Laatste levensfase

Bejegening

Casus multicultureel verplegen: ‘Vertel mijn moeder niet dat ze dood gaat’

Mevrouw Yildiz is stervende, maar haar familie wil niet dat ze dat weet. De verpleegkundigen hebben hier moeite mee. Moeten ze zich hierbij neerleggen? Deskundigen geven advies.
Marokkaanse poort tegen blauwe lucht met de zon

Verplegen van moslimpatiënten in coronatijd: wat moet je weten?

Sommige islamitische rituelen rond overlijden zijn aangepast vanwege de coronapandemie. Dit is nog meer handig om te weten over verplegen van moslimpatiënten in coronatijd.

Verpleegkundigen over stervensfase covid-19: ‘Zelden heb ik iemand zo snel achteruit…

Bij covid-19 is passend afscheid nemen vaak niet mogelijk, en dat zorgt voor veel verdriet, bij nabestaanden en ook bij verpleegkundigen. 'Het gevoel van machteloosheid is er nog steeds'.
Bejegening

Blog Rob: ‘Hoe reageer je níet op het verhaal van een…

'Kijk eens hoe mooi de zon schijnt.' Als verpleegkundige weet je hoe je moet reageren op het verhaal van iemand die ernstig ziek is, maar veel naasten hebben daar moeite mee. Valkuilen zijn bijvoorbeeld: willen Opfleuren, of een Oplossing willen bieden. Er zijn nog 3 andere O-reacties die je kunt afraden.
Laatste levensfase
patiënt houdt hand vast

Corona-herintreder Marijke (67): ‘Familie gaat last krijgen van uitgestelde rouw’

Marijke Slenders was al 2 jaar met pensioen toen ze vanwege corona weer aan de slag ging op haar oude afdeling, de palliatieve eenheid in het Maria Ziekenhuis Noord-Limburg in het Vlaamse Pelt.
Laatste levensfase

Blog Rob: ‘Grijp de coronacrisis aan voor een goed gesprek’

Wat zou jouw cliënt willen als de situatie verslechtert? De corona-pandemie is een goede aanleiding om het gesprek aan te gaan over ziekte en de dood, aldus Rob. 
Laatste levensfase

Gastblog Esther: ‘De engelen zullen je dragen’ 

Esther Hoogendoorn heeft nachtdienst op de speciaal ingerichte COVID-19 afdeling in haar ziekenhuis. Een gesprek dat ze met een stervende patiënt heeft, maakt indruk op haar. 
Laatste levensfase
engel met kleine engel

Gastblog Thomas: ‘In stilte huil ik met haar mee’

Het opstarten van palliatieve sedatie en de gevolgen daarvan raken verpleegkundige Thomas Groen (26) in het hart.
Laatste levensfase

Blog Rob: ‘Betrek jij jonge (klein)kinderen bij sterven patiënt?’

Als je betrokken bent bij de zorg voor ongeneeslijk zieken en stervenden, heb je dan voldoende oog voor hun (klein)kinderen?
Laatste levensfase

Blog Annemiek: ‘De familie eist nú euthanasie’

De euthanasiewet is er ter bescherming van de arts, niet om het recht op euthanasie van de patiënt vast te leggen. Dat is geen prettige boodschap voor de patiënt en diens familie, maar je kunt niet duidelijk genoeg zijn, vindt Annemiek.

Over laatste levensfase

Palliatieve/terminale zorg

Bij palliatieve of terminale zorg is de zorg niet meer gericht op genezing, maar op een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven. Vaak gaat het om bestrijding van symptomen zoals pijn, benauwdheid en delier, in sommige gevallen door palliatieve sedatie.

Lees meer

Onder zorg in de laatste levensfase valt de palliatieve/terminale zorg (eventueel in combinatie met palliatieve sedatie), maar ook euthanasie en advance care planning. In recente maatschappelijke discussies is het onderwerp ‘voltooid leven’ ook aan dit rijtje toegevoegd.

Palliatieve zorg en sedatie

Palliatieve zorg is zorg die gericht is op palliatie ofwel verzachting of verlichting, bij patiënten bij wie genezing niet meer mogelijk is. Dit kan thuis plaatsvinden, maar ook in een hospice, ziekenhuis of verpleeghuis. Palliatieve zorg heeft vaak de vorm van symptoombestrijding, bijvoorbeeld bij pijn, dyspnoe (benauwdheid), delier, misselijkheid en braken. Ook bij optimale palliatieve zorg komen situaties voor waarbij symptoombestrijding niet voldoende werkt. Als in zo’n situatie het lijden van de patiënt hoog is, kan gekozen worden voor palliatieve sedatie. Bij palliatieve sedatie wordt het bewustzijn van de patiënt opzettelijk verlaagd, ofwel continu tot aan het overlijden, ofwel intermitterend. Verpleegkundigen kunnen in opdracht van de arts de bewustzijnsverlagende medicatie toedienen. Palliatieve sedatie heeft niet als doel om het leven van de patiënt te verkorten, en moet daarom niet verward worden met euthanasie.

Euthanasie

Bij euthanasie is het doel van de medische handeling het overlijden van een terminale patiënt, omdat er sprake is van uitzichtloos lijden. De patiënt moet hiervoor een wilsverklaring ondertekend hebben. Euthanasie is een taak voor de arts, verpleegkundigen mogen nooit euthanasie uitvoeren. Wel mag een verpleegkundige de voorbereidende handelingen treffen, zoals een infuus aanhangen.

Voltooid leven

Recent heeft het omstreden onderwerp ‘voltooid leven’ zijn intrede gedaan in de zorg in de laatste levensfase. Volgens overheidsplannen zouden mensen die hun leven als voltooid zien (maar waarbij er geen sprake is van ondraaglijk medisch lijden) de mogelijkheid moeten krijgen om hun leven met medicijnen te beëindigen. Een stervenshulpverlener zou hen hierbij moeten begeleiden. Het is nog onduidelijk of deze overheidsplannen werkelijkheid zullen worden en wat de rol van de verpleegkundige hierin zal zijn.

Advance care planning

Het bespreken en vastleggen van zorgwensen rondom de laatste levensfase wordt Advance Care Planning genoemd. In tegenstelling tot de gebruikelijke zorgplanning gaat het hier om beslissingen die genomen moeten worden in de toekomst, wanneer de patiënt wilsonbekwaam is door bijvoorbeeld dementie, of hij zijn wensen om een andere reden niet meer kan uiten. Advance Care Planning kan gaan om het opstellen van wilsverklaringen zoals een niet-reanimerenverklaring of een niet-hospitaliserenverklaring, maar ook om het hele proces van het bespreken van de wensen van de patiënt rondom de laatste levensfase.

Stervensfase

Bij patiënten met een chronische ziekte kan de gezondheid een aantal dagen vóór het overlijden sterk achteruit gaan. De stervensfase wordt vaak gemarkeerd door signalen die de naderende dood lijken aan te kondigen, zoals lijkvlekken, een reutelende ademhaling of de Cheyne-Stokes-ademhaling, en terminaal delier.

Uitgelicht congres

Topsprekers over Kwetsbare Ouderen

ReeHorst

Nursing Festival

Het Diabeteszorg congres

ReeHorst

Nursing Experience

ReeHorst

MedicatieVeiligheid

ReeHorst

Het Dementie congres

ReeHorst

Nursing Brein College

Nursing Congres Oncologie in de Thuiszorg

ReeHorst

Dag van de Medicatieveiligheid

ReeHorst

Dag van de Wijkverpleging

ReeHorst

Congres Kleinschalig Zorgen

ReeHorst

Topsprekers over Kwetsbare Ouderen

ReeHorst

Het Jaarcongres Palliatieve Zorg

Het Pijn congres

Online

Het Maag Darm Lever congres

ReeHorst

Het Dementie congres

ReeHorst

Werken met Thuiswonende Kwetsbare Ouderen

ReeHorst