Laatste levensfase

Bij angst voor dyspneu kan het helpend zijn om mee te ademen met de cliënt. Blijf kalm en adem rustig met de patiënt in en uit om tot een rustige diepere ademhaling te komen. Foto: ANP

Angst bij thuiswonende COPD-patiënten: wat kun je doen?

Patiënten met COPD in de palliatieve fase zijn vaak angstig voor toename van dyspneu. Hoe herken je deze angst en welke interventies kun je inzetten als verpleegkundige in de wijk?

Palliatieve sedatie: hoe verandert jouw rol? En 10 andere vragen

Expert palliatieve zorg Paul Vogelaar blikt vooruit op de herziene richtlijn palliatieve sedatie. Welke vormen van palliatieve sedatie zijn er, wat doe je als er iets mis gaat en welke misvattingen leven er nog steeds?
Laatste levensfase

Herziene richtlijn palliatieve sedatie verschenen: verpleegkundige krijgt grotere rol

De richtlijn palliatieve sedatie is herzien. De nieuwe versie van de richtlijn vervangt de versie uit 2009. Lees hoe de rol van de verpleegkundige bij palliatieve sedatie is veranderd.
Laatste levensfase
Palliatieve zorg nachtdienst

Hiermee ondersteun je patiënten in de palliatieve fase bij zingevingsvragen

Hoe ondersteun je patiënten in de palliatieve fase bij zingevingsvragen? Handig zijn enkele nieuwe instrumenten voor verpleegkundigen.

Nieuwe richtlijn obstipatie in palliatieve fase: ‘Vraag 2x per week naar…

In de palliatieve fase zijn maatregelen tegen obstipatie niet altijd haalbaar, zoals een vezelrijk dieet gebruiken. Welke interventies dan vooral belangrijk zijn, staat in de richtlijn Obstipatie in de palliatieve fase die vandaag verscheen.
Laatste levensfase
Verpleegkundigen aan een tafel.

Verpleegkundigen bedenken escapespel voor zorg in de laatste levensjaren

Om collega’s meer bewust te maken van ‘zorg in de laatste levensfase’ ontwikkelden twee verpleegkundigen van het Jeroen Bosch Ziekenhuis een escapespel.

Overmatig zweten in de palliatieve fase: 6 adviezen

Onlangs verscheen de herziene IKNL-richtlijn overmatig zweten (hyperhydrosis) in de palliatieve fase. Wat zijn de feiten die verpleegkundigen moeten kennen? We bespraken het met oncologie- en palliatieverpleegkundige Noeska Schrijver en dermatoloog Menno Gaastra.

5 adviezen bij hik in de palliatieve fase

Tegen hik in de palliatieve fase is meer te doen dan patiënten én verpleegkundigen vaak denken, zegt oncologie- en palliatieverpleegkundige Noeska Schrijver. Zij was betrokken bij de recente herziening van de richtlijn Hik in de palliatieve fase en geeft 5 adviezen om hik te verminderen of te voorkomen.
Laatste levensfase
Zandloper.

Blog Hugo: ‘De palliatieve zorg moet beter, hoe lang roepen we…

Achter de schermen discussiëren artsen en verpleegkundigen al decennialang over wat goede zorg is in de laatste levensfase. Hugo vraagt zich af wanneer de verpleegkundige blik die van de artsen kan overstemmen.
Laatste levensfase

3 vragen over jeuk in de palliatieve fase

Onlangs verscheen de herziene richtlijn Jeuk in de palliatieve fase. Wij vroegen palliatieve verpleegkundige Noeska Schrijver welke interventies de richtlijn voorstelt. 'Jeuk mag nooit onbehandeld blijven. Check of iets werkt. Zo niet, zoek door.'

Over laatste levensfase

Palliatieve/terminale zorg

Bij palliatieve of terminale zorg is de zorg niet meer gericht op genezing, maar op een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven. Vaak gaat het om bestrijding van symptomen zoals pijn, benauwdheid en delier, in sommige gevallen door palliatieve sedatie.

Lees meer

Onder zorg in de laatste levensfase valt de palliatieve/terminale zorg (eventueel in combinatie met palliatieve sedatie), maar ook euthanasie en advance care planning. In recente maatschappelijke discussies is het onderwerp ‘voltooid leven’ ook aan dit rijtje toegevoegd.

Palliatieve zorg en sedatie

Palliatieve zorg is zorg die gericht is op palliatie ofwel verzachting of verlichting, bij patiënten bij wie genezing niet meer mogelijk is. Dit kan thuis plaatsvinden, maar ook in een hospice, ziekenhuis of verpleeghuis. Palliatieve zorg heeft vaak de vorm van symptoombestrijding, bijvoorbeeld bij pijn, dyspnoe (benauwdheid), delier, misselijkheid en braken. Ook bij optimale palliatieve zorg komen situaties voor waarbij symptoombestrijding niet voldoende werkt. Als in zo’n situatie het lijden van de patiënt hoog is, kan gekozen worden voor palliatieve sedatie. Bij palliatieve sedatie wordt het bewustzijn van de patiënt opzettelijk verlaagd, ofwel continu tot aan het overlijden, ofwel intermitterend. Verpleegkundigen kunnen in opdracht van de arts de bewustzijnsverlagende medicatie toedienen. Palliatieve sedatie heeft niet als doel om het leven van de patiënt te verkorten, en moet daarom niet verward worden met euthanasie.

Euthanasie

Bij euthanasie is het doel van de medische handeling het overlijden van een terminale patiënt, omdat er sprake is van uitzichtloos lijden. De patiënt moet hiervoor een wilsverklaring ondertekend hebben. Euthanasie is een taak voor de arts, verpleegkundigen mogen nooit euthanasie uitvoeren. Wel mag een verpleegkundige de voorbereidende handelingen treffen, zoals een infuus aanhangen.

Voltooid leven

Recent heeft het omstreden onderwerp ‘voltooid leven’ zijn intrede gedaan in de zorg in de laatste levensfase. Volgens overheidsplannen zouden mensen die hun leven als voltooid zien (maar waarbij er geen sprake is van ondraaglijk medisch lijden) de mogelijkheid moeten krijgen om hun leven met medicijnen te beëindigen. Een stervenshulpverlener zou hen hierbij moeten begeleiden. Het is nog onduidelijk of deze overheidsplannen werkelijkheid zullen worden en wat de rol van de verpleegkundige hierin zal zijn.

Advance care planning

Het bespreken en vastleggen van zorgwensen rondom de laatste levensfase wordt Advance Care Planning genoemd. In tegenstelling tot de gebruikelijke zorgplanning gaat het hier om beslissingen die genomen moeten worden in de toekomst, wanneer de patiënt wilsonbekwaam is door bijvoorbeeld dementie, of hij zijn wensen om een andere reden niet meer kan uiten. Advance Care Planning kan gaan om het opstellen van wilsverklaringen zoals een niet-reanimerenverklaring of een niet-hospitaliserenverklaring, maar ook om het hele proces van het bespreken van de wensen van de patiënt rondom de laatste levensfase.

Stervensfase

Bij patiënten met een chronische ziekte kan de gezondheid een aantal dagen vóór het overlijden sterk achteruit gaan. De stervensfase wordt vaak gemarkeerd door signalen die de naderende dood lijken aan te kondigen, zoals lijkvlekken, een reutelende ademhaling of de Cheyne-Stokes-ademhaling, en terminaal delier.

Uitgelicht congres

Zorg voor de oncologische cliënt in de wijk

ReeHorst

Nursing Experience 2022

1931 Congrescentrum

Beschermd: Werken met thuiswonende kwetsbare ouderen

Van der Valk Hotel

Werken met thuiswonende kwetsbare ouderen

Van der Valk Hotel

Dag van de Medicatieveiligheid

ReeHorst

Zorg voor de oncologische cliënt in de wijk

Landgoed Zonheuvel

Het Pijn congres

ReeHorst

Nursing Brein College

ReeHorst

Het Jaarcongres Palliatieve Zorg

ReeHorst