Laatste levensfase

Laatste levensfase

Blog Annemiek: ‘De familie eist nú euthanasie’

De euthanasiewet is er ter bescherming van de arts, niet om het recht op euthanasie van de patiënt vast te leggen. Dat is geen prettige boodschap voor de patiënt en diens familie, maar je kunt niet duidelijk genoeg zijn, vindt Annemiek.
Laatste levensfase

Veel vaker euthanasie en dit zijn de redenen

Waarom is het aantal euthanasiegevallen de afgelopen 15 jaar zo fors gestegen? Het Nivel deed onderzoek.
Laatste levensfase
euthanasie

Gastblog Wendeline: ‘Natuurlijk begin ik niet zelf over euthanasie’

Wendeline geeft graag een toelichting op haar tweet, waar Nursing blogger Rob zich over verbaasde.
Laatste levensfase
overdosering

Ook strafrechtelijke vervolging voor euthanasie bij dementie

Het blijft niet bij een berisping voor de specialist ouderengeneeskunde die euthanasie verleende bij een 74-jarige vrouw met dementie.
Laatste levensfase
euthanasie

Blog Rob: ‘Stoppen met wilsverklaringen bij euthanasie?’

Euthanasie bij vergevorderde dementie is een drijfzandonderwerp, schrijft Rob. Dat is altijd al geweest, en dat zal ook altijd zo blijven.
Laatste levensfase

Euthanasie bij dementie toch mogelijk

Artsen mogen, als ze dat zorgvuldig aanpakken, toch euthanasie verlenen aan wilsonbekwame patiënten. Daarbij mogen ze ook slaapmiddel gebruiken.

Wat moet je als verpleegkundige weten over euthanasie bij dementie?

De NVVE wil graag dat er meer duidelijkheid komt over euthanasie bij dementie. Wat moeten verpleegkundigen hierover weten?
Laatste levensfase

Blog Sandra: ‘Aanwezigheid bij euthanasie: verplicht?’

Sandra wil vandaag het lichtvoetige onderwerp ‘euthanasie’ aansnijden. Nogal een dingetje om even zo over te beginnen. Een dingetje vol principes, overtuigingen en ethiek.
Laatste levensfase

De Jonge: ‘Vasthouden of fixeren bij euthanasie mag niet’

Het vasthouden of fixeren van een patiënt voorafgaand aan de uitvoering van euthanasie, met als doel te voorkomen dat hij zich verzet, is en mag geen onderdeel zijn van de uitvoering van euthanasie.
Laatste levensfase
Verpleegkundigen kunnen een belangrijke rol spelen in vroegtijdige zorgplanning of advance care planning.

Wilsverklaringen euthanasie regelmatig verouderd

Veel euthanasieverklaringen zijn verouderd en daardoor nutteloos. Dat blijkt uit onderzoek van huisarts Matthijs van Wijmen. Hij pleit ervoor dat patiënten hun verklaring regelmatig updaten. Waar moeten wilsverklaringen nog meer aan voldoen?

Over laatste levensfase

Palliatieve/terminale zorg

Bij palliatieve of terminale zorg is de zorg niet meer gericht op genezing, maar op een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven. Vaak gaat het om bestrijding van symptomen zoals pijn, benauwdheid en delier, in sommige gevallen door palliatieve sedatie.

Lees meer

Onder zorg in de laatste levensfase valt de palliatieve/terminale zorg (eventueel in combinatie met palliatieve sedatie), maar ook euthanasie en advance care planning. In recente maatschappelijke discussies is het onderwerp ‘voltooid leven’ ook aan dit rijtje toegevoegd.

Palliatieve zorg en sedatie

Palliatieve zorg is zorg die gericht is op palliatie ofwel verzachting of verlichting, bij patiënten bij wie genezing niet meer mogelijk is. Dit kan thuis plaatsvinden, maar ook in een hospice, ziekenhuis of verpleeghuis. Palliatieve zorg heeft vaak de vorm van symptoombestrijding, bijvoorbeeld bij pijn, dyspnoe (benauwdheid), delier, misselijkheid en braken. Ook bij optimale palliatieve zorg komen situaties voor waarbij symptoombestrijding niet voldoende werkt. Als in zo’n situatie het lijden van de patiënt hoog is, kan gekozen worden voor palliatieve sedatie. Bij palliatieve sedatie wordt het bewustzijn van de patiënt opzettelijk verlaagd, ofwel continu tot aan het overlijden, ofwel intermitterend. Verpleegkundigen kunnen in opdracht van de arts de bewustzijnsverlagende medicatie toedienen. Palliatieve sedatie heeft niet als doel om het leven van de patiënt te verkorten, en moet daarom niet verward worden met euthanasie.

Euthanasie

Bij euthanasie is het doel van de medische handeling het overlijden van een terminale patiënt, omdat er sprake is van uitzichtloos lijden. De patiënt moet hiervoor een wilsverklaring ondertekend hebben. Euthanasie is een taak voor de arts, verpleegkundigen mogen nooit euthanasie uitvoeren. Wel mag een verpleegkundige de voorbereidende handelingen treffen, zoals een infuus aanhangen.

Voltooid leven

Recent heeft het omstreden onderwerp ‘voltooid leven’ zijn intrede gedaan in de zorg in de laatste levensfase. Volgens overheidsplannen zouden mensen die hun leven als voltooid zien (maar waarbij er geen sprake is van ondraaglijk medisch lijden) de mogelijkheid moeten krijgen om hun leven met medicijnen te beëindigen. Een stervenshulpverlener zou hen hierbij moeten begeleiden. Het is nog onduidelijk of deze overheidsplannen werkelijkheid zullen worden en wat de rol van de verpleegkundige hierin zal zijn.

Advance care planning

Het bespreken en vastleggen van zorgwensen rondom de laatste levensfase wordt Advance Care Planning genoemd. In tegenstelling tot de gebruikelijke zorgplanning gaat het hier om beslissingen die genomen moeten worden in de toekomst, wanneer de patiënt wilsonbekwaam is door bijvoorbeeld dementie, of hij zijn wensen om een andere reden niet meer kan uiten. Advance Care Planning kan gaan om het opstellen van wilsverklaringen zoals een niet-reanimerenverklaring of een niet-hospitaliserenverklaring, maar ook om het hele proces van het bespreken van de wensen van de patiënt rondom de laatste levensfase.

Stervensfase

Bij patiënten met een chronische ziekte kan de gezondheid een aantal dagen vóór het overlijden sterk achteruit gaan. De stervensfase wordt vaak gemarkeerd door signalen die de naderende dood lijken aan te kondigen, zoals lijkvlekken, een reutelende ademhaling of de Cheyne-Stokes-ademhaling, en terminaal delier.

Uitgelicht congres

Het Jaarcongres Palliatieve Zorg

Nursing Brein College

Dag van de Wijkverpleging

Topsprekers over Kwetsbare Ouderen

Nursing Congres Oncologie in de thuiszorg

Werken met Thuiswonende Kwetsbare Ouderen

Dag van de Medicatieveiligheid

Hét Dementie congres

Het Maag Darm Lever congres

ReeHorst

Het Pijn congres

ReeHorst

Congres Kleinschalig zorgen

Het Jaarcongres Palliatieve Zorg

Dag van de Verzorgende

Nursing Festival

Nursing Experience