Laatste levensfase

EBP
EBP - evidence based practice

EBP: Verhoogt zuurstof het comfort tijdens palliatieve sedatie?

Patiënten bij wie sprake is van dyspneu tijdens palliatieve sedatie, krijgen soms zuurstof toegediend. Verpleegkundigen vragen zich af of dit inderdaad het comfort bij deze patiënten verhoogt.
Laatste levensfase
vergrootglas

Wetenschap: Loslaten curatief behandeldoel verbetert palliatieve zorg

Patiënten met een palliatief zorgdoel in de laatste 3 maanden van hun leven, hebben betere palliatieve zorguitkomsten – maar vooral als ze daarnaast géén curatief of levensverlengend doel meer hebben.

Palliatieve sedatie: hoe verandert jouw rol? En 10 andere vragen

Expert palliatieve zorg Paul Vogelaar blikt vooruit op de herziene richtlijn palliatieve sedatie. Welke vormen van palliatieve sedatie zijn er, wat doe je als er iets mis gaat en welke misvattingen leven er nog steeds?
Laatste levensfase

Leren praten over de dood

Patiënten en zorgverleners praten liever over behandelen dan de dood. Want dat is doodeng, merkt longarts Sander de Hosson. Voor de patiënt, maar net zo goed voor de zorgverlener. ‘Terwijl je juist in de palliatieve fase veel kunt betekenen voor een patiënt.’ Hoe begin je het gesprek over sterven? ‘Zorgverleners leren wel hoe je iemand […]
Iris Nellen en Renée Bouter.

Student Corner: ‘De zorg voor jongvolwassen kankerpatiënten staat nog in de…

De zorg voor jongvolwassen patiënten met kanker kan beter. Dat stellen studenten Iris Nellen en Renée Bouter.
Bejegening

Casus multicultureel verplegen: ‘Vertel mijn moeder niet dat ze dood gaat’

Mevrouw Yildiz is stervende, maar haar familie wil niet dat ze dat weet. De verpleegkundigen hebben hier moeite mee. Moeten ze zich hierbij neerleggen? Deskundigen geven advies.
Marokkaanse poort tegen blauwe lucht met de zon

Verplegen van moslimpatiënten in coronatijd: wat moet je weten?

Sommige islamitische rituelen rond overlijden zijn aangepast vanwege de coronapandemie. Dit is nog meer handig om te weten over verplegen van moslimpatiënten in coronatijd.
Laatste levensfase
Verpleegkundigen laten patiënt met neusmaagsonde drinken

Nivel: ‘Palliatieve patiënt krijgt zelden niet-passende behandeling in ziekenhuis’

Patiënten die palliatieve zorg krijgen, worden in hun laatste levensmaand soms toch nog opgenomen op de ic of gereanimeerd. Hoe vaak dat gebeurt hangt mede af van hun leeftijd en aandoening.
Laatste levensfase
zee en vogels

Blog Rob: ‘Verpleegkundige, gebruik alle hulpmiddelen in de palliatieve zorg’

Hoewel er veel hulpmiddelen zijn voor de palliatieve en terminale zorg, bereiken ze verpleegkundigen vaak niet. Dat kan en moet anders, vindt Rob Bruntink.

Over laatste levensfase

Palliatieve/terminale zorg

Bij palliatieve of terminale zorg is de zorg niet meer gericht op genezing, maar op een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven. Vaak gaat het om bestrijding van symptomen zoals pijn, benauwdheid en delier, in sommige gevallen door palliatieve sedatie.

Lees meer

Onder zorg in de laatste levensfase valt de palliatieve/terminale zorg (eventueel in combinatie met palliatieve sedatie), maar ook euthanasie en advance care planning. In recente maatschappelijke discussies is het onderwerp ‘voltooid leven’ ook aan dit rijtje toegevoegd.

Palliatieve zorg en sedatie

Palliatieve zorg is zorg die gericht is op palliatie ofwel verzachting of verlichting, bij patiënten bij wie genezing niet meer mogelijk is. Dit kan thuis plaatsvinden, maar ook in een hospice, ziekenhuis of verpleeghuis. Palliatieve zorg heeft vaak de vorm van symptoombestrijding, bijvoorbeeld bij pijn, dyspnoe (benauwdheid), delier, misselijkheid en braken. Ook bij optimale palliatieve zorg komen situaties voor waarbij symptoombestrijding niet voldoende werkt. Als in zo’n situatie het lijden van de patiënt hoog is, kan gekozen worden voor palliatieve sedatie. Bij palliatieve sedatie wordt het bewustzijn van de patiënt opzettelijk verlaagd, ofwel continu tot aan het overlijden, ofwel intermitterend. Verpleegkundigen kunnen in opdracht van de arts de bewustzijnsverlagende medicatie toedienen. Palliatieve sedatie heeft niet als doel om het leven van de patiënt te verkorten, en moet daarom niet verward worden met euthanasie.

Euthanasie

Bij euthanasie is het doel van de medische handeling het overlijden van een terminale patiënt, omdat er sprake is van uitzichtloos lijden. De patiënt moet hiervoor een wilsverklaring ondertekend hebben. Euthanasie is een taak voor de arts, verpleegkundigen mogen nooit euthanasie uitvoeren. Wel mag een verpleegkundige de voorbereidende handelingen treffen, zoals een infuus aanhangen.

Voltooid leven

Recent heeft het omstreden onderwerp ‘voltooid leven’ zijn intrede gedaan in de zorg in de laatste levensfase. Volgens overheidsplannen zouden mensen die hun leven als voltooid zien (maar waarbij er geen sprake is van ondraaglijk medisch lijden) de mogelijkheid moeten krijgen om hun leven met medicijnen te beëindigen. Een stervenshulpverlener zou hen hierbij moeten begeleiden. Het is nog onduidelijk of deze overheidsplannen werkelijkheid zullen worden en wat de rol van de verpleegkundige hierin zal zijn.

Advance care planning

Het bespreken en vastleggen van zorgwensen rondom de laatste levensfase wordt Advance Care Planning genoemd. In tegenstelling tot de gebruikelijke zorgplanning gaat het hier om beslissingen die genomen moeten worden in de toekomst, wanneer de patiënt wilsonbekwaam is door bijvoorbeeld dementie, of hij zijn wensen om een andere reden niet meer kan uiten. Advance Care Planning kan gaan om het opstellen van wilsverklaringen zoals een niet-reanimerenverklaring of een niet-hospitaliserenverklaring, maar ook om het hele proces van het bespreken van de wensen van de patiënt rondom de laatste levensfase.

Stervensfase

Bij patiënten met een chronische ziekte kan de gezondheid een aantal dagen vóór het overlijden sterk achteruit gaan. De stervensfase wordt vaak gemarkeerd door signalen die de naderende dood lijken aan te kondigen, zoals lijkvlekken, een reutelende ademhaling of de Cheyne-Stokes-ademhaling, en terminaal delier.

Uitgelicht congres

Dag van de Wijkverpleging

ReeHorst

Beveiligd: Het Wondzorg congres

Topsprekers over Kwetsbare Ouderen

Nursing Congres Oncologie in de thuiszorg

ReeHorst

Werken met Thuiswonende Kwetsbare Ouderen

Dag van de Medicatieveiligheid

ReeHorst

Hét Dementie congres

Het Maag Darm Lever congres

ReeHorst

Het Pijn congres

ReeHorst

Congres Kleinschalig zorgen

Het Jaarcongres Palliatieve Zorg

Dag van de Verzorgende

Nursing Festival

Nursing Experience

ReeHorst