Wondzorg

Wondzorg
Erik de Laat.

Wegens succes herhaald: ExpertHouse Decubitus

Erik de Laat is ‘expert decubitus’ en deelt zijn kennis binnenkort via een online sessie voor abonnees van Nursing en TVZ: ExpertHouse. Ook pleit hij voor meer aandacht voor decubituspreventie vanuit het management. 'Want de verpleegkundige hééft al zo veel op haar bordje.'
Wondzorg
verpleegkundige verzorgt wond op rug van patiënt thuis

Waarom een goed wondzorgmodel je laat kijken naar de hele patiënt

In de wondzorg verdwijnt het wondproduct steeds meer naar de achtergrond. Niet het verbandmateriaal staat centraal, maar de patiënt die aan de wond vast zit. Wondzorgmodellen helpen om een compleet plaatje te krijgen. Welke zijn bruikbaar, welke minder?
Wondzorg

Wondcasus: atypische wond met een vreemd verloop

De 12-jarige Hamid stoot zijn been bij het voetballen. Hij loopt hierbij een atypische wond (granuloma pyogenicum) op met een vreemd verloop. Kan Hamid uiteindelijk weer voetballen?
Ouderenzorg

Wat te doen bij venous lake, skin tears en andere huidproblemen…

De meeste veranderingen van de oudere huid zijn onschuldig, maar sommige afwijkingen kunnen pijnlijk zijn of zelfs zorgwekkend. In deel 2 van dit tweeluik aandacht voor venous lake, skin tears, maceratio cutis (vochtletsel) en seniele gluteale dermatose.
Wondzorg
verpleegkundige voert controles uit bij patiënt in ziekenhuis

Dexamethason tegen misselijkheid zorgt niet voor méér wondinfecties na operatie

Patiënten die peroperatief dexamethason krijgen tegen de misselijkheid, hebben geen verhoogde kans op postoperatieve wondinfecties.
Wondzorg
Zwachtel

‘Enkel-armindex vaak niet uitgevoerd bij zwachtelen’

Er is een flink kennistekort bij verpleegkundigen en verzorgenden op het gebied van compressietechnieken, zoals zwachtelen en het gebruik van klittenbandzwachtels en elastische kousen.
Wondzorg

Hoe een wondcamera kan vertellen waarom een wond niet geneest

Een innovatieve camera kan 6 mm diep in de huid kijken, en brengt zo in beeld welke factoren de wondgenezing belemmeren. De camera toont doorbloeding, vochtgehalte en nog enkele aspecten. Wondconsulent Romy Stürbl vertelt hoe het werkt.
Wondzorg
Nursing Challenge: eerste toets over wondzorg

Wondcasus: hoe hars (ja, dat spul uit een boom) kan helpen…

Een man wordt door zijn hond in zijn voet gebeten en loopt daardoor een lelijke wond op. Hars versnelt het genezingsproces. Verpleegkundig specialist wondzorg Diégo Backaert vertelt over de wondbehandeling en het resultaat ervan.
Verpleegkundige Sandra Janssen in uniform

Talent Sandra: ‘Gedreven zijn voor de patiënt, daar gaat het om’

Sandra Janssen (50) is verpleegkundig specialist wondzorg en doet nu promotieonderzoek. Daarnaast staat ze graag nog in het wit naast de patiënt.
Wondzorg
Nursing Challenge: eerste toets over wondzorg

Chirurgische wondzorg: minder opiaten nodig dankzij ‘pijnstilkatheter’ in de wond

Bij lokale pijnstilling via een katheter in de wond hebben operatiepatiënten minder morfine nodig. Chirurg-oncoloog Jeroen Vogelaar vertelt hoe het werkt.

Over wondzorg

Wat moet je weten over wondzorg?

Ulcus cruris, oncologische wonden, decubitus. En natuurlijk diabetische voet en brandwonden. Wonden die je als verpleegkundige regelmatig tegenkomt. Via deze themapagina vind je informatie die je nodig hebt voor een goede wondverzorging.

Lees meer

Of je nou verpleegkundige bent in een algemeen ziekenhuis, wijkverpleegkundige of verpleegkundige in de wijk, je komt meestal in aanraking met wondzorg. Het kan gaan om wonden met verschillende oorzaken: een operatie, een trauma (bijvoorbeeld brandwonden), of doorliggen (decubitus). Hoewel een juiste wondzorg belangrijk is voor de genezing van de wonden, spelen ook andere aspecten een rol. Denk aan de invloed van voeding op de wond, invloed van medicatie op de wond en onderliggende ziekten of aandoeningen zoals diabetes mellitus of circulatiestoornissen.

Genezing van een wond

De genezing van een wond bestaat uit drie fasen: reactiefase, regeneratiefase en rijpingsfase. Soms wordt een aparte vierde fase (littekenvorming) genoemd, maar die wordt ook wel als onderdeel van de rijpingsfase gezien. In een grote wond kunnen soms meerdere fasen tegelijk voorkomen; een wond kan echter pas dichtgaan als ook de laatste fase doorlopen is.

Zwart-geel-rood

Een kleurenclassificatiemodel dat internationaal gebruikt wordt, is het model van de Woundcare Consultant Society (WCS): zwart-geel-rood. Door naar de wond te kijken en de kleur van het wondbed vast te stellen, is te bepalen in welke fase van wondgenezing de wond zich bevindt. Aan de hand hiervan worden behandeldoelen geformuleerd en verbandmateriaal gekozen. Indien in een wond meer dan één kleur voorkomt, dient de wond behandeld te worden volgens de ernstigste fase. Er wordt steeds naar een rode (granulerende) wond toegewerkt. Dit model is toepasbaar op bijna alle wonden; brandwonden en oncologische ulcera vormen een uitzondering.

Zwarte wond

‘Zwart’ houdt in dat er necrotisch weefsel (debris, dood weefsel) in de wond aanwezig is. Necrose hoeft niet altijd zwart te zijn, de kleur kan ook bruin-grijs-geel zijn. Een zwarte wond bevindt zich in de reactiefase: debris moet opgeruimd worden.

Gele wond

Een gele wond is bedekt met gelig beslag, een dikke, half vloeibare, soms taaie laag. Dit zijn celresten en eiwitten. Ook deze laag moet verwijderd worden. Een gele wond bevindt zich ook in de reactiefase: het gele beslag moet weg voordat het wondbed geschikt is om granulatieweefsel te vormen. Vaak produceren deze wonden veel exsudaat (wondvocht).

Rode wond

Deze wond bevindt zich in de regeneratiefase: het wondbed wordt bedekt met granulatieweefsel. Dit weefsel is korrelig, glanzend-vochtig en helderrood van kleur. Het is zaak het wondbed te beschermen en uitdroging moet voorkomen worden.

Anamnese

Tijdens de wondanamnese is het belangrijk dat de verpleegkundige aandacht besteedt aan: oorzaak van de wond, wanneer en hoe ontstaan; type wond en plaats van de wond; onderliggende pathologie/leefgewoonten/medicatie en eventuele (negatieve) invloed op wondgenezing (voorbeelden hiervan zijn vaatlijden, diabetes mellitus, roken en corticosteroïden); voedingsinname (zoals eiwitten, vitaminen en vocht); mobiliteit; wondverzorging tot dan toe, wie zijn erbij betrokken, hoe; kennis bij patiënt over wondgenezing en beïnvloedende factoren. Er zijn verschillende observatiepunten om een wond en het genezingsproces van de wond te beoordelen. Deze observatiepunten zijn ook nodig om het juiste verbandmateriaal te kiezen: kleur (zie ‘classificatiemodel’); grootte, diepte en vorm; houd rekening met ondermijningen onder de wondrand (houding kan van invloed zijn op bijvoorbeeld de diepte van een wond; meet altijd op dezelfde manier/in dezelfde houding; met behulp van wondfolie kan de omtrek/vorm vastgelegd worden); wondranden (verweking, irritatie); exsudaat (mate waarin vocht geproduceerd wordt door de wond); geur (een sterke of afwijkende geur is vaak een aanwijzing voor een wondinfectie); pijn (verergering kan duiden op een wondinfectie, maar ook op een verkeerde verzorgingsmethode of verkeerd verbandmateriaal); ontstekingsverschijnselen (roodheid, zwelling, warmte, pijn of gestoorde functie).

TIME-model

Het TIME-model is een handig hulpmiddel om stapsgewijs een wond te beoordelen zodat alle belangrijke aspecten meegenomen worden:
T = tissue (wat is de kleur van de wond?);
I = infection (is de wond geïnfecteerd?);
M = moisture (is de wond droog, vochtig of nat?);
E = edge (hoe zijn de wondranden?).

Wond bedekken

De keuze van het verbandmateriaal wordt gemaakt op basis van de eerder genoemde observatiepunten. Daarnaast spelen aspecten als gebruiksgemak en kosten een rol. Naast het stimuleren van wondgenezing beschermt het verband de wond ook tegen invloeden van buitenaf (stoten, bacteriën). Sommige verbandmaterialen zijn direct te fixeren (bijv. door een plakrand die aan het materiaal vastzit). Andere verbandmaterialen zullen met secundair materiaal gefixeerd moeten worden. Belangrijk hierbij is dat het verband goed blijft zitten, comfortabel aanvoelt voor de patiënt en dat de patiënt voldoende bewegingsruimte heeft. Materialen om mee te fixeren zijn pleisters, zwachtels, net- of buisverbanden.

Verpleegkundig specialisten op wondgebied

In veel instellingen is een speciaal opgeleide verpleegkundige op het gebied van wondzorg werkzaam. Voorbeelden zijn: wondconsulent, decubitusconsulent, verpleegkundig specialist wondzorg en wondverpleegkundige. In elke instelling wordt de functie op een eigen manier ingevuld. De één is met name als consulent werkzaam (klinisch en/of poliklinisch) en zal medewerkers advies en scholing geven over wondverzorging en te gebruiken materialen. De ander heeft bijvoorbeeld een eigen spreekuur op de polikliniek en behandelt en volgt zelf patiënten. Aangezien veel verschillende disciplines betrokken zijn bij (complexere) wondzorg, is het zeker voor de patiënt prettig als er één aanspreekpersoon is. Om ook na ontslag continuïteit te kunnen garanderen is een wondspecialist hier de aangewezen persoon voor.

Uitgelicht congres

Het Wondzorg congres

De Reehorst

Het Diabeteszorg congres

ReeHorst

Het Wondzorg congres

Nursing Experience

Masterclass Klinisch redeneren