5 tips om moeilijk vindbare aders te prikken

Hoe prik je moeilijk vindbare aders, bijvoorbeeld bij een obese, ondervulde of oedemateuze patiënt? Nursing vroeg het aan twee prikexperts en kreeg praktische tips. Plus één truc die niet werkt.

Artikel bewaren

Je hebt een account nodig om artikelen in je profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
aanbedhandelingAM_20160830_2248.jpg
Zorg voor voldoende stuwing - Foto: Arno Massee

Aders kunnen om verschillende redenen moeilijk te vinden zijn. Bij een obese of oedemateuze patiënt liggen de aders vaak dieper en zijn ze minder goed zichtbaar; bij ondervulde patiënten zijn de aders minder goed gevuld en dus kleiner en bij een patiënt met een donkere huidskleur zijn de aders minder goed zichtbaar.

Alfred de Jong, docent en anesthesieverpleegkundige, en Christel Janssens, verpleegkundig specialist van het IV Katherterteam geven vijf trucs om dit soort moeilijk vindbare aders beter te vinden:

1. Laat de patiënt zo veel mogelijk ontspannen. Neem de tijd voor het prikken en probeer de patiënt op zijn gemak te stellen.

2. Zorg ervoor dat de patiënt en met name de arm warm genoeg is. Gebruik hiervoor een deken uit de warmtekast of laat de arm een kwartiertje in warm water hangen. Dit zorgt voor dilatatie van de bloedvaten, waardoor ze beter zichtbaar en/of voelbaar worden.

In het januarinummer vind je nog veel meer handigheidjes voor het prikken van een infuus. Bijvoorbeeld hoe je de beste plek vindt om te prikken, en wat je kunt doen bij beschadigde aders. Lees meer >> 

3. Zorg voor voldoende stuwing. Breng daarvoor een stuwband aan op de bovenarm. Zorg dat de veneuze terugvloei naar het hart wordt afgekneld, maar dat de arteriële circulatie niet wordt belemmerd en de pols dus nog voelbaar is. Alfred de Jong gebruikt als alternatief ook wel een bloeddrukmeter: ‘Het voordeel hiervan is dat die meer controle biedt. Meet eerst de bloeddruk en laat de meter leeglopen. Pomp daarna de meter op tot een waarde die tussen de boven- en onderdruk ligt. Het bloed stroomt dan wel de arm in, maar niet terug naar het hart. Je hebt hiervoor wel een handbloeddrukmeter nodig of een automatische bloeddrukmeter met een venous-stase instelling. Dan pompt de bloeddrukmeter zich op, tussen de zojuist gemeten waarden in.’

4. Laat de arm naar beneden hangen. Christel Janssens: ‘Vraag de patiënt, terwijl de stuwband is aangespannen, om een aantal keer de hand te openen en te sluiten en vervolgens een vuist te maken. Doordat de stuwband de bloedstroom richting het hart tegenhoudt, treedt er venastase op en wordt het bloedvat beter zichtbaar.’

5. Gebruik een venoscoop (bijvoorbeeld Veinlite®, Veinviewer®), al dan niet bevestigd op een statief, om de bloedvaten beter zichtbaar te maken. Deze toestellen zijn echter duur en zorgen alleen voor een betere zichtbaarheid, niet voor een betere diameter of beter verloop van de ader. Een goede stuw- en priktechniek blijft cruciaal.

Wist je dat prikaccidenten het vaakst voorkomen ná het prikken? Dus bij het opruimen of verwerken van het afval, vaak nét op het moment dat je er niet meer bij bent met je hoofd. Lees meer >>

Deze truc werkt niet

In de wandelgangen wordt wel eens de truc genoemd om nitrospray op de huid te spuiten. Een truc die niet werkt, aldus Alfred de Jong: ‘Nitrospray (nitroglycerine) is een vaatverwijdend middel dat op de slijmvliezen onder de tong wordt gespoten bij angina pectoris en acuut hartfalen. Maar omdat de huid een sterke isolerende werking heeft, is het vaatverwijdende effect van nitrospray op de huid nihil. Daarnaast laat nitrospray een vetlaagje achter op de huid waardoor het infuus moeilijker te fixeren is.’

Alfred de Jong is anesthesieverpleegkundige in het Franciscus Gasthuis te Rotterdam, en eigenaar en docent bij Precision Bijscholingen.

Christel Janssens is lector aan het UC Leuven-Limburg, verpleegkundig specialist bij het Referentieteam Intraveneuze Katheterzorg van UZLeuven en bestuurslid van BeVANet (Belgian Vascular Access Network).

7 REACTIES

  1. Niet al te hard met de band stuwen. Voel eerst met de vingerkussentjes het verloop van het vat. Markeer heel dunnetjes het vat met een stift. Prik -richting markering- in een hoek van 37,5 graad de vene aan. Houd de prikkende arm buiten de aanraking van eigen borstkast. Dit ter voorkoming van een onnodige beweging door de eigen ademhaling. Prik aan, met gevoel, vanuit de pols.

  2. Lees alle reacties
  3. @Piet Jans, arterieel prikken gebeurd in de lies met een dikke naald en een glazen spuit. Dit wordt alleen gedaan om bloedgassen te prikken en niet om gewoon bloed af te nemen of een infuus in te brengen.
    Er zijn veel plaatsen om bloed te prikken, bovenkant van de hand (ook geschikt voor infuus) zijkant van de pols en binnenkant van de elleboog. Met alcohol over de plek wrijven en dan zachtjes er op slaan kan ook een ader zichtbaar maken. Met baby's worden infusen in de huid van de schedel ingebracht.
    @Henriette, hoe fixeer je de huid tijdens het opschuiven (inbrengen) van een katheter (infuus)? Ik fixeer de huid nadat het infuus erin zit.

  4. Prima reactie Henriette. Een extra tip, als het veneus niet lukt, leer dan arterieel prikken …
    zuster_miranda, veel verpleegkundigen zijn vooral goed in het uit hun hoofd leren van regeltjes, dat is niet gelijk aan begrijpen. Je prikt geen kalium maar neemt bloed af …
    Stuwen mag wel degelijk, afwijkingen heeft alles te maken met hemolyse. Even zoeken op kalium en hemolyse …

  5. 'Zelfbenoemde experts'?
    Kritisch zijn op de inhoud van het artikel is prima, maar deze professionals zo wegzetten… Je gaat in mijn optiek compleet voorbij aan de goed bedoelde en bruikbare tips van experts, bij een handeling die vaak lastig kan zijn. Jouw tips zijn ook zeker bruikbaar overigens. Bedankt voor het meedenken.

  6. Tip 1 is natuurlijk altijd prettig voor de patiënt,maar zal een ader niet beter zichtbaar maken, aan tip 2 heb je weinig in een spoedsituatie, tip 3 en 4 komen eigenlijk op hetzelfde neer en zijn evident,want wie prikt er nu zonder te stuwen,komen we bij tip 5; reclame van de industrie.
    Conclusie; deze twee zelfbenoemde experts weten het ook niet. Nu mijn tips; bij spoed altijd in de elleboog prikken,heb je de meeste kans om een grote ader te vinden. Kijk ook eens op de benen en voeten,zitten vaak aders. Als er oedeem in de arm zit,druk dat vocht weg,vaak verschijnt er dan een vaatje,wat wel weer verdwijnt,maar je hebt het in ieder geval gelocaliseerd. Ben je geen ervaren prikker,blijf eraf en laat iemand anders prikken. Sowieso maar maximaal twee pogingen doen,geen project van maken. Prik in de bifurcatie van een vat, heb je minder problemen met opschuiven, fixeer altijd de huid tijdens het opschuiven van de katheter..

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.