Verpleegtechnische handelingen

Verpleegtechnische handelingen | Nursing voor verpleegkundigen

Verpleegtechnische handelingen

Deze themapagina houdt je op de hoogte van ontwikkelingen rond verpleegtechnische handelingen. Hieronder vallen bijvoorbeeld risicovolle handelingen en voorbehouden handelingen zoals katheteriseren, injecteren en puncteren.Meer

Onder verpleegtechnische handelingen vallen risicovolle handelingen en voorbehouden handelingen. In de wet BIG staat welke handelingen voorbehouden zijn, zoals katheteriseren, injecteren en puncteren. Voorbehouden handelingen zijn een aparte groep binnen de risicovolle handelingen.

Risicovolle handelingen

Als verpleegkundige moet je natuurlijk altijd zorgvuldig te werk gaan, maar dat geldt extra bij risicovolle handelingen. Dit zijn handelingen die bij uitvoering risico’s met zich meebrengen voor de patiënt. Voorbeelden zijn: hechtingen verwijderen, infuuszak verwisselen, medicatie toedienen via een subcutaan infuus, sondevoeding toedienen, verblijfskatheter verwijderen, zuurstof toedienen en mond- en keelholte uitzuigen. Deze handelingen zijn niet voorbehouden, maar er zijn wel risico’s aan verbonden. Of iets een risicovolle handeling is, staat niet in de wet BIG. De zorginstelling bepaalt zelf welke handelingen risicovol zijn. In sommige organisaties geldt dat je als verpleegkundige een uitvoeringsverzoek van de arts nodig hebt om niet-voorbehouden risicovolle handelingen te doen, zoals zwachtelen.

Voorbehouden handelingen

Voorbehouden handelingen vormen een aparte groep binnen de risicovolle handelingen. Volgens de wet BIG mogen voorbehouden handelingen worden uitgevoerd door zelfstandig bevoegden. Dat zijn artsen en in sommige gevallen tandartsen en verloskundigen. Maar ook als verpleegkundige mag je in sommige gevallen voorbehouden handelingen uitvoeren. Je hebt dan een uitvoeringsverzoek van de arts nodig. In de meeste gevallen krijg je een schriftelijk uitvoeringsverzoek van de arts, maar in spoedgevallen kun je ook een telefonisch uitvoeringsverzoek krijgen.

Voorbehouden handelingen zijn bijvoorbeeld katheteriseren (o.a. blaaskatheter inbrengen, subrapubische katheter verwisselen, perifeer infuus inbrengen, medicatie toedienen via een perifeer infuus), injecteren (subcutaan, intracutaan, intramusculair en intraveneus), puncteren (venapunctie, ascitespunctie), maaginhoud hevelen, en trachea of tracheacanule uitzuigen.

Bevoegd en bekwaam

Voor zowel risicovolle als voorbehouden handelingen geldt dat je bevoegd en bekwaam moet zijn om ze uit te voeren. Bevoegd ben je als je opgeleid bent voor een handeling. Dat wil zeggen dat je hebt geleerd hoe je een handeling moet uitvoeren en je hiervoor een diploma of certificaat hebt gekregen. Je moet zelf zorgen dat je bevoegd blijft. Dat wil zeggen dat je BIG-geregistreerd moet blijven. Als je niet meer BIG-geregistreerd bent, ben je namelijk ook niet meer bevoegd. Je moet je elke vijf jaar opnieuw laten registeren voor de BIG. Als je niet meer geregistreerd bent, kun je je wel weer laten bijscholen en herregistratie in het BIG-register aanvragen.

Dat je bevoegd bent, wil nog niet zeggen dat je ook bekwaam bent. Je bent bekwaam als je het gevoel hebt dat je de handeling beheerst. Een zelfstandig bevoegde zoals een arts kan ook bepalen dat je bekwaam bent om een risicovolle of voorbehouden handeling uit te voeren, maar het is belangrijk dat je dat zelf ook vindt. Als het langer dan vijf jaar geleden is dat je een handeling hebt gedaan, ben je niet meer bekwaam. Je kunt dan opnieuw bekwaam worden door bijvoorbeeld les te volgen in een praktijklokaal. In sommige organisaties moet je als verpleegkundige om de zoveel tijd je bekwaamheid laten toetsen.

Uitgelicht

Tips & Tricks

‘NEX +10 niet feilloos bij bepalen lengte neusmaagsonde’

De nieuwe richtlijn neusmaagsonde adviseert de NEX te berekenen en bij de uitkomst tien centimeter op te tellen. Toch is ook deze manier van lengtebepaling niet feilloos.
Nursing Challenge

Zo vervang je een suprapubische katheter

Een suprapubische katheter vervangen met de no-touchtechniek geeft minder kans op contaminatie en vraagt minder materialen. Nursing brengt de techniek in beeld.
Nieuws

5 tips om moeilijk vindbare aders te prikken

Hoe prik je moeilijk vindbare aders? Nursing vroeg het aan twee prikexperts en kreeg praktische tips.
tijdschrift

6 vragen over perifere infuuszorg

Afgelopen zomer publiceerde het Nederlandse onderzoeksinstituut NIVEL een lijst met eisen waaraan verpleegkundigen moeten voldoen om veilig met infuustechnologie te werken.1 We vroegen verpleegkundigen welke vragen zij hebben over (perifere) infuustechnologie, en legden deze voor aan infuusdeskundigen Ton van Boxtel en Mieke Debrauwere*.

Meest gelezen

Uitgelicht congres

Nursing Experience