Therapieontrouw: ‘Signaleren blijft lastig voor verpleegkundige’

Een ruime meerderheid van de verpleegkundigen en verzorgenden (85%) heeft in het werk te maken met patiënten die hun medicijnen niet goed gebruiken, blijkt uit onderzoek van NIVEL. Nursing belde met onderzoeker Liset van Dijk.
Verpleegkundigen vinden het vaak lastig om therapieontrouw te signaleren. Foto: Arno Massee

Waarom deden jullie dit onderzoek?

‘Om in kaart te brengen waar de knelpunten bij therapietrouw zitten. We hebben de knelpunten in twee categorieën onderverdeeld: het signaleren van de knelpunten, en het begeleiden van de patiënt bij het oplossen van de knelpunten. Bij het signaleren zeggen verpleegkundigen wat vaker dan verzorgenden dat ze knelpunten ervaren. We merken in het algemeen dat verpleegkundigen het moeilijk vinden om therapieontrouw te signaleren.’

Waar komt dat door?

‘Omdat het ook lastig ís. Therapieontrouw is heel ingewikkeld en er kunnen verschillende redenen voor zijn waarom een patiënt niet goed de medicatie inneemt. Verpleegkundigen en verzorgenden hebben vaak niet voldoende tijd om alert te zijn op de signalen van therapieontrouw, of het gesprek hierover aan te gaan met de patiënt. En wellicht ontbreekt er ook wat kennis over het signaleren van therapieontrouw.’

Wat zijn signalen van therapieontrouw?

‘Je kunt therapieontrouw op allerlei manieren signaleren. Door bijvoorbeeld het medicijnkastje te checken: staat daar alles onbewogen, en komt er nooit wat uit? Dan kan dat een signaal zijn. Als mensen verward zijn, kan dat ook een signaal zijn dat ze wellicht hun medicatie niet of niet op tijd innemen. En je kunt het ook vragen: “Hoe gaat het met de medicijnen?” In de eerste instantie zullen mensen misschien een wenselijk antwoord geven en zeggen dat het prima gaat. Maar als je doorvraagt, blijkt soms dat het helemaal niet zo prima gaat. Je moet als verpleegkundige ook luisteren naar je intuïtie.’

Heb je een voorbeeld?

‘Een huisarts vroeg een patiënt hoe het met de medicatie ging. “Goed”, antwoordde zij. De huisarts vertrouwde het niet en vroeg erop door. Toen bleek dat ze kruiden gebruikte, in plaats van de medicatie. En er zijn zeker alarmsignalen waar je ook als verpleegkundige op kunt letten. Als de patiënt bijvoorbeeld zegt: “Die medicijnen, ik vind het maar niks.” Dan zit de kans erin dat hij ze niet neemt.’

Hoe zorg je er dan voor dat de patiënt ze wél gaat nemen?

‘Goede voorlichting is belangrijk. Soms zijn patiënten onterecht bang voor bepaalde bijwerkingen, of hebben ze bij het verstrekken van de medicijnen niet goed begrepen hoe en wanneer ze precies moeten worden ingenomen. Laaggeletterdheid kan ook een rol spelen. De informatieve animatievideo’s op Kijksluiter.nl kunnen dan bijvoorbeeld meer duidelijkheid geven. Ook kunnen wijkverpleegkundigen die deze video’s  samen met cliënten bekijken, waarna ze vragen van de cliënt kan beantwoorden.’

Wat gaan jullie met de resultaten van het onderzoek doen?

‘We hebben dit gedaan in samenwerking met IQ healthcare en de V&VN met subsidie van ZonMW. Het is een basis voor een kwaliteitsstandaard, die verpleegkundigen en verzorgenden helpt therapieontrouw te herkennen en mensen te ondersteunen. Want die is er momenteel nog niet, terwijl verpleegkundigen en verzorgenden er wel behoefte aan hebben. Het is nog onduidelijk wanneer deze standaard wordt verwacht.’

Klik hier voor meer info over het onderzoek >>

 

2 REACTIES

  1. Lees alle reacties
  2. Medicatie veiligheid heeft ook met het uitzetten van medicatie te maken. Binnen de instelling waar ik nu werk worden medicijnen vaak in potjes geleverd in plaats van in de blisterverpakking. Ook halve tabletten worden uitgezet. Ik ervaar dat als heel vervelend en kan op dat moment niet checken wat ik geef. Waar is de dubbel check dan voor? Ik probeer het dan alsnog te checken met de medicatie potjes waar ze ”mogelijk” uitkomen. In de instelling waar ik hiervoor werkte was het absoluut not done om op deze manier medicatie uit te zetten om fouten te voorkomen. Deed je dit wel dan had je een MIC aan je broek hangen!! Potten met medicatie stonden op de medicijn kar waarna je de dubbel check deed met een collega.

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.