3 handvatten om in te zetten bij de Wet zorg & dwang

De Wet zorg & dwang (Wzd) is niet altijd even makkelijk uit te voeren en te implementeren. Toch is het van groot belang om de wet in de dagelijkse praktijk zo zorgvuldig mogelijk na te leven.

Tijdens het congres Wet zorg & dwang gaan we verder in op de wet in de praktijk. Met onder andere Jan van der Hammen, trainer en acteur gericht op de ouderenzorg en consulent.

1. Wat te doen als de cliënt (met dementie) medicatie weigert?

Medicijnen in eten verstoppen is een vorm van dwang, en daarvoor gelden strenge regels vanuit de Wet zorg en dwang. Dat is dus alleen een allerlaatste redmiddel. Als niks anders meer helpt.

Maar zijn andere manieren om te ondersteunen bij medicatie slikken:

• Geef korte en duidelijke instructies en dring niet aan. Leg niet uit waarom de medicatie zo hard nodig is, dat zorgt alleen maar voor weerstand: de druk en angst worden dan zo hoog dat de cliënt in paniek raakt en wil vechten of vluchten. Drijf het dus niet op de spits, maar probeer het een tijdje later gewoon opnieuw – met een andere aanpak.

• Neem de tijd en creëer en rustige en veilige omgeving, zonder afleidende prikkels. Voor collega’s in het ziekenhuis: dat is dus meestal niet op zaal waar jij achter de medicijnkar staat.
• Houd vaste routines en gewoontes aan. Voorspelbaarheid zorgt vaak voor minder weerstand, dus zorg dat je medicatie altijd rond hetzelfde moment geeft.

In een eerder geplaatst artikel geven we nog meer tips over het innemen van medicatie. Klik hier om het artikel te lezen.  

2. Wat als de ideeën rond Wzd binnen het team verschillen?

Jan van der Hammen: ‘In een team kunnen medewerkers verschillende benaderingen hebben. De ene richt zich meer op de vrijheid van de cliënt, terwijl de ander zich meer richt op veiligheid. Meer richten op veiligheid kan soms leiden tot onterecht ingrijpen.

Zoals het sluiten van deuren of het vastzetten van een rolstoel, zonder dat dit noodzakelijk is voor de cliënt. Een blik werpen op je eigen overtuigingen kan helpen. Welke vaardigheid of kennis mis ik om de individuele vrijheid te vergroten?

Sta jij meer aan de vrijheidskant? Probeer dan niet de les te lezen aan collega’s die zich meer richten op veiligheid. Dus vermijdt passief agressieve uitspraken zoals: “Hoe vaak moet ik nog zeggen dat je die rolstoel niet op de rem mag zetten?”

Kijk in plaats daarvan naar een andere benadering om collega’s mee te nemen in jouw eigen overtuiging. Het is belangrijk dat de communicatie binnen het team opbouwend is om uiteindelijk tot verandering van gedrag te komen.’

Jan van der Hammen is een van de sprekers op het congres Wet zorg & dwang. Klik hier om een eerder interview met Van der Hammen te lezen.

3. Waarom helpt een casus om de wet beter te begrijpen?

Jan van der Hammen: ‘Hoe meer zintuigen je toevoegt aan het leren, hoe beter je het onthoudt. Als jij je inleeft in de situatie van een vader en dochter die met elkaar worstelen, komt daar vaak emotie bij kijken.

De vader vindt dat alles goed gaat ondanks zijn dementie, terwijl de dochter gedwongen wordt om beslissingen te nemen voor zijn veiligheid. Het gebruik van zintuigen en het inspelen op de emotie in de vorm van zo’n casus, zijn factoren die het leren stimuleren. Daarnaast laat het goed de driehoeksverhouding zien waar jij als zorgverlener een grote rol in speelt.’

Jan van der Hammen is een van de sprekers op het congres Wet zorg & dwang. Klik hier om een eerder interview met Van der Hammen te lezen.