Vrijwilligers nemen taken over van verpleegkundigen

Een vijfde van de vrijwilligers in de zorg verricht handelingen waarvoor een verpleegkundige opleiding nodig is. Dat is het gevolg van personeelstekorten in de thuis- en verpleeghuiszorg en leidt tot onwenselijke, onveilige situaties.

Artikel bewaren

Je hebt een account nodig om artikelen in je profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
vrijwilligers
Soms gaat het om het invullen van privacygevoelig papierwerk. (Foto: Arno Massee)

Dat blijkt uit een onderzoek van de Universiteit voor Humanistiek en de Vereniging Nederlandse Organisaties Vrijwilligerswerk op basis van een enquête die 592 vrijwilligers hebben ingevuld.

Verpleegkundige handelingen

Het gaat dan vooral om intensieve lichamelijke, psychische en/of verpleegkundige zorg, zoals het toedienen van medicijnen, het inbrengen van een katheter, het geven van eten en drinken aan mensen met een slikprobleem, of hulp bij complexe rouw of complexe psychische problematiek. Daarnaast gaat het om privacygevoelig papierwerk, zoals aanvragen van een DigiD-code, belastingaangiftes, kiezen van een zorgverzekering, of inzage in (medische) dossiers. Het overschrijden van deze functionele grenzen gaat vaak gepaard met een morele worsteling bij de vrijwilliger.

Werkdruk

Vrijwilligers voeren die handelingen uit omdat ze bang zijn dat ze anders niet gebeuren. Betaalde zorgmedewerkers gaan vaak gebukt onder hoge werkdruk en vragen dan aan vrijwilligers of zij taken willen overnemen. Volgens de onderzoekers is die werkdruk het gevolg van de decentralisatie in 2015. Sindsdien zijn gemeenten verantwoordelijk voor meer zorgplichten en compenseren ze de werkdruk onder betaalde krachten met vrijwilligers. En omdat patiënten langer thuis wonen krijgen vrijwilligers te maken met complexere zorg.

Dilemma

Maar die complexe zorg levert vrijwilligers een moreel dilemma op. Ze weten dat ze geen voorbehouden handelingen mogen uitvoeren en onderschrijven die regel ook. Tegelijkertijd vinden ze het lijden van een patiënt zwaar wegen. Als de vrijwilligers hiermee doorgaan, zeggen de onderzoekers, leven ze met de angst te worden aangeklaagd als iemand erachter komt. Maar als ze niets doen, krijgt de patiënt geen hulp.

‘Opbiechten’

Het ‘opbiechten’ van zo’n overtreding is volgens de onderzoekers moeilijk voor veel vrijwilligers. Ze zouden graag zien dat vrijwilligers weer worden ingezet daar waar ze passen, en denken dat het helpt als vrijwilligers hun grenzen beter zouden leren aangeven. Maar met extra regels zijn vrijwilligers noch hulpvragers gebaat, zeggen de onderzoekers: de vrijwilligers kennen de regels, maar hebben goede redenen deze te overtreden.

4 REACTIES

  1. Hospices- bijna thuis huizen – worden overdag en ’s avonds ‘gerund’ door vrijwilligers met op de achtergrond een coördinator. De verpleegkundige zorg met alles wat daarbij komt in de terminale palliatieve fase zou door de wijkverpleging gedaan moeten worden.
    De vrijwilligers krijgen een opleiding van 2 dagen en ook div bijscholingen, prima. Veelal wordt er aan hen behoorlijk veel gevraagd, lichamelijke verzorging, ook bij patiënten met (dreigende) decubitus, of die een verblijfskatheter hebben, medicatie aanreiken, katheter-zakken legen, op zich natuurlijk niet moeilijk, maar observatie van urine wordt niet gedaan, eten en drinken geven in bijzondere situaties, begeleiding bij versterving ed.
    Voor dit soort taken zijn ze niet opgeleid , al doen ze het met hart en ziel.
    De wijk werkt zich al te pletter en laat het dan ook vaak zo gebeuren en de hospiceleiding zegt dan vaak : dat is net zo als thuis….
    En een vrijwilliger heeft s toch wel andere positie dan een mantelzorger??

    Ik vind dit vaak wringen……

  2. Lees alle reacties
  3. Ik heb deze ervaring in het verleden niet, overdag en in avonden een- twee vrijwilligers en altijd professionele medewerkers oproepbaar.
    In de nachten inzet van professionele medewerkers .
    Maar privacygevoelig papierwerk moet je niet willen doen ,ook een hulpverlener niet, dat zijn taken voor de mantelzorg.

  4. Ik snap de strekking van het verhaal. Prima om aandacht te vragen voor de problematiek maar gebruik dan wel voorbeelden die feitelijk juist zijn. Voor ‘privacygevoelig papierwerk, zoals aanvragen van een DigiD-code, belastingaangiftes, kiezen van een zorgverzekering, of inzage in (medische) dossiers.’ is een verpleegkundige opleiding helemaal niet vereist en er is ook geen sprake van een overtreding.
    Ook bij de voorbeelden die in de alinea daarvoor genoemd worden is strikt genomen geen verpleegkundige opleiding nodig.

  5. Heel herkenbaar. Gebeurt regelmatig.
    Dat er ook in de huiskamer van de clienten alleen maar vrijwillergers aanwezig zijn. Op zich niet erg maar er is geen geschoolt personeel aanwezig. Ook geven ze medicatie aan de clienten en eten.wat niet verantwoord is. Om deze reden stoppen een hoop vrijwillergers om er voor deze mensen te zijn.

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.