Laatste levensfase

Laatste levensfase
zelfdoding.jpg

Zo reageer je op ‘Zuster, ik wil niet meer’

Hoe reageer je als je cliënt zegt dat hij niet meer wil leven? Experts geven advies.
Laatste levensfase
laatstemoment.jpg

‘Mijn mooiste laatste moment met de cliënt’

Verzorgenden delen hun mooiste, ontroerende en soms grappige momenten aan het sterfbed van hun cliënt.
Laatste levensfase
ANP-1000_1018217.jpg

Oproep: hoe was jouw laatste moment met de cliënt

Wat was voor jou een bijzonder, ontroerend, of grappig moment rondom het sterfbed van je cliënt?
Laatste levensfase
john.jpg

Gastblog: ‘De laatste sigaret’

Verzorgende John heeft een bijzonder laatste moment met zijn cliënt.
Laatste levensfase
000scen.jpg

Video: vrouwen met dementie krijgen euthanasie

Annie en Margriet hebben een progressieve vorm van dementie, en willen niet meer verder leven.
Laatste levensfase
001_rb-image-2700871.jpeg

‘Taboe moet van dementie af’

Mensen associëren het direct met een schrikbeeld uit een verpleeghuis, waar je snel aftakelt en doodgaat.'
Laatste levensfase
levenseindekliniek.jpg

Documentaire: Levenseindekliniek

Anderhalf jaar lang worden patiënten en medewerkers van de Levenseindekliniek gevolgd.
Laatste levensfase
Fotolia_70572783_Subscription_Yearly_L.jpg

Kennisquiz: rouwverwerking bij ouderen

Test je kennis over rouwverwerking bij cliënten met deze acht vragen.
Laatste levensfase
Fotolia_93778286_Subscription_Yearly_XXL.jpg

‘Hulp bij euthanasie voltooid leven strafbaar’

Hulp bij zelfdoding van mensen die vinden dat hun leven voltooid is, moet strafbaar blijven.
Laatste levensfase
iStock_000004812416_Small.jpg

‘Lieg niet als stervende familieleden aan bed “ziet”‘

Hoe reageer je als verzorgende ig als de stervende cliënt de ouders aan het bed ziet staan?

Over laatste levensfase

Palliatieve/terminale zorg

Bij palliatieve of terminale zorg is de zorg niet meer gericht op genezing, maar op een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven. Vaak gaat het om bestrijding van symptomen zoals pijn, benauwdheid en delier, in sommige gevallen door palliatieve sedatie.

Lees meer

Onder zorg in de laatste levensfase valt de palliatieve/terminale zorg (eventueel in combinatie met palliatieve sedatie), maar ook euthanasie en advance care planning. In recente maatschappelijke discussies is het onderwerp ‘voltooid leven’ ook aan dit rijtje toegevoegd.

Palliatieve zorg en sedatie

Palliatieve zorg is zorg die gericht is op palliatie ofwel verzachting of verlichting, bij patiënten bij wie genezing niet meer mogelijk is. Dit kan thuis plaatsvinden, maar ook in een hospice, ziekenhuis of verpleeghuis. Palliatieve zorg heeft vaak de vorm van symptoombestrijding, bijvoorbeeld bij pijn, dyspnoe (benauwdheid), delier, misselijkheid en braken. Ook bij optimale palliatieve zorg komen situaties voor waarbij symptoombestrijding niet voldoende werkt. Als in zo’n situatie het lijden van de patiënt hoog is, kan gekozen worden voor palliatieve sedatie. Bij palliatieve sedatie wordt het bewustzijn van de patiënt opzettelijk verlaagd, ofwel continu tot aan het overlijden, ofwel intermitterend. Verpleegkundigen kunnen in opdracht van de arts de bewustzijnsverlagende medicatie toedienen. Palliatieve sedatie heeft niet als doel om het leven van de patiënt te verkorten, en moet daarom niet verward worden met euthanasie.

Euthanasie

Bij euthanasie is het doel van de medische handeling het overlijden van een terminale patiënt, omdat er sprake is van uitzichtloos lijden. De patiënt moet hiervoor een wilsverklaring ondertekend hebben. Euthanasie is een taak voor de arts, verpleegkundigen mogen nooit euthanasie uitvoeren. Wel mag een verpleegkundige de voorbereidende handelingen treffen, zoals een infuus aanhangen.

Voltooid leven

Recent heeft het omstreden onderwerp ‘voltooid leven’ zijn intrede gedaan in de zorg in de laatste levensfase. Volgens overheidsplannen zouden mensen die hun leven als voltooid zien (maar waarbij er geen sprake is van ondraaglijk medisch lijden) de mogelijkheid moeten krijgen om hun leven met medicijnen te beëindigen. Een stervenshulpverlener zou hen hierbij moeten begeleiden. Het is nog onduidelijk of deze overheidsplannen werkelijkheid zullen worden en wat de rol van de verpleegkundige hierin zal zijn.

Advance care planning

Het bespreken en vastleggen van zorgwensen rondom de laatste levensfase wordt Advance Care Planning genoemd. In tegenstelling tot de gebruikelijke zorgplanning gaat het hier om beslissingen die genomen moeten worden in de toekomst, wanneer de patiënt wilsonbekwaam is door bijvoorbeeld dementie, of hij zijn wensen om een andere reden niet meer kan uiten. Advance Care Planning kan gaan om het opstellen van wilsverklaringen zoals een niet-reanimerenverklaring of een niet-hospitaliserenverklaring, maar ook om het hele proces van het bespreken van de wensen van de patiënt rondom de laatste levensfase.

Stervensfase

Bij patiënten met een chronische ziekte kan de gezondheid een aantal dagen vóór het overlijden sterk achteruit gaan. De stervensfase wordt vaak gemarkeerd door signalen die de naderende dood lijken aan te kondigen, zoals lijkvlekken, een reutelende ademhaling of de Cheyne-Stokes-ademhaling, en terminaal delier.

Uitgelicht congres

Nursing Brein College

Dag van de Wijkverpleging

Topsprekers over Kwetsbare Ouderen

Nursing Congres Oncologie in de thuiszorg

Werken met Thuiswonende Kwetsbare Ouderen

Dag van de Medicatieveiligheid

Hét Dementie congres

Het Maag Darm Lever congres

ReeHorst

Het Pijn congres

ReeHorst

Congres Kleinschalig zorgen

Het Jaarcongres Palliatieve Zorg

Dag van de Verzorgende

Nursing Festival

Nursing Experience