Veelgestelde vragen over verplegen tijdens coronacrisis

Via mail, Facebook, Instagram en in de reacties onder artikelen krijgen we enorm veel praktische vragen van verpleegkundigen. In dit artikel proberen we ze zo goed mogelijk te beantwoorden. Heb je ook een vraag die je graag beantwoord zou willen zien? Mail nursing@bsl.nl of stel ‘m onder dit artikel.

Artikel bewaren

Je hebt een account nodig om artikelen in je profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
Foto: ROBIN UTRECHT

RIVM

Is er echt sprake van materiaalschaarste in de zorginstellingen? De berichten zijn tegenstrijdig.
RIVM: ‘Het klopt dat er op sommige plekken sprake is van schaarste. Daarom ook de oproep om zuinig om te gaan met mondneusmaskers, en ze eventueel te hergebruiken. De ROAZ (Regionaal Overleg Acute Zorgketen) is aanspreekpunt voor de beschikbaarheid en herverdeling van persoonlijke beschermingsmiddelen in de regio’s. Alle zorgorganisaties doen hieraan mee, zodat partijen die dit het hardst nodig hebben de spullen krijgen.’ In het liveblog houden we je op de hoogte van de actuele situatie rond de schaarste van beschermende middelen.

Wie vallen nou precies onder de risicovolle en kwetsbare patiënten?
Kwetsbare personen of mensen met een zwakke gezondheid zijn mensen van 70 jaar en ouder en mensen die een van deze aandoeningen hebben, zie het lijstje hieronder. Aanvullende preventie-adviezen voor hoogrisicogroepen.

  • afwijkingen en functiestoornissen van de luchtwegen en longen;
  • chronische hartaandoeningen;
  • diabetes mellitus (suikerziekte);
  • ernstige nieraandoeningen die leiden tot dialyse of niertransplantatie;
  • verminderde weerstand tegen infecties:
    • door medicatie voor auto-immuunziekten,
    • na orgaantransplantatie,
    • bij hematologische aandoeningen (bloedziekten),
    • bij aangeboren of op latere leeftijd ontstane afweerstoornissen waarvoor behandeling nodig is,
    • bij chemotherapie en/of bestraling bij kankerpatiënten.

Is het veilig om een COVID-19-patiënt te verplegen als je zwanger bent?
RIVM: ‘We zien bij zwangere vrouwen dat infectie met het virus hetzelfde verloop heeft als bij vrouwen die niet zwanger zijn. Voor zover bekend is er geen verhoogde kans op een miskraam of aangeboren afwijkingen door infectie met dit virus. Toch is het in algemene zin voor zwangere niet verstandig, en mag het Arbo-technisch ook niet, hen bloot te stellen aan infectieziekten.’ Lees hier waarom.

Is het veilig om een COVID-19-patiënt te verplegen als je psoriasis hebt?
RIVM: ‘Ja dat is veilig. Alleen bij immuunmodulerende therapie (of andere weerstandverlagende therapieën) is het belangrijk dat er navraag wordt gedaan bij de eigen behandelend arts (zie ook de informatie over risicogroepen hierboven).

Hoe herken je bij een patiënt het verschil tussen gewone griep en COVID-19?
RIVM: ‘De symptomen van het coronavirus COVID-19 zijn koorts met daarbij luchtwegklachten zoals hoesten, kortademigheid en longontsteking en heeft daarmee overeenkomsten met gebruikelijke griep. Als mensen ernstige klachten hebben die op COVID-19 wijzen, zal de (huis)arts bepalen of iemand met klachten getest moet worden. Dit zijn vooral mensen uit kwetsbare groepen die meer risico hebben op een ernstig verloop van de ziekte en waarbij het voor de juiste behandeling belangrijk is om zeker te weten of ze COVID-19 hebben. De test kan uitwijzen of het daadwerkelijk gaat om COVID-19.’

Kun je als zorgverlener die veel contact heeft met besmette patiënten zelf erger ziek worden van het virus? Geruchten gaan bijvoorbeeld dat een jonge Chinese arts is overleden vanwege veelvuldige blootstelling.
RIVM: ‘Het ziekteverloop wordt niet ernstiger door veelvuldige blootstelling. Het is (ons) niet bekend waarom die jonge Chinese arts is overleden. Dat kan te maken hebben met persoonsgebonden ingeboren reacties van het immuunsysteem, maar mogelijk ook met extreme oververmoeidheid waardoor de algemene aspecifieke immuniteit wordt aangetast. Zorg dat je in goede conditie bent, uitgerust bent en was je handen vaak en grondig.’

Geldt ook: hoe zieker de patiënt, hoe besmettelijker?
RIVM: ‘Dat geldt tot op zekere hoogte. Mensen die veel hoesten en slecht op hun hygiëne letten zullen het virus makkelijker verspreiden. De hoeveelheid virus die wordt uitgescheiden kan van persoon tot persoon verschillen.’

Hoe vervoer je een coronapatiënt binnen ziekenhuis als die zuurstof krijgt via een masker?
RIVM: ‘Het nieuwe coronavirus wordt voornamelijk via grotere druppels tijdens hoesten en niezen overgedragen. Door het gebruik van een zuurstofbril in combinatie met een chirurgisch mondneusmasker of een zuurstofmasker worden deze druppels grotendeels tegengehouden en kan men de patiënt vervoeren.’

Arbeidsvoorwaarden

Wat gaat er gebeuren als de beschermende materialen op raken, mag ik dan weigeren om te komen werken?
Michel van Erp van NU’91: ‘Jouw werkgever blijft verantwoordelijk voor een veilige werkplek. Op het moment dat er een onveilige situatie ontstaat, doordat bijvoorbeeld de beschermende middelen op zijn, ga dan direct het gesprek aan met je leidinggevende. Hij is degene die dit moet opschalen naar een hoger niveau. In een concreet geval kan het betekenen dat het onverantwoord is de zorg niet te leveren. Dit is een situatie-afhankelijke afweging waar NU’91 zich niet concreet over uit kan laten.’

Hoe zit het met het annuleren van scholingsdagen in verband met het coronavirus? Deze zijn namelijk wel ingepland in het rooster met 8 werkuren. Moeten ze deze uren laten staan of worden deze in mindering gebracht bij de werknemer?
NU’91: ‘Als een verplichte scholingsdag geannuleerd is of wordt, dan houdt dat in dat je voor de vrijgekomen uren beschikbaar bent voor werk. We zien overigens dat opleidingsinstituten zelf ook oproepen om voor deze uren bij je werkgever aan de slag te gaan. Zodoende maak je gewoon acht werkuren. Kan dit niet of wordt er een andere keuze gemaakt, dan kan dit niet ten nadele van de werknemer worden uitgelegd. Oproep is om samen te kijken naar een goede oplossing. Als werknemer doe je er verstandig aan om eerst telefonisch en vervolgens per mail je beschikbaarheid aan te geven voor die dagen.’

Wat als ik snotterig ben en mijn leidinggevende verwacht dat ik gewoon kom werken?
NU’91: ‘Als jij op basis van de RIVM richtlijnen het onverantwoord acht te werken, dan meld je je ziek bij je leidinggevende. Als je werkgever jou toch verplicht te komen, dan doe je er verstandig aan om spoedig contact op te nemen met de bedrijfsarts. De bedrijfsarts oordeelt dan over jouw medische belastbaarheid. Tot die tijd geldt dat je als het ware niet geschikt wordt geacht tot het uitoefenen van jouw functie. Wel kan het nuttig en coöperatief zijn om te bekijken welke werkzaamheden je tot die tijd wel kunt doen.’

Krijgen we gevarentoeslag?
NU’91: ‘Vooralsnog niet. Gesprekken hierover worden ook nog niet gevoerd. Op dit moment moet er gewoon beloond worden conform de cao. Dit houdt dus in dat er bijvoorbeeld extra toeslagen zijn voor meerwerk, nachtwerk en het bereikbaar zijn.’

Ik had deze periode eigenlijk een vakantie geboekt, maar nu de verloven zijn ingetrokken mag ik niet weg. Krijg ik de onkosten nu vergoed vanuit het ziekenhuis?
NU’91: ‘Als de werkgever noodgedwongen het verlof van de werknemer intrekt, en deze heeft al een vakantie geboekt, dan moet hij eventuele onkosten voor de werknemer vergoeden. Daar hebben wij inmiddels ook met werkgevers afspraken over gemaakt. Kijk eerst zelf of het lukt een en ander via de annuleringsverzekering terug te krijgen, maar staat er nog wat open, dan kun je aankloppen bij de werkgever.’

Is het in Nederland mogelijk dat er net als in Italië 12-uursdiensten komen?
NU’91:  ‘Ja, sterker nog: in verschillende Nederlandse ziekenhuizen gebeurt dat al. De Arbeidstijdenbesluit en Arbeidstijdenwet geven hiervoor ruimte in noodsituaties. In geval van noodzaak kunnen er zelfs, eenmalig voor een periode van twee weken, diensten van 14 uur opgelegd worden.’

Mag je weigeren een coronapatiënt te verplegen als je zelf een chronische ziekte hebt en/of in een risicogroep valt?
NU’91: ‘Het advies om over dit soort specifieke situaties in gesprek te gaan met werkgever. Uiteindelijk mag het niet zo zijn dat je met gevaar voor eigen leven werkzaamheden verricht. Die situatie moet de werkgever dan ook voorgelegd worden om te bekijken wat de mogelijkheden zijn. Je werkgever heeft er uiteindelijk ook niets aan als deze op een andere manier geen beroep op jou kan doen.’

Ben je als verpleegkundige verzekerd tegen kosten van werkgerelateerde ziekenhuisopname door corona?
NU’91: ‘Ja, in geval van ziekte heeft de werkgever de verplichting om je loon door te betalen. Voor het overige is de werkgever op grond van diens zorgplicht ook verantwoordelijk en tevens aansprakelijk voor wat er op en tijdens het werk gebeurt. Tenzij de werkgever kan aantonen te hebben voldaan aan zijn zorgplicht.’

Wat doe ik als ik de kinderopvang niet geregeld krijg?
NU’91: ‘Ouders die werkzaam zijn in een vitale sector, zoals jij als verpleegkundige, mogen gebruik maken van  kinderopvang. Een lijst van de vitale beroepen vind je hier. Dat beide ouders een cruciaal beroep moeten hebben, is geen harde eis. Dus ook (eenouder)gezinnen waarbij slechts een van de ouders in een vitale sector werkt mogen kinderen bij de kinderopvang brengen. Lukt dit niet, dan adviseren wij contact op te nemen met je werkgever voor een werkgeversverklaring, die je kunt overleggen met de opvangorganisatie. Je bent wellicht niet de enige en met zijn allen hebben we er baat bij dat jij, als zorgprofessional, aan het werk kan.’

Stages en studenten

Moeten/mogen leerlingen patiënt met COVD-19 verplegen?
NU’91 ‘Ook stagiairs en studenten hebben recht op een veilige werkplek. Het is echter wel de vraag of het verstandig is om stagiairs en studenten in te zetten in deze uitzonderlijke situatie. Alles is nieuw, lastig en anders, ook voor gediplomeerde verpleegkundigen. Ook zij presteren momenteel op de toppen van hun kunnen, ook voor hen is het moeilijk om nu in te springen op vragen en wensen van een stagiair. Dus om de stagiair/leerling te beschermen, maar ook zeker de verpleegkundige, zeg ik nu ‘doe maar niet’. De meeste instellingen zijn het daar denk ik wel mee eens. Ik hoor vanuit de praktijk vooral dat stagiairs nu in de reguliere, basiszorg worden neergezet. Er zijn ook opleidingen die alle stages stopzetten. Loop je toch tegen problemen aan, of zit je in een moeilijke situatie en vind je geen luisterend oor daarin, neem dan zeker contact met ons op.’

Zouden opleidingen stages stop moeten zetten?
NU’91: ‘Er zijn wel opleidingen die momenteel alle stages stopzetten, maar er zijn ook opleidingen die mensen nu juist naar instellingen sturen onder het mom van “ze kunnen iedereen gebruiken.” Iedere opleiding beslist daar zelf over en natuurlijk is het ook erg afhankelijk van leerjaar en ervaring van de student.’

7 REACTIES

  1. Ja, is een idee! Ik heb dit ook bedacht omdat het virus maximaal 4 dagen in leven is op een oppervlakte. Het FFP2 masker daarna een tijdje in de zon hangen. Dit dan wel met je eigen gebruikte masker. Beter dan te moeten lopen met een slecht beschermd chirurgisch masker bij een client met COVID -19 zoals de “nieuwe richtlijnen” van het RIVM plots aangeven. Dan weet ik zeker dat ik corona ga oppikken net als het dragen van halterschorten ineens ook veilig geacht wordt. Ik ben er zo boos over!
    kiezen tussen 2 kwaden

  2. Lees alle reacties
  3. Ik heb een truc bedacht om mondkapjes te hergebruiken in de thuiszorg.
    Ervan uitgaand dat we per dag 1 kapje gebruiken per dienst in de wijk. En alleen bij onze cliënten…

    Dit is de truc
    Na gebruik gooien we het kapje niet weg, maar leggen we het ieder apart in een (pedaalemmer)zakje met de datum dat we het kapje gebruikt hebben en de betreffende dienst erop geschreven.
    Goed afgesloten natuurlijk en aangeraakt conform instructies WHO.

    Wanneer 14 dagen later niemand van de cliënten uit die dienst ziek blijkt te zijn, weten we dat we met het kapje van die datum geen mensen gezien hebben met corona onder de leden.

    Dat kapje is dus 100% corona-vrij en kan dus uit de pedaalemmerzak genomen worden en opnieuw worden gebruikt.

    Is er helaas wél iemand ziek geworden, dan kunnen we de pedaalemmerzak met het kapje alsnog weggooien.

    Op deze manier hebben we veel minder kapjes nodig per veldwerker in de wijk 😊

    Zou dat kunnen werken denk je?

    Dan kunnen we dat met z’n allen doen en zo heel veel kapjes besparen

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.