Laatste levensfase

Wondzorg
Wondconsulent Marco Warbout

Expertblog Wondzorg: hoe zinvol is dit veel gegeven wondzorgadvies?

Lees een willekeurig behandelplan voor een slecht genezende wond, en de kans is groot dat je het advies tegenkomt om de wond te spoelen onder de douche. Hoe nuttig is dit, en: kan het kwaad?
Ziektebeelden

Nursing Challenge: verpleegkundige classificaties bij multiple sclerose

Symptomen van multiple sclerose leiden je verpleegkundige anamnese al snel naar het gezondheidspatroon van activiteit en lichaamsbeweging. Is dat de juiste richting? Classificatiedeskundige Friso Raemaekers geeft advies.
Werk en cao

Cao ziekenhuizen: waarom de bonden het oneens zijn over de salarisverhoging

Vakbonden FNV en CNV leggen het onderhandelaarsakkoord cao ziekenhuizen voor aan hun leden, NU’91 niet. Dit roept veel vragen op bij verpleegkundigen. Waarom is er onenigheid over de salarisverhoging, en geldt die straks voor iedereen, ook nu NU’91 de cao afwijst?
Werk en cao
Spaarvarken met mondkapje

Cao ziekenhuizen: reken jouw salarisverhoging uit

Wat levert het onderhandelaarsakkoord cao ziekenhuizen jou op? Dat kun je berekenen met de tools van vakbonden FNV en NU’91.
Klinisch redeneren

‘Een verpleegkundige moet zijn visie op een beredeneerde manier kunnen overbrengen’

Veel verpleegkundigen vinden klinisch redeneren nog altijd lastig. niet alleen omdat ze denken dat de tijd ervoor ontbreekt. Velen menen ook dat ze zich hiermee op het terrein van de arts begeven. Met de zogenaamde Time-ouT methodiek wil Marc Bakker verpleegkundigen stimuleren om er ook op de werkplek zelf mee te oefenen.
Wijkverpleging

Casus complex gedrag: Meneer wordt woedend als je hem onderbreekt

Meneer Starremans heeft autisme. Hij hecht aan vaste gewoontes en wil niet dat iemand hem onderbreekt. Het wijkteam wordt wanhopig van zijn rituelen en monologen. Wat kun je als verpleegkundige doen in zo’n geval?
Werk en cao
verpleegkundige ondersteunt patiënt op verpleegafdeling

Cao ziekenhuizen: CNV en FNV sluiten akkoord, NU’91 niet

Vakbonden CNV en FNV hebben een onderhandelaarsakkoord cao ziekenhuizen bereikt met werkgeverskoepel NVZ. Beroepsvereniging NU’91 gaat niet akkoord.

Nursing Challenge: Multiple sclerose

Multiple sclerose is een van de belangrijkste oorzaken van chronische neurologische invaliditeit op jonge leeftijd. De toets bij dit artikel levert 2 accreditatiepunten op.
Wijkverpleging

Evaluatie: ‘Veel aanpassingen nodig op Wet zorg en dwang’

Uit een evaluatie van de Wet zorg en dwang blijkt dat er veel aanpassingen nodig zijn. Het stappenplan dat verpleegkundigen moeten volgen als ze onvrijwillige zorg overwegen bijvoorbeeld, sluit onvoldoende aan bij de praktijk. ‘De wetgever moet zich echt achter zijn oren krabben.’
De Verpleegkundige

Witboek verpleegkunde: wat is jouw beroepstrots?

Dat verpleegkunde een prachtig vak is moet veel duidelijker zijn, vindt verplegingswetenschapper Aart Eliens. Hij maakt een Witboek waarin verpleegkundigen hun beroepstrots uitleggen.

Over laatste levensfase

Palliatieve/terminale zorg

Bij palliatieve of terminale zorg is de zorg niet meer gericht op genezing, maar op een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven. Vaak gaat het om bestrijding van symptomen zoals pijn, benauwdheid en delier, in sommige gevallen door palliatieve sedatie.

Lees meer

Onder zorg in de laatste levensfase valt de palliatieve/terminale zorg (eventueel in combinatie met palliatieve sedatie), maar ook euthanasie en advance care planning. In recente maatschappelijke discussies is het onderwerp ‘voltooid leven’ ook aan dit rijtje toegevoegd.

Palliatieve zorg en sedatie

Palliatieve zorg is zorg die gericht is op palliatie ofwel verzachting of verlichting, bij patiënten bij wie genezing niet meer mogelijk is. Dit kan thuis plaatsvinden, maar ook in een hospice, ziekenhuis of verpleeghuis. Palliatieve zorg heeft vaak de vorm van symptoombestrijding, bijvoorbeeld bij pijn, dyspnoe (benauwdheid), delier, misselijkheid en braken. Ook bij optimale palliatieve zorg komen situaties voor waarbij symptoombestrijding niet voldoende werkt. Als in zo’n situatie het lijden van de patiënt hoog is, kan gekozen worden voor palliatieve sedatie. Bij palliatieve sedatie wordt het bewustzijn van de patiënt opzettelijk verlaagd, ofwel continu tot aan het overlijden, ofwel intermitterend. Verpleegkundigen kunnen in opdracht van de arts de bewustzijnsverlagende medicatie toedienen. Palliatieve sedatie heeft niet als doel om het leven van de patiënt te verkorten, en moet daarom niet verward worden met euthanasie.

Euthanasie

Bij euthanasie is het doel van de medische handeling het overlijden van een terminale patiënt, omdat er sprake is van uitzichtloos lijden. De patiënt moet hiervoor een wilsverklaring ondertekend hebben. Euthanasie is een taak voor de arts, verpleegkundigen mogen nooit euthanasie uitvoeren. Wel mag een verpleegkundige de voorbereidende handelingen treffen, zoals een infuus aanhangen.

Voltooid leven

Recent heeft het omstreden onderwerp ‘voltooid leven’ zijn intrede gedaan in de zorg in de laatste levensfase. Volgens overheidsplannen zouden mensen die hun leven als voltooid zien (maar waarbij er geen sprake is van ondraaglijk medisch lijden) de mogelijkheid moeten krijgen om hun leven met medicijnen te beëindigen. Een stervenshulpverlener zou hen hierbij moeten begeleiden. Het is nog onduidelijk of deze overheidsplannen werkelijkheid zullen worden en wat de rol van de verpleegkundige hierin zal zijn.

Advance care planning

Het bespreken en vastleggen van zorgwensen rondom de laatste levensfase wordt Advance Care Planning genoemd. In tegenstelling tot de gebruikelijke zorgplanning gaat het hier om beslissingen die genomen moeten worden in de toekomst, wanneer de patiënt wilsonbekwaam is door bijvoorbeeld dementie, of hij zijn wensen om een andere reden niet meer kan uiten. Advance Care Planning kan gaan om het opstellen van wilsverklaringen zoals een niet-reanimerenverklaring of een niet-hospitaliserenverklaring, maar ook om het hele proces van het bespreken van de wensen van de patiënt rondom de laatste levensfase.

Stervensfase

Bij patiënten met een chronische ziekte kan de gezondheid een aantal dagen vóór het overlijden sterk achteruit gaan. De stervensfase wordt vaak gemarkeerd door signalen die de naderende dood lijken aan te kondigen, zoals lijkvlekken, een reutelende ademhaling of de Cheyne-Stokes-ademhaling, en terminaal delier.

Uitgelicht congres

Het Jaarcongres Palliatieve Zorg

ReeHorst

Topsprekers in de Ouderenzorg

ReeHorst

Kleinschalig zorgen

ReeHorst

Nursing Experience: summer edition

ReeHorst

Nursing congres Oncologie in de thuiszorg

Van der Valk

Dag van de Medicatieveiligheid

ReeHorst

Het Pijn congres

ReeHorst

Het Diabeteszorg congres

ReeHorst

Het Maag Darm Lever congres

De ReeHorst

Dag van de Wijkverpleging

ReeHorst

Het Jaarcongres Palliatieve Zorg