Laatste levensfase

Ziektebeelden

Nursing Challenge | Verpleegkundige interventies bij ALS

ALS is een progressieve en fatale ziekte waarbij langzaam steeds meer spieren uitvallen. Hoe ondersteun je als verpleegkundige de patiënt bij zijn klachten en symptomen? De toets bij dit artikel levert 2 accreditatiepunten op.

Richtlijn delier in de palliatieve fase herzien | ‘Wees alert op voortekenen’

De richtlijn delier in de palliatieve fase is herzien. Aan de hand van een casus – over onder andere een stil delier - bespreken we de belangrijkste aandachtspunten voor verpleegkundigen.
Laatste levensfase

Nieuwe richtlijnen Angst en Depressie in de palliatieve fase verschenen

Een multidisciplinaire werkgroep heeft deze richtlijn gebaseerd op de meest recente wetenschappelijke inzichten en ontwikkeld conform de wetenschappelijke methodologie. Daarmee biedt het een antwoord op uitdagingen in de praktijk, schrijft het IKNL. Ga direct naar de richtlijn Angst in de palliatieve fase Ga direct naar de richtlijn Depressie in de palliatieve fase
Laatste levensfase
Palliatieve sedatie draait om comfort, niet om bewustzijnsverlaging

‘Verpleegkundig specialist mag verpleegkundige opdracht geven voor palliatieve sedatie’  

Verpleegkundigen mogen invulling geven aan palliatieve sedatie als een verpleegkundig specialist de indicatie heeft gesteld, aldus een nieuwe V&VN-leidraad.
Wetenschap

Wetenschap | Gesprekshulp palliatieve fase geeft patiënten gevoel van regie

Patiënten, naasten en verpleegkundigen zijn positief over een gesprekshulp voor de palliatieve zorg. Dat blijkt uit het promotieonderzoek van AIOS ouderengeneeskunde en onderzoeker Mary-Joanne Verhoef. Het betreft een tool om de symptoomlast te beoordelen en een lijst met gespreksonderwerpen.

Talent | Irene zingt bij de Bedside singers: ‘We willen stervende mensen rust en ontspanning brengen’

Irene Nieboer (63) zingt bij de Bedside singers, voor mensen die op de drempel staan van leven en dood. Ze maakt veel mooie momenten mee.

ExpertHouse | Hoe laat je de terminale fase zo harmonieus mogelijk verlopen?

Wat als een patiënt geen baat heeft bij het volgen van een palliatief protocol? Expert palliatieve zorg Fokke Vreeken deelt zijn kennis hierover via ExpertHouse*: een online ontmoeting tussen een expert en abonnees van Nursing.
Laatste levensfase

Nieuwe richtlijnen delier en rouw in de palliatieve fase verschenen

De richtlijnen Delier in de palliatieve fase en Rouw in de palliatieve fase zijn herzien en gepubliceerd.

Sondevoeding, reutelen, sedatie, comfort: 4 veelvoorkomende dilemma’s in de stervensfase

Stoppen met sondevoeding of doorgaan, sedatie ophogen of niet… De zorg voor stervende patiënten kan lastige keuzes opwerpen. Als verpleegkundige help je patiënt en familie het doel voor ogen te houden: verlichten van ongemak. Deskundigen reageren op 4 herkenbare casussen uit de praktijk.
Laatste levensfase
Gedeprimeerde verpleegkundige kijkt uit het raam.

Blog Barbara: ‘Ik weet dat we zinloos handelen, en daar voel ik me schuldig over’

Tegen haar zorggevoel in maakt Barbara toch de antibiotica klaar en hangt het zakje aan: medisch zinloos handelen, en het schuldgevoel daarbij.

Over laatste levensfase

Palliatieve/terminale zorg

Bij palliatieve of terminale zorg is de zorg niet meer gericht op genezing, maar op een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven. Vaak gaat het om bestrijding van symptomen zoals pijn, benauwdheid en delier, in sommige gevallen door palliatieve sedatie.

Lees meer

Onder zorg in de laatste levensfase valt de palliatieve/terminale zorg (eventueel in combinatie met palliatieve sedatie), maar ook euthanasie en advance care planning. In recente maatschappelijke discussies is het onderwerp ‘voltooid leven’ ook aan dit rijtje toegevoegd.

Palliatieve zorg en sedatie

Palliatieve zorg is zorg die gericht is op palliatie ofwel verzachting of verlichting, bij patiënten bij wie genezing niet meer mogelijk is. Dit kan thuis plaatsvinden, maar ook in een hospice, ziekenhuis of verpleeghuis. Palliatieve zorg heeft vaak de vorm van symptoombestrijding, bijvoorbeeld bij pijn, dyspnoe (benauwdheid), delier, misselijkheid en braken. Ook bij optimale palliatieve zorg komen situaties voor waarbij symptoombestrijding niet voldoende werkt. Als in zo’n situatie het lijden van de patiënt hoog is, kan gekozen worden voor palliatieve sedatie. Bij palliatieve sedatie wordt het bewustzijn van de patiënt opzettelijk verlaagd, ofwel continu tot aan het overlijden, ofwel intermitterend. Verpleegkundigen kunnen in opdracht van de arts de bewustzijnsverlagende medicatie toedienen. Palliatieve sedatie heeft niet als doel om het leven van de patiënt te verkorten, en moet daarom niet verward worden met euthanasie.

Euthanasie

Bij euthanasie is het doel van de medische handeling het overlijden van een terminale patiënt, omdat er sprake is van uitzichtloos lijden. De patiënt moet hiervoor een wilsverklaring ondertekend hebben. Euthanasie is een taak voor de arts, verpleegkundigen mogen nooit euthanasie uitvoeren. Wel mag een verpleegkundige de voorbereidende handelingen treffen, zoals een infuus aanhangen.

Voltooid leven

Recent heeft het omstreden onderwerp ‘voltooid leven’ zijn intrede gedaan in de zorg in de laatste levensfase. Volgens overheidsplannen zouden mensen die hun leven als voltooid zien (maar waarbij er geen sprake is van ondraaglijk medisch lijden) de mogelijkheid moeten krijgen om hun leven met medicijnen te beëindigen. Een stervenshulpverlener zou hen hierbij moeten begeleiden. Het is nog onduidelijk of deze overheidsplannen werkelijkheid zullen worden en wat de rol van de verpleegkundige hierin zal zijn.

Advance care planning

Het bespreken en vastleggen van zorgwensen rondom de laatste levensfase wordt Advance Care Planning genoemd. In tegenstelling tot de gebruikelijke zorgplanning gaat het hier om beslissingen die genomen moeten worden in de toekomst, wanneer de patiënt wilsonbekwaam is door bijvoorbeeld dementie, of hij zijn wensen om een andere reden niet meer kan uiten. Advance Care Planning kan gaan om het opstellen van wilsverklaringen zoals een niet-reanimerenverklaring of een niet-hospitaliserenverklaring, maar ook om het hele proces van het bespreken van de wensen van de patiënt rondom de laatste levensfase.

Stervensfase

Bij patiënten met een chronische ziekte kan de gezondheid een aantal dagen vóór het overlijden sterk achteruit gaan. De stervensfase wordt vaak gemarkeerd door signalen die de naderende dood lijken aan te kondigen, zoals lijkvlekken, een reutelende ademhaling of de Cheyne-Stokes-ademhaling, en terminaal delier.

Uitgelicht congres

Dag van de Medicatieveiligheid

ReeHorst

Het Pijn congres

Van der Valk Hotel

Nursing Brein College

ReeHorst

Het Jaarcongres Palliatieve Zorg

ReeHorst

Zorg voor de oncologische cliënt in de wijk

ReeHorst

Nursing Experience 2022

1931 Congrescentrum