Laatste levensfase

Bejegening

Casus multicultureel verplegen: ‘Vertel mijn moeder niet dat ze dood gaat’

Mevrouw Yildiz is stervende, maar haar familie wil niet dat ze dat weet. De verpleegkundigen hebben hier moeite mee. Moeten ze zich hierbij neerleggen? Deskundigen geven advies.
Marokkaanse poort tegen blauwe lucht met de zon

Verplegen van moslimpatiënten in coronatijd: wat moet je weten?

Sommige islamitische rituelen rond overlijden zijn aangepast vanwege de coronapandemie. Dit is nog meer handig om te weten over verplegen van moslimpatiënten in coronatijd.
Laatste levensfase
Verpleegkundigen laten patiënt met neusmaagsonde drinken

Nivel: ‘Palliatieve patiënt krijgt zelden niet-passende behandeling in ziekenhuis’

Patiënten die palliatieve zorg krijgen, worden in hun laatste levensmaand soms toch nog opgenomen op de ic of gereanimeerd. Hoe vaak dat gebeurt hangt mede af van hun leeftijd en aandoening.
Laatste levensfase
zee en vogels

Blog Rob: ‘Verpleegkundige, gebruik alle hulpmiddelen in de palliatieve zorg’

Hoewel er veel hulpmiddelen zijn voor de palliatieve en terminale zorg, bereiken ze verpleegkundigen vaak niet. Dat kan en moet anders, vindt Rob Bruntink.
Ziektebeelden
illustratie van een anatomisch hart

Palliatieve behoeften bij hartfalen eerder herkennen: zo doe je dat

De onzekere prognose bij hartfalen maakt het moeilijk palliatieve behoeften op tijd te herkennen. Een nieuw hulpmiddel maakt dat makkelijker.
Laatste levensfase
Lege medicatiestrip

Covid-19: tips voor palliatieve zorg bij tekorten aan collega’s of medicatie

Hoe bied je palliatieve zorg bij covid-19 als je collega's, medicatie of materiaal tekort komt? Deskundigen geven tips. Bijvoorbeeld welke medicatie je kunt combineren in één pomp.
Bejegening
vergrootglas

Wetenschap: Positief denken heeft meerdere functies voor mensen met kanker

Positief denken heeft verschillende functies voor patiënten die curatief behandeld worden voor kanker. Hoe ga je ermee om als je patiënt onrealistische gedachten heeft?

Verpleegkundigen over stervensfase covid-19: ‘Zelden heb ik iemand zo snel achteruit…

Bij covid-19 is passend afscheid nemen vaak niet mogelijk, en dat zorgt voor veel verdriet, bij nabestaanden en ook bij verpleegkundigen. 'Het gevoel van machteloosheid is er nog steeds'.

Wel of niet bevochtigen, bril of masker: dit moet je weten…

Bij zuurstoftherapie heb je als verpleegkundige een belangrijke rol, maar niet voor iedereen is zuurstof toedienen dagelijkse kost. Hoe zat het ook weer met brillen en maskers, is bevochtigen nodig en mag je nou wel of geen vaseline gebruiken?
Laatste levensfase
verpleegkundige thuiszorg

Blog Kim: ‘Wat heb ik toch een bijzonder mooi vak gekozen’

Je herkent het vast wel, met sommige patiënten heb je een speciale band en hebben een plekje in je hart. Dat had Kim nou écht met deze patiënt.

Over laatste levensfase

Palliatieve/terminale zorg

Bij palliatieve of terminale zorg is de zorg niet meer gericht op genezing, maar op een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven. Vaak gaat het om bestrijding van symptomen zoals pijn, benauwdheid en delier, in sommige gevallen door palliatieve sedatie.

Lees meer

Onder zorg in de laatste levensfase valt de palliatieve/terminale zorg (eventueel in combinatie met palliatieve sedatie), maar ook euthanasie en advance care planning. In recente maatschappelijke discussies is het onderwerp ‘voltooid leven’ ook aan dit rijtje toegevoegd.

Palliatieve zorg en sedatie

Palliatieve zorg is zorg die gericht is op palliatie ofwel verzachting of verlichting, bij patiënten bij wie genezing niet meer mogelijk is. Dit kan thuis plaatsvinden, maar ook in een hospice, ziekenhuis of verpleeghuis. Palliatieve zorg heeft vaak de vorm van symptoombestrijding, bijvoorbeeld bij pijn, dyspnoe (benauwdheid), delier, misselijkheid en braken. Ook bij optimale palliatieve zorg komen situaties voor waarbij symptoombestrijding niet voldoende werkt. Als in zo’n situatie het lijden van de patiënt hoog is, kan gekozen worden voor palliatieve sedatie. Bij palliatieve sedatie wordt het bewustzijn van de patiënt opzettelijk verlaagd, ofwel continu tot aan het overlijden, ofwel intermitterend. Verpleegkundigen kunnen in opdracht van de arts de bewustzijnsverlagende medicatie toedienen. Palliatieve sedatie heeft niet als doel om het leven van de patiënt te verkorten, en moet daarom niet verward worden met euthanasie.

Euthanasie

Bij euthanasie is het doel van de medische handeling het overlijden van een terminale patiënt, omdat er sprake is van uitzichtloos lijden. De patiënt moet hiervoor een wilsverklaring ondertekend hebben. Euthanasie is een taak voor de arts, verpleegkundigen mogen nooit euthanasie uitvoeren. Wel mag een verpleegkundige de voorbereidende handelingen treffen, zoals een infuus aanhangen.

Voltooid leven

Recent heeft het omstreden onderwerp ‘voltooid leven’ zijn intrede gedaan in de zorg in de laatste levensfase. Volgens overheidsplannen zouden mensen die hun leven als voltooid zien (maar waarbij er geen sprake is van ondraaglijk medisch lijden) de mogelijkheid moeten krijgen om hun leven met medicijnen te beëindigen. Een stervenshulpverlener zou hen hierbij moeten begeleiden. Het is nog onduidelijk of deze overheidsplannen werkelijkheid zullen worden en wat de rol van de verpleegkundige hierin zal zijn.

Advance care planning

Het bespreken en vastleggen van zorgwensen rondom de laatste levensfase wordt Advance Care Planning genoemd. In tegenstelling tot de gebruikelijke zorgplanning gaat het hier om beslissingen die genomen moeten worden in de toekomst, wanneer de patiënt wilsonbekwaam is door bijvoorbeeld dementie, of hij zijn wensen om een andere reden niet meer kan uiten. Advance Care Planning kan gaan om het opstellen van wilsverklaringen zoals een niet-reanimerenverklaring of een niet-hospitaliserenverklaring, maar ook om het hele proces van het bespreken van de wensen van de patiënt rondom de laatste levensfase.

Stervensfase

Bij patiënten met een chronische ziekte kan de gezondheid een aantal dagen vóór het overlijden sterk achteruit gaan. De stervensfase wordt vaak gemarkeerd door signalen die de naderende dood lijken aan te kondigen, zoals lijkvlekken, een reutelende ademhaling of de Cheyne-Stokes-ademhaling, en terminaal delier.

Uitgelicht congres

Dag van de Medicatieveiligheid

ReeHorst

Het Dementie congres

Het Maag Darm Lever congres

ReeHorst

Het Pijn congres

ReeHorst

Congres Kleinschalig Zorgen

Het Jaarcongres Palliatieve Zorg

Dag van de Verzorgende

Topsprekers over Kwetsbare Ouderen

ReeHorst

Nursing Festival

Het Diabeteszorg congres

ReeHorst

Nursing Experience

ReeHorst

Het Dementie congres

ReeHorst

Nursing Brein College

Dag van de Medicatieveiligheid

ReeHorst

Dag van de Wijkverpleging

ReeHorst

Topsprekers over Kwetsbare Ouderen