Gratis nieuwsbrief Meld je aan voor de gratis e-mail nieuwsbrief van Nursing, TvV en TvZ. Klik hier

Desinfectie voor injectie, heeft dat zin?

Een patiënt moet een subcutane of intramusculaire injectie krijgen. Heeft hij minder kans op infectie als je zijn huid eerst desinfecteert?
Desinfectie voor injectie, heeft dat zin?

Casus
Je werkt een nieuwe collega op de chirurgische afdeling in. Bij het injecteren van Fraxiparine® geef je de injectie zonder de huid te desinfecteren. De collega vertelt dat ze dat altijd wel doet. Jij denkt zelf dat het niet voor alle injecties nodig is. Dus besluit je uit te zoeken of desinfectie van de huid voor injecties bij chirurgische patiënten infecties kan voorkomen.

1 Formuleer je vraag
(P=patiënt of probleem, I=interventie, C=vergelijking en O=uitkomst)
P:  Chirurgische patiënt
I:  Huid desinfecteren voor een s.c. of i.m. injectie
C:  Huid niet desinfecteren voor een sc- of im-injectie
O:  Infectie

2a Zoekstrategie
Gezocht in de databases van het Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg CBO en WIP (Werkgroep Infectie Preventie) op huiddesinfectie. In PubMed, TRIP Database, de Cochrane database en Evidence Based Nursing (EBN) op disinfection, infection, injection(s) en skin.2

2b Opbrengst zoekstrategie
De WIP verwijst in de richtlijn ‘Desinfectie van huid en slijmvliezen’ naar een artikel uit 2002.3 Pubmed levert behalve hetzelfde artikel nog een tweede bruikbaar artikel op over het desinfecteren van de huid voor injectie.4

3a Beoordeling methode
Lieffers en Mokkink3 hebben een systematic review (SR) uitgevoerd. De kwaliteit hiervan is goed, zo is gezocht in alle relevante databases (Medline/Embase, Picarta en Cochrane Library5), in verschillende talen (Engels, Nederlands en Duits), en de referentielijsten van de gevonden artikelen zijn stuk voor stuk nagekeken. Het artikel van Gittens en Bunnell4 beschrijft een aantal overwegingen over wel of niet desinfecteren in de praktijk, zowel op basis van ziekenhuisprotocollen als beschikbare literatuur.

3b Beoordeling resultaten
Lieffers en Mokkink3 voerden een SR uit om na te gaan of er verschillen zijn in het aantal infecties na subcutane en intramusculaire injecties met of zonder huiddesinfectie.
Zij vonden vier onderzoeken die aan hun vraagstelling voldeden. Bij één studie van een ongeselecteerde populatie werden meer dan 5000 injecties gegeven. Er bleken geen infecties op te treden. Twee andere studies over insulinespuitende diabetici (n=13 en n=50) en respectievelijk 1700 en 1800 subcutane injecties toonden aan dat in geen van de groepen een infectie was ontstaan. De vierde studie onder 194 chirurgische patiënten vergeleek een groep mét desinfectie voor injectie met een groep zonder desinfectie. In de gedesinfecteerde groep werden twee infecties ontdekt en in de andere groep geen. In de conclusie stellen Lieffers en Mokkink3 dat zowel desinfectie van de huid voor injectie als het achterwege laten daarvan gepaard ging met (nagenoeg) geen infecties.
In het artikel van Gittens en Bunnell4 wordt het achterwege laten van desinfectie besproken. Zij concluderen dat de huid zichtbaar schoon dient te zijn. Bij patiënten met een verminderde afweerfunctie lijkt er een groter risico te zijn op infectie als de huid niet is gedesinfecteerd.

4 Conclusie en toepassing
De kwaliteit van de SR van Lieffers en Mokkink2 is goed. Bovendien bevat deze een studie met chirurgische patiënten, wat de SR toepasbaar maakt op onze doelgroep. Het desinfecteren van de huid voorafgaand aan een s.c. of i.m. injectie bij chirurgische patiënten helpt niet om infecties te voorkomen, en is dan ook niet aanbevolen. Bij patiënten met een verminderde weerstand is desinfecteren wel verstandig, omdat Lieffers en Mokkink geen studies gevonden hebben waarbij dit onderzocht is.

5 Evaluatie
Op chirurgische afdelingen in het AMC in Amsterdam vindt geen huiddesinfectie plaats voor subcutane en intramusculaire injecties bij chirurgische patiënten.

Antwoord: Nee, desinfectie van de huid voor een s.c. of i.m. injectie heeft geen toegevoegde waarde

Tekst
Sanne Bekebrede, Marja Storm1

Literatuur
1. Sanne Bekebrede is verpleegkundige, Marja Storm verpleegkundig onderzoeker, in samenwerking met verpleegkundige Rosanna van Langen, en seniorverpleegkundige Maartje van der Hulst. Allen werkzaam bij Divisie B (chirurgie) van het Academisch Medisch Centrum Amsterdam. Meer informatie: m.n.storm@amc.uva.nl
2. www.wip.nl, www.cbo.nl, www.ebn.bmj.com, www.tripdatabase.com, www.cochrane.nl, www.pubmed.gov.
3. Lieffers MAM, Mokkink HGA. Disinfection of the skin prior to injections does not influence the incidence of infections; a literature study. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde 2002; 146(16): 765-67.
4. Gittens G, Bunnell T. Skin disinfection and its efficacy before administering injections. Nursing Standard 2009; 23(39): 42-4.
5. http://ovidsp.ovid.com, http://picarta.pica.nl, www.cochrane.nl

Deze editie van de rubriek Ja/Nee verscheen in Nursing november 2009

Redactie Nursing.nl

7 reacties

  • no-profile-image

    Cathy van Beek

    Een beetje erg late reactie, maar vooruit: Voor mij is met name de verminderde weerstand van de patiënt (in een ziekenhuis)een indicatie om wel te desinfecteren (en dan 60 seconden te wachten alvorens te injecteren of bloed te prikken). Want wie zegt dat een patiënt een goede weerstand heeft? En waarom lopen we dan zo te hoop bij een uitbraak van de MRSA en de VRE? Die hebben toch ook geen consequenties voor patiënten met een goede weerstand? Maar daarvoor sluiten we zelfs afdelingen!

  • no-profile-image

    Ilse

    Bij ons in het ziekenhuis is ook nog steeds de regel dat er gedesinfecteerd moet worden omdat er toch gevallen zijn van flinke geinfecteerde injectieplekken door s.c. injecties. Sowiezo bij i.m. moet je desinfecteren. De patient moet voor deze akelige complicatie behoed worden. En ik ben het met Marcel eens dat er ook een psychigisch aspect bij komt kijken.

  • no-profile-image

    ron

    marcel is er een relatie tussen "spuitabcessen" en het niet desinfecteren van de huid? Is het b.v. zeker dat alles schoon is. Vanaf de injectie vloeistof en andere gebruikte materialen. Persoonlijk ben ik ze wel tegengekomen maar altijd bij zelfinjecteurs en dan niet de diabeten.
    P.s.ook bij het afnemen bloed voor een glucose bepaling kan je een foutmeting krijgen wanneer je desinfecteerd

  • no-profile-image

    Redactie Nursing

    Beste Josina, wij maken een blad voor verpleegkundigen. Dat is simpelweg onze doelgroep. Daarom zijn onze artikelen ook op hen gericht, en niet op verzorgenden. Uiteraard ben je als verzorgende-ig hartelijk welkom hier, maar dan begrijp je waarom wij onze overal de aanspreekvorm 'verpleegkundige' gebruiken. Voor meer artikelen specifiek voor verzorgenden (-ig) kun je terecht op www.tvvonline.nl

  • no-profile-image

    Marcel

    Spuitabcessen komen jaarlijks voor. Misschien procentueel een aanvaardbaar risico maar men dient zich wel te bedenken dat het achterwege laten van zo’n simpele handeling als deze, ondanks het matige bewijs geleverd door publicaties die aangeven dat deze handeling niet meer noodzakelijk is, geen enkele vorm van rechtvaardiging geeft als een patiënt een spuitabces ontwikkeld, complicatie daardoor krijgt en zelfs komt te overlijden.
    Een ander belangrijk aspect is de gevoelswaarde van de patiënt m.b.t. schoon en veilig werken in het ziekenhuis. Deze is niet onderzocht en van groot belang, want het uitgangspunt is nog steeds het welzijn van de patiënt.
    Verder wordt er beschreven dat de huid zichtbaar schoon dient te zijn en de dat patiënt geen verminderde weerstand dient te hebben. Dit zijn begrippen waarvoor geen criteria ten grondslag liggen. Al met al heeft de infectiecommissie van het ziekenhuis waar ik werkzaam ben besloten om bij alle vormen van penetratie van de huid te desinfecteren, m.u.v. de mantoux omdat het tuberculine hierdoor mogelijk inactief kan worden. Dit is overigens niet bevestig door de fabrikant.

  • no-profile-image

    josina

    het is al jaren bekend dat je de huid niet hoeft te desinfecteren. Het gaat altijd maar over verpleegkundigen,verzorgende ig hoort er toch ook bij en
    mag ook injecteren..

  • no-profile-image

    eva

    Nou nou nou, fijn dat we dit nu ook eindelijk eens EBP-verantwoord hebben.. MENSEN WORDT EENS WAKKER!!!!!!!!!!!!!
    Hoe lang is dit niet al bekend???????!!!!!!!!!!!!???????????
    Wordt wel eens moe van steeds dezelfde discussies...

Of registreer je om te kunnen reageren.

Nursing is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden