Blog Hugo: ‘Professionele distantie’

In de documentaire Nachtzuster brengt een aantal patiënten een ode aan verpleegkundigen die hen door moeilijke momenten hebben geleid. Meestal was de doorslaggevende interventie eenvoudig. Een hand op de schouder. Een begripvolle blik. Even bij de patiënt zitten in plaats van gehaast doorlopen. Wat als we de distantie een beetje laten varen, oppert Hugo.
Verpleegkundige geeft de patient uitleg over het aangebrachte infuus. Nurse explaining the just placed iv to the patient.

In de loop van de documentaire ontstaat echter een broeierig sfeertje. Waardering gaat over in affectie, in verliefdheid zelfs, die ook nog eens wederzijds blijkt te zijn. Uiteindelijk trouwt een patiënt met zijn favoriete verpleegkundige. Een andere verpleegkundige ontwikkelt een hechte vriendschap met een voormalig patiënt. Verpleegkundigen en artsen reageerden weinig enthousiast. ‘Hoe staat het met de professionele distantie?’ klonk het in koor op Twitter. ‘Het is toch not done om privé met (ex-)patiënten om te gaan?’

Zorg verlenen gaat gepaard met intimiteit en machtsverschillen. Wat dat betreft is het terecht dat er een flink taboe rust op erotische relaties. Als daarin speelruimte ontstaat, wordt het voor patiënten en verpleegkundigen onveilig. Of vriendschap eenzelfde behandeling verdient, daar ben ik minder zeker van. Ik twijfel vooral omdat professionele distantie ook niet alles is. Denk aan de dagelijkse gespreksvoering in het ziekenhuis. Arts en verpleegkundige zijn professional. De patiënt is vooral patiënt. De mens achter al deze rollen is grotendeels afwezig in conversaties. Dat leidt niet zelden tot steriele gesprekken over ziekte en behandelingen, terwijl je het als gewone mensen over zoveel meer kunt hebben met elkaar. Over de sport die je beoefent, die ene Netflix-serie, werk, wat je allemaal hebt meegemaakt in je leven, onzekerheden, angsten.

Een veel gehoorde klacht van patiënten is dat zij zich niet gezien voelen als mens. Wanneer ze zeggen dat communicatie beter kan, of dat artsen en verpleegkundigen meer de tijd moeten nemen, dan bedoelen patiënten doorgaans: het mag wel wat persoonlijker. Ze missen elementen die de interactie een menselijk karakter geven. Juist professionele distantie staat dat in de weg. Ook professionals ondervinden hinder van de eigen afstandelijkheid. Want wat weten we eigenlijk van onze patiënten? Over hoe hun dagelijks leven eruitziet en wat echt belangrijk voor hen is? Niet veel, want we vragen er nauwelijks naar. Te persoonlijk. Te ver buiten het medisch domein. Mede daardoor is het lastig om na ontslag passende ondersteuning te bieden in de thuissituatie. Ook goede gesprekken over het levenseinde komen vaak moeizaam van de grond. De intimiteit die daarvoor nodig is, weet niet iedereen te creëren.

Wat als we de distantie een beetje laten varen en wat meer persoonlijk contact maken? Dat we bredere interesse tonen in de mensen die we verplegen en behandelen? Onszelf meer als mens laten zien? Ik denk dat professionele nabijheid leidt tot tevredener patiënten, betere zorgverleners en een efficiëntere gezondheidszorg. En als er dan toch heel af en toe een vriendschap ontstaat tussen een patiënt en een hulpverlener, dan neem ik dat graag op de koop toe.

2 REACTIES

  1. Met de zgn professionele distantie is het kind al met het badwater weggegooid.
    Ook de fysieke nabijheid maakt nog veel professionals kopschuw o.a door de publiciteit daar om heen.

    ‘Goed’ aangeraakt worden is een levensnoodzaak. Niet alleen voor baby’s, maar door het hele leven. De associatie met (ongewenste ) sexualiteit is helaas veel te eenzijdig.
    Ik heb veel geleerd op dit gebied van haptonomie en tijdens scholing in massage.
    Het thema áanraken’ zou een belangrijk onderwerp in alle gezondheidszorg-opleidingen dienen te zijn. Geven en ontvangen zijn 2 dingen. Die kun je beide ontwikkelen, inclusief het omgaan met de niet geringe valkuilen.

  2. Lees alle reacties
  3. Menselijk en proffesioneel zijn is volgens mij niet moeilijk te combineren.
    De kunst zit m in dát gene te doen wat de patient helpt of nodig heeft om zich beter te voelen. Als professionele zorgverlener sta je in dienst van de patient. Het is een richtings verkeer, het gaat niet om jou zelf zoals dit in een persoonlijke prive situatie wel het geval is. Daar moet een soort evenwicht zijn, daar haal je iets uit, de ander moet ook eens wat voor jou over hebben anders is de vriendschap op de lange duur gedoemd om van voorbij gaande aard te zijn.

    In de professionele relatie is dát dus juist niet het geval.
    We gaan naar die patient toe omdat die iets nodig heeft van de verpleegkundige. Kundige zorg, medicatie, contoles, enz….maar ook intermenselijk contact!
    Daar zitten ook duidelijke grenzen aan. De verpleegkundige heeft dat contact niet voor zijn persoonlijk plezier, maar omdat t goed is voor die patient. En daarbij kan veel. Intresse in iemands achtergrond, waar de patient zich zorgen over maakt, medeleven en steun, hoort daar meestal allemaal bij. Dat de verpleegkundige zaken verteld over zijn prive, past daar vaak ook heel goed bij, omdat je voorbeelden geeft over hoe je bv met moeilijkheden bent omgegaan, maar alleen als je t er niet meer moeilijk mee hebt, je deeld t niet voor jou eigen behoefte.
    Maar ook fijne dingen uit je prive kun je delen omdat t de patient mee neemt in gedachten naar even iets luchtigs en mee kan leven in iets fijns of grappigs.
    Alles voor de patient, zodat die zich begrepen voelt en veilig weet, dat de patient weet dat hij of zij wordt gezien.

    Wanneer er verliefd heden ontstaan lijkt t mij duidelijk dat je afstand moet nemen, dat is niet meer professioneel, je wilt zelf ook iets uit de relatie. Of wanneer het vanuit de patient is en onbeantwoord, is dat een moeilijk gevoel en zelfs slecht voor t herstel!
    Het blijft zaak dat we als professionals altijd ons heel bewust zijn van wat er gebeurd en waar de grenzen liggen…dat mag ook van een proffessional verwacht worden.
    Heel graag zou ik deze visie aan alle verpleegkundige willen uitdragen.
    Het is heel duidelijk maar niet simpel en ook niet in twee woorden te vangen maar heel belangrijk….en wanneer je je zelf deze manier van omgaan met de patient eigen maakt, geeft t in mijn beleving, heel veel voldoening, zonder dat de patient daarvoor zijn dankbaarheid hoeft te uiten, al zal de patient uiteindelijk je wel vaak heel dankbaar zijn.

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.