Laatste levensfase

Iris Nellen en Renée Bouter.

Student Corner: ‘De zorg voor jongvolwassen kankerpatiënten staat nog in de…

De zorg voor jongvolwassen patiënten met kanker kan beter. Dat stellen studenten Iris Nellen en Renée Bouter.
Bejegening
vergrootglas

Wetenschap: Positief denken heeft meerdere functies voor mensen met kanker

Positief denken heeft verschillende functies voor patiënten die curatief behandeld worden voor kanker. Hoe ga je ermee om als je patiënt onrealistische gedachten heeft?
Laatste levensfase
vergrootglas

Vroege palliatieve oncologische thuiszorg succesvol

Patiënten, verpleegkundigen en artsen zijn positief over vroege palliatieve thuiszorg voor patiënten met geavanceerde kanker.

Wetenschap: Goede informatie bestrijdt angst bij palliatieve patiënten

Goede en volledige informatie kan patiënten in de palliatieve fase helpen om minder angstig te zijn. Dat blijkt uit promotieonderzoek van verplegingswetenschapper Daniëlle Zweers.

Vermoeidheid bij kanker in de palliatieve fase: wat je kunt doen

Deze week verscheen de herziene richtlijn Vermoeidheid bij kanker in de palliatieve fase. Deskundige Marlies Peters legt uit hoe je kankerpatiënten met vermoeidheidsklachten kunt ondersteunen. Stimuleren om te bewegen is een belangrijke interventie.
Laatste levensfase

Richtlijn vermoeidheid bij kanker in de palliatieve fase herzien

Verpleegkundigen krijgen een grotere rol bij vermoeidheid bij kanker in de palliatieve fase. Dat blijkt uit de op 9 mei gepubliceerde herziene richtlijn.

Vermoeidheid bij kanker in de palliatieve fase: hoe je het herkent

Op 9 mei verscheen de herziene richtlijn Vermoeidheid bij kanker in de palliatieve fase. Verpleegkundig expert en onderzoeker medische oncologie Marlies Peters legt uit hoe je deze vermoeidheidsklachten in kaart brengt.
Laatste levensfase
verpleegkundige ziekenhuis

Blog Cagla: ‘Hoe lang heb ik nog?’

Cagla probeert een van haar patiënten te steunen tijdens een slecht-nieuwsgesprek, waar het laatste beetje hoop op genezing verdwijnt.
Laatste levensfase
meetinstrumenten

Handig overzicht: meetinstrumenten palliatieve zorg

Integraal Kankercentrum Nederland maakte een selectie van meetinstrumenten die bruikbaar zijn in de palliatieve zorg. Het boekje is gratis te downloaden op pallialine.nl.
Laatste levensfase

Vervroegde palliatieve zorg verbetert kwaliteit van leven

Al vanaf het moment dat patiënten gediagnosticeerd worden met ongeneeslijke kanker, kan palliatieve zorg zinvol zijn. Dat blijkt uit Belgisch onderzoek dat begin februari werd gepubliceerd in The Lancet.

Over laatste levensfase

Palliatieve/terminale zorg

Bij palliatieve of terminale zorg is de zorg niet meer gericht op genezing, maar op een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven. Vaak gaat het om bestrijding van symptomen zoals pijn, benauwdheid en delier, in sommige gevallen door palliatieve sedatie.

Lees meer

Onder zorg in de laatste levensfase valt de palliatieve/terminale zorg (eventueel in combinatie met palliatieve sedatie), maar ook euthanasie en advance care planning. In recente maatschappelijke discussies is het onderwerp ‘voltooid leven’ ook aan dit rijtje toegevoegd.

Palliatieve zorg en sedatie

Palliatieve zorg is zorg die gericht is op palliatie ofwel verzachting of verlichting, bij patiënten bij wie genezing niet meer mogelijk is. Dit kan thuis plaatsvinden, maar ook in een hospice, ziekenhuis of verpleeghuis. Palliatieve zorg heeft vaak de vorm van symptoombestrijding, bijvoorbeeld bij pijn, dyspnoe (benauwdheid), delier, misselijkheid en braken. Ook bij optimale palliatieve zorg komen situaties voor waarbij symptoombestrijding niet voldoende werkt. Als in zo’n situatie het lijden van de patiënt hoog is, kan gekozen worden voor palliatieve sedatie. Bij palliatieve sedatie wordt het bewustzijn van de patiënt opzettelijk verlaagd, ofwel continu tot aan het overlijden, ofwel intermitterend. Verpleegkundigen kunnen in opdracht van de arts de bewustzijnsverlagende medicatie toedienen. Palliatieve sedatie heeft niet als doel om het leven van de patiënt te verkorten, en moet daarom niet verward worden met euthanasie.

Euthanasie

Bij euthanasie is het doel van de medische handeling het overlijden van een terminale patiënt, omdat er sprake is van uitzichtloos lijden. De patiënt moet hiervoor een wilsverklaring ondertekend hebben. Euthanasie is een taak voor de arts, verpleegkundigen mogen nooit euthanasie uitvoeren. Wel mag een verpleegkundige de voorbereidende handelingen treffen, zoals een infuus aanhangen.

Voltooid leven

Recent heeft het omstreden onderwerp ‘voltooid leven’ zijn intrede gedaan in de zorg in de laatste levensfase. Volgens overheidsplannen zouden mensen die hun leven als voltooid zien (maar waarbij er geen sprake is van ondraaglijk medisch lijden) de mogelijkheid moeten krijgen om hun leven met medicijnen te beëindigen. Een stervenshulpverlener zou hen hierbij moeten begeleiden. Het is nog onduidelijk of deze overheidsplannen werkelijkheid zullen worden en wat de rol van de verpleegkundige hierin zal zijn.

Advance care planning

Het bespreken en vastleggen van zorgwensen rondom de laatste levensfase wordt Advance Care Planning genoemd. In tegenstelling tot de gebruikelijke zorgplanning gaat het hier om beslissingen die genomen moeten worden in de toekomst, wanneer de patiënt wilsonbekwaam is door bijvoorbeeld dementie, of hij zijn wensen om een andere reden niet meer kan uiten. Advance Care Planning kan gaan om het opstellen van wilsverklaringen zoals een niet-reanimerenverklaring of een niet-hospitaliserenverklaring, maar ook om het hele proces van het bespreken van de wensen van de patiënt rondom de laatste levensfase.

Stervensfase

Bij patiënten met een chronische ziekte kan de gezondheid een aantal dagen vóór het overlijden sterk achteruit gaan. De stervensfase wordt vaak gemarkeerd door signalen die de naderende dood lijken aan te kondigen, zoals lijkvlekken, een reutelende ademhaling of de Cheyne-Stokes-ademhaling, en terminaal delier.

Uitgelicht congres

Nursing Brein College

Dag van de Wijkverpleging

Topsprekers over Kwetsbare Ouderen

Nursing Congres Oncologie in de thuiszorg

Werken met Thuiswonende Kwetsbare Ouderen

Dag van de Medicatieveiligheid

Hét Dementie congres

Het Maag Darm Lever congres

ReeHorst

Het Pijn congres

ReeHorst

Congres Kleinschalig zorgen

Het Jaarcongres Palliatieve Zorg

Dag van de Verzorgende

Nursing Festival

Nursing Experience