Beroepsprofielen

Twee beroepsprofielen voor verpleegkundigen in Nederland | Nursing voor verpleegkundigen

Wat zijn beroepsprofielen?

In Nederland zijn verpleegkundigen op twee niveaus opgeleid: mbo- en hbo-niveau. Daar horen twee verschillende beroepsprofielen bij, die recht doen aan beide opleidingsniveaus. Meer

In Nederland werd in 1972 de hbo-verpleegkunde gestart, met als doel de verpleging naar een hoger niveau te tillen. Probleem was echter dat in de ziekenhuizen en de thuiszorg geen speciale functie-inhoud voor de hbo-verpleegkundige werd bedacht. Zowel de mbo-v als de hbo-v leidde naar dezelfde functie: verpleegkundige. Ook werd de Wet Big, waaronder verpleegkundigen binnen het tuchtrecht vallen, niet aangepast. Er staat slechts ‘verpleegkundige’ in, geldig voor mbo- en hbo-opgeleide collega’s. Sinds 2012 werkt een stuurgroep aan een nieuw beroepenhuis, met twee verschillende beroepsprofielen, die recht doen aan de twee opleidingen. De differentiatie moet ervoor zorgen dat verpleegkundigen beter kunnen worden ingezet om de veranderende zorgvraag aan te kunnen. Deze zal met name immers hoogcomplex worden, door de toenemende vergrijzing, multimorbiditeit en steeds kortere opnameduur. De minister van VWS gaf daarom de opdracht om duidelijker onderscheid te maken tussen de niveaus 4 (mbo) en 5 (hbo). Zij stelde de Stuurgroep V&V2020 samen. Deze stuurgroep, bestaande uit onder meer prof. dr. Marieke Schuurmans, bracht in 2012 het rapport Beroepsprofiel Verpleegkundigen & Verzorgenden 2020 uit. Daarin stond dat de verpleegkundige in 2020 standaard een hbo-bachelor diploma moest hebben, en dat de huidige mbo-verpleegkundige vanaf dan ‘zorgkundige’ zou heten. De voorgestelde beroepsstructuur betekende onder meer dat de zorgkundige niet meer onder het tuchtrecht van de Wet BIG zou vallen.
Daar kwam zoveel kritiek op vanuit de beroepsgroep, dat de minister van VWS de Stuurgroep de opdracht gaf opnieuw te gaan overleggen. Dat leidde tot het adviesrapport ‘Toekomstbestendige beroepen in de verpleging en verzorging’ dat in januari 2016 klaar was. Hierin is een duidelijk onderscheid gemaakt in drie beroepsprofielen: hbo-opgeleide verpleegkundige (‘regieverpleegkundige’), mbo-opgeleide verpleegkundige (‘basisverpleegkundige’) en verzorgende IG. Medio 2018 is daar nog geen besluit uit voortgekomen.

Mbo- en hbo-profiel

Verschillende algemene ziekenhuizen werken al jaren aan de invulling van de beroepsprofielen voor mbo- en hbo-opgeleide verpleegkundigen. Hoewel er per ziekenhuis verschillen zijn, lijken de twee profielen in grote lijnen op elkaar. Het komt erop neer dat er voor een mbo-verpleegkundige niet veel verandert, de zorg aan het bed blijft hetzelfde. Ze coördineert het zorgproces van de individuele patiënt en draagt bij aan verbetering van de kwaliteit van zorg. Van een hbo-verpleegkundige wordt een proactieve en overstijgende rol verwacht, ze krijgt een regisseursrol toegedicht. Ze overziet het gehele zorgproces, heeft een coachende functie, initieert kwaliteitsverbetering en doet onderzoek. Ook werkt zij ‘daar waar mogelijk’ evidence-based en stimuleert zij het EBP-denken in het team. De mbo-verpleegkundige werkt meer in de voorspelbare en planbare zorg, bijvoorbeeld voor een patiënt na een geplande OK. Het verschil in deskundigheid zit ‘m dus vooral in het zorg verlenen tijdens (on)voorspelbare situaties. En niet, zoals vaak wordt gedacht, in de complexiteit van de zorg. Een mbo-verpleegkundige kan best complexe zorg verlenen, zeker als die op protocollen is gebaseerd, zoals complexe wondzorg.

Mbo- en hbo-profiel en zittende verpleegkundigen

In de nieuwe wet BIG wordt een onderscheid gemaakt tussen hbo en mbo qua beroepstitel, deskundigheidsgebied, bevoegdheden en bekwaamheden. Zittende verpleegkundigen houden in eerste instantie hun beroepstitel verpleegkundige. Er zal een overgangsregeling gelden, waarin nog veel onduidelijkheden zitten. Die moeten nog ingevuld worden. Zo is niet duidelijk wat de status is van inservice opgeleide verpleegkundigen: vallen zij onder het mbo- of het hbo-profiel? Veel inservice-opgeleiden vinden dat zij werken op hbo-niveau, maar strikt genomen staat hun diploma gelijk aan dat van de (vroegere) mbo-verpleegkunde. Maar omdat veel van deze verpleegkundigen jarenlange werkervaring hebben en aanvullende (gespecialiseerde) opleidingen hebben gedaan, passen zij eerder in het hbo- dan in het mbo-profiel. Een commissie moet minister Bruins van Zorg eind december 2018 advies geven over de vraag welke vervolgopleidingen hbo-6 niveau hebben, en dus toegang geven tot de titel ‘regieverpleegkundige’. Tussen 2019 en 2024 geldt een overgangsregeling. In 2024 staat iedereen in het BIG register geregistreerd met de nieuwe beroepstitels.

Meer taken voor hbo-verpleegkundigen?

Beroepsvereniging V&VN wil een zogenaamd ‘experimenteerartikel’ in de Wet BIG voor vier voorbehouden handelingen die moeten leiden tot de zelfstandige bevoegdheid van hbo-verpleegkundigen. (Een experimenteerartikel is een artikel in de wet die zijn bestaansrecht eerst moet bewijzen voordat het regulier in de wet kan worden opgenomen.) Dat blijkt uit het adviesrapport ‘Zelfstandige bevoegdheden voor de hbo-opgeleide verpleegkundige’ dat de beroepsvereniging in 2017 aanbood aan minister Schippers van VWS. Het gaat om het verrichten van blaaskatheterisatie bij volwassenen, het inbrengen van een maagsonde, heelkundige handelingen in het kader van wondzorg (verwijderen van necrotisch weefsel) en het voorschrijven van UR-geneesmiddelen binnen een specifieke setting. Het sluit aan bij het gewenste wettelijke onderscheid tussen hbo- en mbo-opgeleide verpleegkundigen. Door hbo’ers in meer gevallen zelfstandig bevoegd te maken, wordt dat onderscheid volgens de beroepsvereniging duidelijker. Ook worden als gevolg van de transitie in de langdurige zorg steeds meer voorbehouden handelingen thuis verricht, waar de arts minder ‘dichtbij’ is.

Uitgelicht

Nieuws

Opname in het hbo-register, daar zit ook een maar aan’

In de overgangsregeling mogen mbo’ers onder bepaalde voorwaarden in het hbo-register. 'Maar dat het kan, betekent niet altijd dat je het moet doén’, zegt Caroline van Mierlo.
tijdschrift

De laatste puntjes op de Wet BIG-II

Na jarenlange voorbereidingen ligt het wetsvoorstel voor de herziene Wet BIG bijna in de Tweede Kamer. Vooral de overgangsregeling voor ‘oude’ mbo’ers blijkt onder verpleegkundigen een pijnpunt.

Meest gelezen

Uitgelicht congres

EBP

Nursing Festival - verpleegkundig feestje met inhoud

Nursing Festival