er?’, vraagt iemand. ‘Of zoals een STIP-dienst, die niet op kamers staat ingedeeld en de hoofdlijnen bewaakt’?, vraagt een ander. ‘Meer als een zorgcoördinator’, antwoordt iemand. ‘Maar die zijn wegbezuinigd.’

Wil jij het thema verpleegkundig leiderschap verder verkennen, het je eigen maken? Bestel dan nu het nieuwe boek ‘Verpleegkundig Leiderschap’, dat deze maand uitkomt bij Bohn Stafleu Van Loghum.

25 REACTIES

  1. Lees alle reacties
  2. Ik vind in een ziekenhuis dat er een duidelijke taak is weggelegd voor een vast aanspreekpunt per afdeling. Dat je die hoofdzuster noemt is denk ik niet meer van deze tijd. Een stuk coördinatie en planning is nodig , vooral met het oog op beddenbezetting en steeds kortere opnameduur. Men kan niet verwachten dat verpleegkundigen dit naast de veelheid aan taken op een dag dit er nog bij doen.

  3. Hoofdzusters wisten alles, ze hadden respect van verpleegkundigen, leerling-verpleegkundigen en van de artsen. Familieleden konden altijd bij haar aankloppen voor informatie en zij maakten een afdeling een geheel. En met personeel te kort door ziekte, stroopten ze ook nog hun mouwen op en hielpen mee met bedden opmaken en patiënten wassen. Ze deden alleen dagdiensten maar s'avonds en s'nachts waren er ook hoofdzusters maar die liepen het hele ziekenhuis door en sprongen in als dat nodig was.
    Ze waren meestal boven de 40 jaar en ze waren streng maar rechtvaardig. Veel kennis en veel ervaring en veel menselijkheid. Ze hebben alles al meegemaakt en hebben een zesde zintuig voor hun verpleegkundigen als er iets fout zat. Ik kan jaren later nog steeds Hoofdzusters herinneren en die herinneringen zijn heel goed.

  4. Leuke discussie, terug naar het oude kan nooit, maar een nieuwe vorm is het overdenken zeker waard. Er waren vroeger super hoofdzusters, maar ook takkenwijven en alles er tussen in. Zullen we eerst met elkaar bepalen wat we missen, waar we behoefte aan hebben?

  5. Waarom worden er steeds Engelse woorden tegenwoordig gebruikt met het VAK verpleegkunde? Coaching bv. Alsof verpleging een voetbal team is!
    Een Hoofdzuster liep de visites mee, samen met een verpleegkundige van die zaal zodat die ook informatie kreeg.
    Zij was ook de aanspreekpunt voor familie en voor artsen. Als verpleegkundige in een groot ziekenhuis kan dat niet want dan moet alles weer in computerlijsten worden ingevuld en niemand weet waar het overgaat. Je kunt niet iedereen kennen wat een Hoofdzuster wel kan want ze heeft de tijd en overzicht wat je nooit kan leren in de theorie maar alleen in de parktijd met veel ervaring. Verpleegkundigen moeten zich concentreren op hun taak en het wordt een puinhoop als ze ook nog bv familie te woord gaan staan.
    Ik heb dit meegemaakt toen mijn man in Eindhoven acuut werd opgenomen en ik vroeg om de Hoofdzuster en was verbaasd dat die niet meer bestond (was toen al 13 jaar lang weg uit Nederland) En de coach had het druk….met de computer…..! De afdeling was half leeg…voor mij was het heel rustig.
    Sommige werken part-time of hebben vrije dagen of zitten in een andere dienst. De Hoofdzuster werkt altijd overdag en het sub-hoofd doet ook weekend diensten. Spreek je met een verpleegkundige dan is ze de volgende dag er niet want…vrije dagen ….of andere dienst…dus moet je wachten tot ze er weer is. Zo werkt het toch niet met informatie!
    Oh en hoe vinden jullie het dat ik in 2013 mijn eigen man heb gewassen en geschoren om 10.30 omdat er geen tijd was dit te doen? Ik dacht echt dat ik in een derde wereld terecht gekomen was.
    Too many cooks in the kitchen?

  6. Bedankt Eb voor je reactie.
    Maar sorry, ik heb wel in mijn eentje een zaal van 6 patiënten binnen 2 uur gedaan. Wassen was toen nog met water en zeep en niet met geïmpregneerde washandjes met chemicaliën. Het is dus normaal dat een familielid gaat wassen? Ik vroeg het omdat ik zelf verpleegkundige ben.

  7. Ja tijden zijn inderdaad veranderd. Sommige dingen zijn beter, sommige slechter. Zelf vind ik het niet erg om familie te wassen. Uiteindelijk kun je dan de tijd nemen in plaats van de snelle wasbeurt van de vpk die in twee uur zes patiënten moet klaar wassen. En persoonlijker.
    Maar een kundig oog en oor tijdens de ADL is wel belangrijk. Dus geen Afrikaanse toestanden hier hoop ik in de toekomst 😀

  8. Er zal wel een reden zijn dat dingen veranderen. Veel vpk zaten vroeger al redelijk vroeg voor 100 procent in de wao. Vroeger werd er op de zaal gerookt. Vrouwen stopten met werken als ze trouwden. Patiënten, cliënten namen alles voor zoete koek aan van een dame of heer in functie. Zo is er zoveel. Het is natuurlijk belangrijk dat je een aanspreekpunt hebt als je bent opgenomen, en dat je goed wordt verzorgd.
    Nou, hup ik ga maar vlug beginnen met het helpen wassen van de mensen die op zorg wachten. Fijne dag!

  9. Ik moet lachen over de uitdrukking "niet meer van deze tijd"!
    Waarom iets veranderen wat goed werkt? Of is dat niet meer van deze tijd?. Vergader cultuur is belachelijk in Nederland waar oeverloos wordt gezwetst en niets uitkomt. Je hebt een overleg met de Hoofdzuster en collega's met een moeilijke patiënt om het op te lossen. Zoals eens was er vrouw die buik kanker had en ze had 2 stoma's en een grote wond die slecht heelde. We hebben toen besloten om haar met 3 verpleegkundige te helpen. Minder pijn en het ging sneller want alleen was het onmogelijk omdat ze ook zwaar was. Maar dat was in overleg en niet met coachen en planning, gewoon logisch nadenken en toepassen. Het was een geweldige vrouw die altijd zelf meedacht met ons en een optimistisch karakter had. Ik zal haar nooit vergeten.

  10. @Eb ik heb nooit meegemaakt dat er gerookt werd op zaal en vele van mijn collega's stopten niet als ze trouwden en WAO alleen als iemand een zwaar rugletsel kreeg. Maar die kon werk op de poli krijgen waar het werk niet zwaar is.
    Wordt er nog bloedprikken geleerd en infuus inbrengen en bloedgassen prikken in de lies? Tijdens de opleiding of niet meer?

  11. Sorry Tiggy, ik weet niet hoe lang het geleden is dat je zelf in de zorg werkte. Ik werk zelf al 36 jaar als verpleegkundige in een algemeen ziekenhuis. De voorbeelden waar je mee komt zijn allemaal wel al van heel lang geleden toen de aard en de complexiteit van het werk niet was te vergelijken met tegenwoordig. Ik kan dat zeggen want ik heb die tijd meegemaakt. De handelingen die je in je laatste post noemt zijn tegenwoordig grotendeels voorbehouden handeling waar men speciaal moet worden opgeleid en die geen onderdeel meer uitmaken van de algemene verpleegkundige opleiding. Deels terecht, deels misschien niet.
    Vroeger lag een patiënt die bv een stoma kreeg een aantal weken in een ziekenhuis, nu gaat de patient al na enkele dagen naar huis, dat brengt heel ander soort werk met zich mee. De hoofdzuster zoals jij die hebt gekend ( en ik ook vroeger) die viste loopt en met ijzeren hand regeerde die bestaat in de meeste instellingen al jaren niet meer. Dat zijn managers geworden die budgetten moeten bewaken en overheidsregelingen uitwerken, noem het maar op. Als ik naar mijn eigen afdeling kijk is er nu nog steeds een aanspreekpunt op de afdeling, die de dagelijkse leiding, planning doet, en als vraagbaak voor mensen buiten de afdeling dient, doch het ziet er naar uit dat die in de toekomst ook zal verdwijnen. Ik vind dat een slecht idee maar onze mening wordt hierover niet gevraagd.

  12. @Fralali, dank je voor je reactie. Ik ben begonnen in 1972 in de VU en daarna het WG voor hartbewaking en daarna traumatologie ofwel Eerste Hulp in het WG. Toen voor 6 (1978-1984)jaar naar Afrika Rhodesie/Zimbabwe en daar geleerd dat bv cola zonder prik met zouttabletten opgelost, diarree bij baby's en kleine kinderen stopt. Ook bv Mango op een decubitus wond heelt sneller.
    Naar Portugal (2000) verhuisd en via de AWBZ in de zorg bij Nederlanders hier. Dat werd afgeschaft voor buiten Nederland terwijl iedereen er wel voor betaalt en nog steeds via AOW. Ook in het buitenland.

  13. Vervolg: Ik ging werken bij Monte da Palhagueira Nursing Home, een privé verpleeg tehuis en Brits. We kregen 2 Nederlandse HBO verpleegkundigen er bij. Ik deed alleen nachtdiensten van 10 uur per nacht. Vier patiënten moesten bloed geprikt worden en ik had alle formulieren al ingevuld en de naalden, spuiten en buisjes klaargelegd. De vroege dienst was de Nederlandse HBO verpleegkundige die aan mij vroeg of ik haar bloedprikken wilde leren??? Wel theorie maar geen praktijk. Omdat ze nogal verwaand op mij neerkeek met 28 jaar tegenover iemand van 57 jaar heb ik gezegd dat ik daar niet bevoegd voor was (laat haar toch niet oefenen op mensen met slechte bloedvaten) en dat ze de Hoofdzuster moest bellen en vragen of zij dit kon voordoen.Beide HBO ers zijn ontslagen omdat ze onbevoegd waren. Dus bloed prikken en infusen inbrengen hoort gewoon bij de opleiding. In Portugal en ook in Afrika. Ik ben gestopt in 2015.

  14. Vroeger had een ziekenhuis 3 directeuren.
    I medisch en ook een arts.
    II verpleegkundige en ook een verpleegkundige.
    III financieel dus een accountant.
    Hoe kunnen Hoofdzusters veranderen in managers die de budgets in de gaten houdt?
    Of hoort dat ook bij de HBO opleiding!

  15. Tiggy, bedankt voor je verhaal.
    Veel ervaring in de zorg zie ik. Ik kan me toch niet aan de indruk onttrekken dat je geen idee meer hebt hoe het er tegenwoordig in de Nederlandse ( en Belgische volgens mij) aan toe gaat. De meeste ziekenhuizen hebben tegenwoordig meerdere directeuren, een dubbeldikke laag middenkader en steeds minder handen aan het bed en aan de andere kant een grote neiging tot het ombuigen naar zelfsturende teams. Mijn mening is dat veel afdelingen daar helemaal niet bij gebaat zijn maar over het algemeen wordt ons weinig gevraagd en vaak is dat ook weer een bezuinigingsmaatregel. Zoals ik al eerder schreef vind ik het heel belangrijk dat elke afdeling een soort aanspreekpunt/ coördinator voor de dagelijkse beslommeringen heeft.

  16. Het beleid in de ziekenhuizen wordt jammer genoeg steeds meer bepaald door mensen zonder ervaring in de zorg en vaak ook met weinig affiniteit met het vakgebied. Die denken dat het in een ziekenhuis gerund kan worden zoals een bedrijf, zelfs als bv de petrochemische industrie. De dag van de huidige verpleegkundige bestaat voor een erg groot deel uit administratieve taken en het invullen van checklijsten. De overdreven veiligheidscultuur rijst de pan uit, creëert een schijnveiligheid en is deels alleen nog nuttig voor de statistieken maar brengt weinig daadwerkelijke extra veiligheid.

  17. Zoals al gezegd is het werk de afgelopen 20 jaar sterk veranderd. Waar mensen voor bv een galblaasoperatie vroeger ca 10 dagen waren opgenomen wordt dit nu in dag erpleging gedaan en dit geldt voor de meeste ingrepen. Ik werk op een heelkundige afdeling, gemiddeld zijn er zo' n 60 geplande opnames per week. Ik weet niet of je je kunt voorstellen wat voor administratieve werklast dat met zich meebrengt. Dat gaat deels ten koste van de tijd die idd aan bv basiszorg kan worden besteed.

  18. Wat betreft de opleiding. Voor de basisopleiding zijn de ll verpleegkundigen niet meer in dienst van de ziekenhuizen. Er zijn alleen nog stagiaires die ook een stuk minder praktijkuren hebben als vroeger in de inservice opleiding. Om die reden maken IV injectie, bloed prikken etc geen deel meer uit van de regulier opleiding, soms nog wel een stuk theorie maar meestal geen praktijk Dat leer je pas nadat je bent gediplomeerd. Veel handeling mogen tegenwoordig pas worden uitgevoerd na extra scholing, zowel theorie als praktijk, en ook alleen door bepaalde functionarissen/ gespec. verpleegkundige.

  19. Dat patiënten om 10.30 nog niet zijn gewassen is tegenwoordig echt geen uitzondering hoor en dat de familie dan een handje toesteekt daar zie ik ook niet zo' n kwaad in.
    Ik zou er nog veel meer over kunnen vertellen maar ga dat niet doen. De afgelopen 36 jaar heb ik veel zien veranderen in de ziekenhuizen en in het takenpakket van de verpleegkundige. Sommige zaken zeer onbevredigend, andere juist ten goede. Gaat dat niet met alles zo?

  20. Fralali, dank je wel voor je uitleg en reacties. Ik ben van mening dat het gevaarlijk is geworden in Nederlandse ziekenhuizen. Administratie? Daar is toch een afdeling "administratie" voor? Verder is er iets gebeurd met mijn man in Eindhoven. Hij had uitgezaaide kanker in zijn botten. Werd opgenomen omdat een medicijn slecht was voor zijn lever en totaal van de kaart was. Iemand heeft hem op het toilet gezet met de opdracht dat hij moest bellen. Dat deed hij maar niemand kwam. Hij is toen opgestaan en viel en heeft daar gelegen totdat iemand kwam kijken. Hij was een militair en heeft veel meegemaakt (landmijnen en contact) maar was voor niemand bang. Ik vond een doodsbange man die lag te bibberen van angst voor een verpleegkundige.
    Maar ik schrik van het feit dat bloedprikken en infusen er niet meer bij horen tijdens de opleiding. Geen wonder dat de 2 HBO ers werden ontslagen in Portugal. Vingerverbanden, stoma verzorging, katheters, infuus inbrengen, ECG maken, omloop op de OK en een paar simpele operaties steriel staan, hoort er allemaal bij. Je moet een boek gaan schrijven want je kent beide opleidingen.

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.