Laatste levensfase

Bejegening

Casus multicultureel verplegen: ‘Vertel mijn moeder niet dat ze dood gaat’

Mevrouw Yildiz is stervende, maar haar familie wil niet dat ze dat weet. De verpleegkundigen hebben hier moeite mee. Moeten ze zich hierbij neerleggen? Deskundigen geven advies.
Laatste levensfase
verpleegkundige houdt hand van stervende patiënt vast

Nieuw onderzoek: Buscopan kan reutelen in stervensfase voorkomen

Eerder onderzoek heeft nooit aangetoond dat scopolaminebutyl (Buscopan) effect heeft op reutelen in de stervensfase. In dit onderzoek werd het echter toegediend vanaf het begin van de stervensfase.
gekleurde tabletten en capsules

Terminale zorg: ‘Verlos de patiënt van onnodige medicatie’

Aandacht voor het schrappen van onnodige medicatie in de terminale fase blijft nodig, vindt specialist ouderengeneeskunde Ronald van Nordennen. Hij bespreekt de medicijngroepen die achterwege kunnen blijven in deze fase. Ook in dit artikel: een checklist om symptomen in de stervensfase te monitoren.
vergrootglas

Wetenschap: Patiënten sterven vaker thuis met palliatieve zorginventies

Patiënten sterven vaker thuis en worden minder vaak onnodig opgenomen, wanneer zij begeleid worden door transmurale palliatieve teams. Deze teams scoorden het beste.

De Expert: Wanneer zet je palliatieve sedatie in (en wanneer zeker…

Soms wordt palliatieve sedatie ingezet als symptomen zoals dyspnoe, pijn en delier nog behandelbaar zijn. Dat is niet de bedoeling, aldus expert palliatieve zorg Fokke Vreeken. Tijdens ExpertHouse bespreekt hij deze en andere misverstanden over palliatieve sedatie.
EBP
EBP - evidence based practice

EBP: Verhoogt zuurstof het comfort tijdens palliatieve sedatie?

Patiënten bij wie sprake is van dyspneu tijdens palliatieve sedatie, krijgen soms zuurstof toegediend. Verpleegkundigen vragen zich af of dit inderdaad het comfort bij deze patiënten verhoogt.
Laatste levensfase

Leren praten over de dood

Patiënten en zorgverleners praten liever over behandelen dan de dood. Want dat is doodeng, merkt longarts Sander de Hosson. Voor de patiënt, maar net zo goed voor de zorgverlener. ‘Terwijl je juist in de palliatieve fase veel kunt betekenen voor een patiënt.’ Hoe begin je het gesprek over sterven? ‘Zorgverleners leren wel hoe je iemand […]
Marokkaanse poort tegen blauwe lucht met de zon

Verplegen van moslimpatiënten in coronatijd: wat moet je weten?

Sommige islamitische rituelen rond overlijden zijn aangepast vanwege de coronapandemie. Dit is nog meer handig om te weten over verplegen van moslimpatiënten in coronatijd.

Verpleegkundigen over stervensfase covid-19: ‘Zelden heb ik iemand zo snel achteruit…

Bij covid-19 is passend afscheid nemen vaak niet mogelijk, en dat zorgt voor veel verdriet, bij nabestaanden en ook bij verpleegkundigen. 'Het gevoel van machteloosheid is er nog steeds'.
Bejegening

Blog Rob: ‘Hoe reageer je níet op het verhaal van een…

'Kijk eens hoe mooi de zon schijnt.' Als verpleegkundige weet je hoe je moet reageren op het verhaal van iemand die ernstig ziek is, maar veel naasten hebben daar moeite mee. Valkuilen zijn bijvoorbeeld: willen Opfleuren, of een Oplossing willen bieden. Er zijn nog 3 andere O-reacties die je kunt afraden.

Over laatste levensfase

Palliatieve/terminale zorg

Bij palliatieve of terminale zorg is de zorg niet meer gericht op genezing, maar op een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven. Vaak gaat het om bestrijding van symptomen zoals pijn, benauwdheid en delier, in sommige gevallen door palliatieve sedatie.

Lees meer

Onder zorg in de laatste levensfase valt de palliatieve/terminale zorg (eventueel in combinatie met palliatieve sedatie), maar ook euthanasie en advance care planning. In recente maatschappelijke discussies is het onderwerp ‘voltooid leven’ ook aan dit rijtje toegevoegd.

Palliatieve zorg en sedatie

Palliatieve zorg is zorg die gericht is op palliatie ofwel verzachting of verlichting, bij patiënten bij wie genezing niet meer mogelijk is. Dit kan thuis plaatsvinden, maar ook in een hospice, ziekenhuis of verpleeghuis. Palliatieve zorg heeft vaak de vorm van symptoombestrijding, bijvoorbeeld bij pijn, dyspnoe (benauwdheid), delier, misselijkheid en braken. Ook bij optimale palliatieve zorg komen situaties voor waarbij symptoombestrijding niet voldoende werkt. Als in zo’n situatie het lijden van de patiënt hoog is, kan gekozen worden voor palliatieve sedatie. Bij palliatieve sedatie wordt het bewustzijn van de patiënt opzettelijk verlaagd, ofwel continu tot aan het overlijden, ofwel intermitterend. Verpleegkundigen kunnen in opdracht van de arts de bewustzijnsverlagende medicatie toedienen. Palliatieve sedatie heeft niet als doel om het leven van de patiënt te verkorten, en moet daarom niet verward worden met euthanasie.

Euthanasie

Bij euthanasie is het doel van de medische handeling het overlijden van een terminale patiënt, omdat er sprake is van uitzichtloos lijden. De patiënt moet hiervoor een wilsverklaring ondertekend hebben. Euthanasie is een taak voor de arts, verpleegkundigen mogen nooit euthanasie uitvoeren. Wel mag een verpleegkundige de voorbereidende handelingen treffen, zoals een infuus aanhangen.

Voltooid leven

Recent heeft het omstreden onderwerp ‘voltooid leven’ zijn intrede gedaan in de zorg in de laatste levensfase. Volgens overheidsplannen zouden mensen die hun leven als voltooid zien (maar waarbij er geen sprake is van ondraaglijk medisch lijden) de mogelijkheid moeten krijgen om hun leven met medicijnen te beëindigen. Een stervenshulpverlener zou hen hierbij moeten begeleiden. Het is nog onduidelijk of deze overheidsplannen werkelijkheid zullen worden en wat de rol van de verpleegkundige hierin zal zijn.

Advance care planning

Het bespreken en vastleggen van zorgwensen rondom de laatste levensfase wordt Advance Care Planning genoemd. In tegenstelling tot de gebruikelijke zorgplanning gaat het hier om beslissingen die genomen moeten worden in de toekomst, wanneer de patiënt wilsonbekwaam is door bijvoorbeeld dementie, of hij zijn wensen om een andere reden niet meer kan uiten. Advance Care Planning kan gaan om het opstellen van wilsverklaringen zoals een niet-reanimerenverklaring of een niet-hospitaliserenverklaring, maar ook om het hele proces van het bespreken van de wensen van de patiënt rondom de laatste levensfase.

Stervensfase

Bij patiënten met een chronische ziekte kan de gezondheid een aantal dagen vóór het overlijden sterk achteruit gaan. De stervensfase wordt vaak gemarkeerd door signalen die de naderende dood lijken aan te kondigen, zoals lijkvlekken, een reutelende ademhaling of de Cheyne-Stokes-ademhaling, en terminaal delier.

Uitgelicht congres

Nursing Experience: summer edition

ReeHorst

Nursing congres Oncologie in de thuiszorg

Van der Valk

Dag van de Medicatieveiligheid

ReeHorst

Het Pijn congres

ReeHorst

Het Diabeteszorg congres

ReeHorst

Het Maag Darm Lever congres

De ReeHorst

Dag van de Wijkverpleging

ReeHorst

Het Jaarcongres Palliatieve Zorg

Nursing Brein College