Laatste levensfase

Palliatieve zorg: zo bespreek je de surprise question

Een nieuwe handreiking over palliatieve zorg thuis adviseert wijkverpleegkundigen om de surprise question te stellen. Hoe maak je bespreekbaar dat de patiënt mogelijk binnen 12 maanden zal overlijden?
Laatste levensfase

Blog Rob: ‘Grijp de coronacrisis aan voor een goed gesprek’

Wat zou jouw cliënt willen als de situatie verslechtert? De corona-pandemie is een goede aanleiding om het gesprek aan te gaan over ziekte en de dood, aldus Rob. 
Medicatie

Bezorgdheid over tekort aan palliatieve geneesmiddelen in de wijk

Huisartsen en apothekers zijn bezorgd over de beschikbaarheid van sedatiemiddelen en geneesmiddelen rond chronische aandoeningen.
Laatste levensfase

Gastblog Esther: ‘De engelen zullen je dragen’ 

Esther Hoogendoorn heeft nachtdienst op de speciaal ingerichte COVID-19 afdeling in haar ziekenhuis. Een gesprek dat ze met een stervende patiënt heeft, maakt indruk op haar. 
Laatste levensfase

Palliatieve zorg: nieuwe handreiking benadrukt belang stellen surprise question

De nieuwe handreiking Palliatieve zorg thuis is geschreven voor verpleegkundigen en verzorgenden en een uitwerking van het Kwaliteitskader palliatieve zorg. In dit artikel een overzicht van de belangrijkste adviezen.
Laatste levensfase

Blog Rob: ‘Hoe maak jij het verschil?’

Rob schrijft bijna 25 jaar als journalist over palliatieve zorg. Als hij terugblikt op die periode, beseft hij dat het vooral de kleine dingen zijn, die het doen.
Laatste levensfase
engel met kleine engel

Gastblog Thomas: ‘In stilte huil ik met haar mee’

Het opstarten van palliatieve sedatie en de gevolgen daarvan raken verpleegkundige Thomas Groen (26) in het hart.
Laatste levensfase

Hopeloos gevoel voorspelt mortaliteit na ziekenhuisopname oudere

Ouderen die tijdens een acute ziekenhuisopname aangeven zich hopeloos te voelen, lopen meer risico om te overlijden in de 3 maanden na ontslag.
Laatste levensfase
blauwe lucht en poort

Blog Annemiek: ‘Ik had mevrouw Zaheda betere zorg willen geven’

Als een gevluchte moslima wordt aangemeld voor palliatieve zorg in de laatste levensfase, botsen twee culturen in de aanloop naar de dood.
Laatste levensfase

Vroege palliatieve oncologische thuiszorg succesvol

Patiënten, verpleegkundigen en artsen zijn positief over vroege palliatieve thuiszorg voor patiënten met geavanceerde kanker.

Over laatste levensfase

Palliatieve/terminale zorg

Bij palliatieve of terminale zorg is de zorg niet meer gericht op genezing, maar op een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven. Vaak gaat het om bestrijding van symptomen zoals pijn, benauwdheid en delier, in sommige gevallen door palliatieve sedatie.

Lees meer

Onder zorg in de laatste levensfase valt de palliatieve/terminale zorg (eventueel in combinatie met palliatieve sedatie), maar ook euthanasie en advance care planning. In recente maatschappelijke discussies is het onderwerp ‘voltooid leven’ ook aan dit rijtje toegevoegd.

Palliatieve zorg en sedatie

Palliatieve zorg is zorg die gericht is op palliatie ofwel verzachting of verlichting, bij patiënten bij wie genezing niet meer mogelijk is. Dit kan thuis plaatsvinden, maar ook in een hospice, ziekenhuis of verpleeghuis. Palliatieve zorg heeft vaak de vorm van symptoombestrijding, bijvoorbeeld bij pijn, dyspnoe (benauwdheid), delier, misselijkheid en braken. Ook bij optimale palliatieve zorg komen situaties voor waarbij symptoombestrijding niet voldoende werkt. Als in zo’n situatie het lijden van de patiënt hoog is, kan gekozen worden voor palliatieve sedatie. Bij palliatieve sedatie wordt het bewustzijn van de patiënt opzettelijk verlaagd, ofwel continu tot aan het overlijden, ofwel intermitterend. Verpleegkundigen kunnen in opdracht van de arts de bewustzijnsverlagende medicatie toedienen. Palliatieve sedatie heeft niet als doel om het leven van de patiënt te verkorten, en moet daarom niet verward worden met euthanasie.

Euthanasie

Bij euthanasie is het doel van de medische handeling het overlijden van een terminale patiënt, omdat er sprake is van uitzichtloos lijden. De patiënt moet hiervoor een wilsverklaring ondertekend hebben. Euthanasie is een taak voor de arts, verpleegkundigen mogen nooit euthanasie uitvoeren. Wel mag een verpleegkundige de voorbereidende handelingen treffen, zoals een infuus aanhangen.

Voltooid leven

Recent heeft het omstreden onderwerp ‘voltooid leven’ zijn intrede gedaan in de zorg in de laatste levensfase. Volgens overheidsplannen zouden mensen die hun leven als voltooid zien (maar waarbij er geen sprake is van ondraaglijk medisch lijden) de mogelijkheid moeten krijgen om hun leven met medicijnen te beëindigen. Een stervenshulpverlener zou hen hierbij moeten begeleiden. Het is nog onduidelijk of deze overheidsplannen werkelijkheid zullen worden en wat de rol van de verpleegkundige hierin zal zijn.

Advance care planning

Het bespreken en vastleggen van zorgwensen rondom de laatste levensfase wordt Advance Care Planning genoemd. In tegenstelling tot de gebruikelijke zorgplanning gaat het hier om beslissingen die genomen moeten worden in de toekomst, wanneer de patiënt wilsonbekwaam is door bijvoorbeeld dementie, of hij zijn wensen om een andere reden niet meer kan uiten. Advance Care Planning kan gaan om het opstellen van wilsverklaringen zoals een niet-reanimerenverklaring of een niet-hospitaliserenverklaring, maar ook om het hele proces van het bespreken van de wensen van de patiënt rondom de laatste levensfase.

Stervensfase

Bij patiënten met een chronische ziekte kan de gezondheid een aantal dagen vóór het overlijden sterk achteruit gaan. De stervensfase wordt vaak gemarkeerd door signalen die de naderende dood lijken aan te kondigen, zoals lijkvlekken, een reutelende ademhaling of de Cheyne-Stokes-ademhaling, en terminaal delier.

Uitgelicht congres

Werken met Thuiswonende Kwetsbare Ouderen

Topsprekers over Kwetsbare Ouderen

ReeHorst

Nursing Experience

Congres Kleinschalig Zorgen

ReeHorst

Het Maag Darm Lever congres

ReeHorst

Het Dementie congres

ReeHorst

Dag van de Medicatieveiligheid

ReeHorst

Nursing Brein College

ReeHorst

Het Dementie congres

Van der Valk

Nursing Pijn Congres

ReeHorst

Het Jaarcongres Palliatieve Zorg

ReeHorst

Nursing Congres Oncologie in de Thuiszorg

ReeHorst

Nursing Festival

De Landgoederij

Het Diabeteszorg congres

ReeHorst

Dag van de Wijkverpleging

ReeHorst