Laatste levensfase

Laatste levensfase
meetinstrumenten

Handig overzicht: meetinstrumenten palliatieve zorg

Integraal Kankercentrum Nederland maakte een selectie van meetinstrumenten die bruikbaar zijn in de palliatieve zorg. Het boekje is gratis te downloaden op pallialine.nl.

Nursing Challenge: fentanyl-pleisters

Fentanyl is een krachtig opioïd, dat bij voorkeur wordt toegediend via een transdermale pleister. Waar let je op bij patiënten die fentanyl-pleisters gebruiken? Maak de toets en verdien een accreditatiepunt.
Ouderenzorg
Wetenschap

Wetenschap: onwelbevinden bij longontsteking en dementie

  Dit artikel is verschenen in Nursing-magazine september 2016. Lange tijd werd longontsteking bij ouderen met dementie gezien als ‘the old man’s best friend’, omdat het tot een snelle en relatief pijnloze dood zou leiden. Inmiddels is bekend dat pneunomie gepaard gaat met ernstig onwelbevinden. Neurowetenschapper Tessa van der Maaden ontwikkelde voor haar promotieonderzoek een […]
doorbraakpijn

Doorbraakpijn bij kanker

De herziene richtlijn ‘Diagnostiek en Behandeling van Pijn bij Patiënten met Kanker’ besteedt aandacht aan doorbraakpijn bij kanker. Dit zijn de verpleegkundige aandachtspunten.

Dyspneu in de palliatieve fase

Dyspneu wordt soms als meer belastend ervaren dan pijn.
Laatste levensfase

Blog Paul: ‘Wat kunnen we leren van de zaak Tuitjenhorn?

Het optreden van een huisarts in Tuitjenhorn, die het leven van een patiënt in de laatste levensfase zonder diens verzoek beëindigde door het toedienen van Dormicum® en morfine, leidde tot veel ophef. Vanuit de verpleegkundige beroepsgroep bleef het opvallend stil. Maar als goede bedoelingen en empathie niet worden gedragen door kennis en vaardigheid, dan gebeuren er ongelukken.
Laatste levensfase
'Verpleegkundige bereidt patiënt voor op gesprek over levenseinde'

‘Verpleegkundige bereidt patiënt voor op gesprek over levenseinde’

Vorige week was er in de Tweede Kamer een hoorzitting over de evaluatie van de Euthanasiewet. Kamerleden laten zich dan informeren door mensen uit de praktijk. Namens beroepsvereniging V&VN was verpleegkundige Jose Boots aanwezig.
Laatste levensfase
‘Doel palliatieve sedatie nog vaak onduidelijk’

‘Doel palliatieve sedatie nog vaak onduidelijk’

Veel patiënten, maar ook zeker verpleegkundigen en verzorgenden, hebben nog regelmatig een verkeerd beeld van palliatieve sedatie. Dat zeggen de Nederlandse specialist ouderengeneeskunde Margot Verkuylen en Rosemie van Bellingen, coördinator van het Netwerk Palliatieve Zorg Vlaanderen in Nursing juni.

Over laatste levensfase

Palliatieve/terminale zorg

Bij palliatieve of terminale zorg is de zorg niet meer gericht op genezing, maar op een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven. Vaak gaat het om bestrijding van symptomen zoals pijn, benauwdheid en delier, in sommige gevallen door palliatieve sedatie.

Lees meer

Onder zorg in de laatste levensfase valt de palliatieve/terminale zorg (eventueel in combinatie met palliatieve sedatie), maar ook euthanasie en advance care planning. In recente maatschappelijke discussies is het onderwerp ‘voltooid leven’ ook aan dit rijtje toegevoegd.

Palliatieve zorg en sedatie

Palliatieve zorg is zorg die gericht is op palliatie ofwel verzachting of verlichting, bij patiënten bij wie genezing niet meer mogelijk is. Dit kan thuis plaatsvinden, maar ook in een hospice, ziekenhuis of verpleeghuis. Palliatieve zorg heeft vaak de vorm van symptoombestrijding, bijvoorbeeld bij pijn, dyspnoe (benauwdheid), delier, misselijkheid en braken. Ook bij optimale palliatieve zorg komen situaties voor waarbij symptoombestrijding niet voldoende werkt. Als in zo’n situatie het lijden van de patiënt hoog is, kan gekozen worden voor palliatieve sedatie. Bij palliatieve sedatie wordt het bewustzijn van de patiënt opzettelijk verlaagd, ofwel continu tot aan het overlijden, ofwel intermitterend. Verpleegkundigen kunnen in opdracht van de arts de bewustzijnsverlagende medicatie toedienen. Palliatieve sedatie heeft niet als doel om het leven van de patiënt te verkorten, en moet daarom niet verward worden met euthanasie.

Euthanasie

Bij euthanasie is het doel van de medische handeling het overlijden van een terminale patiënt, omdat er sprake is van uitzichtloos lijden. De patiënt moet hiervoor een wilsverklaring ondertekend hebben. Euthanasie is een taak voor de arts, verpleegkundigen mogen nooit euthanasie uitvoeren. Wel mag een verpleegkundige de voorbereidende handelingen treffen, zoals een infuus aanhangen.

Voltooid leven

Recent heeft het omstreden onderwerp ‘voltooid leven’ zijn intrede gedaan in de zorg in de laatste levensfase. Volgens overheidsplannen zouden mensen die hun leven als voltooid zien (maar waarbij er geen sprake is van ondraaglijk medisch lijden) de mogelijkheid moeten krijgen om hun leven met medicijnen te beëindigen. Een stervenshulpverlener zou hen hierbij moeten begeleiden. Het is nog onduidelijk of deze overheidsplannen werkelijkheid zullen worden en wat de rol van de verpleegkundige hierin zal zijn.

Advance care planning

Het bespreken en vastleggen van zorgwensen rondom de laatste levensfase wordt Advance Care Planning genoemd. In tegenstelling tot de gebruikelijke zorgplanning gaat het hier om beslissingen die genomen moeten worden in de toekomst, wanneer de patiënt wilsonbekwaam is door bijvoorbeeld dementie, of hij zijn wensen om een andere reden niet meer kan uiten. Advance Care Planning kan gaan om het opstellen van wilsverklaringen zoals een niet-reanimerenverklaring of een niet-hospitaliserenverklaring, maar ook om het hele proces van het bespreken van de wensen van de patiënt rondom de laatste levensfase.

Stervensfase

Bij patiënten met een chronische ziekte kan de gezondheid een aantal dagen vóór het overlijden sterk achteruit gaan. De stervensfase wordt vaak gemarkeerd door signalen die de naderende dood lijken aan te kondigen, zoals lijkvlekken, een reutelende ademhaling of de Cheyne-Stokes-ademhaling, en terminaal delier.

Uitgelicht congres

Topsprekers over Kwetsbare Ouderen

ReeHorst

Nursing Festival

Het Diabeteszorg congres

ReeHorst

Nursing Experience

ReeHorst

MedicatieVeiligheid

ReeHorst

Het Dementie congres

ReeHorst

Nursing Brein College

Nursing Congres Oncologie in de Thuiszorg

ReeHorst

Dag van de Medicatieveiligheid

ReeHorst

Dag van de Wijkverpleging

ReeHorst

Congres Kleinschalig Zorgen

ReeHorst

Topsprekers over Kwetsbare Ouderen

ReeHorst

Het Jaarcongres Palliatieve Zorg

Beatrix Theater

Het Pijn congres

Online

Het Maag Darm Lever congres

ReeHorst

Het Dementie congres

ReeHorst

Werken met Thuiswonende Kwetsbare Ouderen

ReeHorst