Wondzorg

Wondzorg

Zo verzorg je je kapotte en verweekte handen in coronatijd

Door het vele wassen en het soms langdurig dragen van handschoenen krijgt de huid van je handen het zwaar te verduren. Hoe verzorg je haar het beste? We stelden 7 vragen aan dermatologie-deskundige Carla Uppelschoten.
Wondzorg

Incontinentie-geassocieerde dermatitis: richtlijn geeft tips over voorkomen en behandelen

Onlangs verscheen in België een richtlijn voor de preventie en behandeling van incontinentie-geassocieerde dermatitis (IAD). Wat zijn de belangrijkste punten?
Wondzorg

Hoe bescherm je de huid onder een neusmondmasker en corona-skibril?

Na uren een neusmondmasker en/of een ‘skibril’ dragen, gaat de huid soms kapot. Wondexpert Ron Legerstee geeft advies.
Wondzorg
wondzorg

Wondcasus: oncologisch ulcus op het onderbeen

Mevrouw Mertens heeft een traag groeiende bult op het rechteronderbeen. Het blijkt om een sarcoma te gaan. De tumor wordt weggehaald, maar komt helaas weer terug.
Wondzorg

7 tips voor het beperken van pijn bij een wond

Wondzorg gaat vaak gepaard met pijn. Wat kun je als verpleegkundige doen om die pijn zoveel mogelijk te beperken?
Wondzorg
Verpleegkundige verbindt een wond aan de voet bij een client.

5 tips voor het kiezen van het (bijna) ideale wondverband

Het perfecte wondverband bestaat helaas niet, maar met deze 5 tips van wonddeskundige Ron Legerstee* kies je het bijna ideale verband.
Wondzorg
wondzorg

Wondcasus: ondermijnde decubituswond

Mevrouw Wiersma is minder mobiel na een heupfractuur. De alarmbellen voor decubitus gaan pas rinkelen als er al sprake is van ontvelling op de stuit.
Wondzorg
Vuurwerk

Getuige van vuurwerkongeluk? Dit moet je doen

Ook als je niet op een SEH werkt, kun je te maken krijgen met wonden door vuurwerk. Weet jij wat je moet doen?
Ziektebeelden

Diabetes: sensortechnologie FGM voor meer patiënten in basispakket

De sensortechnologie Flash glucose monitoring (FGM) wordt sinds 10 december vergoed uit het basispakket voor mensen met diabetes type 1 en 2 met een intensief insulineschema. Maar zij krijgen niet automatisch deze vergoeding.
Wondzorg
lachgasballon wordt gevuld

Wondcasus: bevriezingsletsel door lachgascilinder

Staatssecretaris Paul Blokhuis wil een verbod op recreatief gebruik van lachgas, meldde hij op 9 december. Een van de risico's is het ontstaan van bevriezingsletsel doordat gebruikers de ijskoude lachgastank tussen hun benen klemmen. Jessica (20) uit deze wondcasus ondervond dit aan den lijve.

Over wondzorg

Wat moet je weten over wondzorg?

Ulcus cruris, oncologische wonden, decubitus. En natuurlijk diabetische voet en brandwonden. Wonden die je als verpleegkundige regelmatig tegenkomt. Via deze themapagina vind je informatie die je nodig hebt voor een goede wondverzorging.

Lees meer

Of je nou verpleegkundige bent in een algemeen ziekenhuis, wijkverpleegkundige of verpleegkundige in de wijk, je komt meestal in aanraking met wondzorg. Het kan gaan om wonden met verschillende oorzaken: een operatie, een trauma (bijvoorbeeld brandwonden), of doorliggen (decubitus). Hoewel een juiste wondzorg belangrijk is voor de genezing van de wonden, spelen ook andere aspecten een rol. Denk aan de invloed van voeding op de wond, invloed van medicatie op de wond en onderliggende ziekten of aandoeningen zoals diabetes mellitus of circulatiestoornissen.

Genezing van een wond

De genezing van een wond bestaat uit drie fasen: reactiefase, regeneratiefase en rijpingsfase. Soms wordt een aparte vierde fase (littekenvorming) genoemd, maar die wordt ook wel als onderdeel van de rijpingsfase gezien. In een grote wond kunnen soms meerdere fasen tegelijk voorkomen; een wond kan echter pas dichtgaan als ook de laatste fase doorlopen is.

Zwart-geel-rood

Een kleurenclassificatiemodel dat internationaal gebruikt wordt, is het model van de Woundcare Consultant Society (WCS): zwart-geel-rood. Door naar de wond te kijken en de kleur van het wondbed vast te stellen, is te bepalen in welke fase van wondgenezing de wond zich bevindt. Aan de hand hiervan worden behandeldoelen geformuleerd en verbandmateriaal gekozen. Indien in een wond meer dan één kleur voorkomt, dient de wond behandeld te worden volgens de ernstigste fase. Er wordt steeds naar een rode (granulerende) wond toegewerkt. Dit model is toepasbaar op bijna alle wonden; brandwonden en oncologische ulcera vormen een uitzondering.

Zwarte wond

‘Zwart’ houdt in dat er necrotisch weefsel (debris, dood weefsel) in de wond aanwezig is. Necrose hoeft niet altijd zwart te zijn, de kleur kan ook bruin-grijs-geel zijn. Een zwarte wond bevindt zich in de reactiefase: debris moet opgeruimd worden.

Gele wond

Een gele wond is bedekt met gelig beslag, een dikke, half vloeibare, soms taaie laag. Dit zijn celresten en eiwitten. Ook deze laag moet verwijderd worden. Een gele wond bevindt zich ook in de reactiefase: het gele beslag moet weg voordat het wondbed geschikt is om granulatieweefsel te vormen. Vaak produceren deze wonden veel exsudaat (wondvocht).

Rode wond

Deze wond bevindt zich in de regeneratiefase: het wondbed wordt bedekt met granulatieweefsel. Dit weefsel is korrelig, glanzend-vochtig en helderrood van kleur. Het is zaak het wondbed te beschermen en uitdroging moet voorkomen worden.

Anamnese

Tijdens de wondanamnese is het belangrijk dat de verpleegkundige aandacht besteedt aan: oorzaak van de wond, wanneer en hoe ontstaan; type wond en plaats van de wond; onderliggende pathologie/leefgewoonten/medicatie en eventuele (negatieve) invloed op wondgenezing (voorbeelden hiervan zijn vaatlijden, diabetes mellitus, roken en corticosteroïden); voedingsinname (zoals eiwitten, vitaminen en vocht); mobiliteit; wondverzorging tot dan toe, wie zijn erbij betrokken, hoe; kennis bij patiënt over wondgenezing en beïnvloedende factoren. Er zijn verschillende observatiepunten om een wond en het genezingsproces van de wond te beoordelen. Deze observatiepunten zijn ook nodig om het juiste verbandmateriaal te kiezen: kleur (zie ‘classificatiemodel’); grootte, diepte en vorm; houd rekening met ondermijningen onder de wondrand (houding kan van invloed zijn op bijvoorbeeld de diepte van een wond; meet altijd op dezelfde manier/in dezelfde houding; met behulp van wondfolie kan de omtrek/vorm vastgelegd worden); wondranden (verweking, irritatie); exsudaat (mate waarin vocht geproduceerd wordt door de wond); geur (een sterke of afwijkende geur is vaak een aanwijzing voor een wondinfectie); pijn (verergering kan duiden op een wondinfectie, maar ook op een verkeerde verzorgingsmethode of verkeerd verbandmateriaal); ontstekingsverschijnselen (roodheid, zwelling, warmte, pijn of gestoorde functie).

TIME-model

Het TIME-model is een handig hulpmiddel om stapsgewijs een wond te beoordelen zodat alle belangrijke aspecten meegenomen worden:
T = tissue (wat is de kleur van de wond?);
I = infection (is de wond geïnfecteerd?);
M = moisture (is de wond droog, vochtig of nat?);
E = edge (hoe zijn de wondranden?).

Wond bedekken

De keuze van het verbandmateriaal wordt gemaakt op basis van de eerder genoemde observatiepunten. Daarnaast spelen aspecten als gebruiksgemak en kosten een rol. Naast het stimuleren van wondgenezing beschermt het verband de wond ook tegen invloeden van buitenaf (stoten, bacteriën). Sommige verbandmaterialen zijn direct te fixeren (bijv. door een plakrand die aan het materiaal vastzit). Andere verbandmaterialen zullen met secundair materiaal gefixeerd moeten worden. Belangrijk hierbij is dat het verband goed blijft zitten, comfortabel aanvoelt voor de patiënt en dat de patiënt voldoende bewegingsruimte heeft. Materialen om mee te fixeren zijn pleisters, zwachtels, net- of buisverbanden.

Verpleegkundig specialisten op wondgebied

In veel instellingen is een speciaal opgeleide verpleegkundige op het gebied van wondzorg werkzaam. Voorbeelden zijn: wondconsulent, decubitusconsulent, verpleegkundig specialist wondzorg en wondverpleegkundige. In elke instelling wordt de functie op een eigen manier ingevuld. De één is met name als consulent werkzaam (klinisch en/of poliklinisch) en zal medewerkers advies en scholing geven over wondverzorging en te gebruiken materialen. De ander heeft bijvoorbeeld een eigen spreekuur op de polikliniek en behandelt en volgt zelf patiënten. Aangezien veel verschillende disciplines betrokken zijn bij (complexere) wondzorg, is het zeker voor de patiënt prettig als er één aanspreekpersoon is. Om ook na ontslag continuïteit te kunnen garanderen is een wondspecialist hier de aangewezen persoon voor.

Uitgelicht congres

Masterclass Klinisch redeneren

Landgoed Zonheuvel

Het Diabeteszorg congres

ReeHorst

Het Wondzorg congres

ReeHorst

Het Wondzorg congres

ReeHorst

Nursing Experience

Congres Kleinschalig Zorgen

ReeHorst

Het Maag Darm Lever congres

ReeHorst

Masterclass Klinisch redeneren

Landgoed Zonheuvel

Masterclass Klinisch redeneren

Landgoed Zonheuvel

Nursing Festival

De Landgoederij