Gratis nieuwsbrief Meld je aan voor de gratis e-mail nieuwsbrief van Nursing, TvV en TvZ. Klik hier

Blog Hugo: 'Te lang doorbehandelen'

Uit een enquête van Medisch Contact blijkt dat een ruime meerderheid van de artsen vindt dat ernstig zieke, terminale patiënten te lang wordt doorbehandeld. Wat vinden verpleegkundigen daar eigenlijk van?
1.jpg
Foto: Fotolia

De wijze waarop in het ziekenhuis wordt omgegaan met de dood is een zeer actueel thema. Critici, zoals Marcel Levi en Joris Slaets, vinden al enige tijd dat artsen lijden aan een doorgeschoten vorm van therapeutisch enthousiasme. Nu blijkt dus uit een enquête van Medisch Contact dat een ruime meerderheid van hun collega’s het daar mee eens is.

De uitslag van de enquête werd breed opgepikt. RTL nieuws en het NOS journaal besteedden er aandacht aan. Alle grote kranten kwamen met een achtergrondverhaal of redactioneel commentaar. Als socioloog ben ik buitengewoon blij met de aandacht. De manier waarop wij in Nederland omgaan met de dood is mijn belangrijkste aandachtsgebied. Er zijn dan ook tal van vragen die mij te binnen schieten na het lezen van de enquête-uitslag. Misschien wel de belangrijkste: wat vinden verpleegkundigen hier eigenlijk van?

In de media wordt een beeld geschetst dat doorbehandelen of stoppen iets is tussen artsen, patiënten en familie. Verpleegkundigen lijken geen partij te zijn. Toch zijn wij dat wel degelijk. Wanneer ernstig zieke mensen een behandeling ondergaan die weinig kans van slagen heeft zijn verpleegkundigen per definitie nauw betrokken bij de uitvoering. Wie dient de antibiotica toe aan de doodzieke, hoogbejaarde man met een longontsteking en een ellenlange medische voorgeschiedenis? Wie moet voor de derde keer de maagsonde herplaatsen bij de negentigjarige vrouw die ernstig beschadigd is door een CVA? Wie start de reanimatie op bij de man van middelbare leeftijd met gemetastaseerde longkanker?

Verpleegkundigen die werkzaam zijn in het ziekenhuis begrijpen prima wat er bedoeld wordt met ‘therapeutisch enthousiasme’. Ik zou heel graag willen weten wat onze beroepsgroep daar nu van vindt. Zijn wij, net als artsen, van mening dat er te lang wordt doorbehandeld? En als dat zo is, hoe ervaren wij onze eigen rol daarin? Hebben wij begrip voor wat er van ons gevraagd wordt, of zijn we van mening dat we bijdragen aan het schaden van de patiënt? Vinden we dat onze stem gehoord wordt in de praktijk of juist niet? Wat zouden we anders willen zien? En wat zouden we daar als beroepsgroep zelf aan bij kunnen dragen?

Een gedegen onderzoek naar de beleving van verpleegkundigen waar het gaat om overbehandeling lijkt me uiterst relevant. Het zou onze beroepsgroep uit de anonimiteit halen, en een zinvolle, constructieve bijdrage leveren aan de discussie over sterven in Nederland. Misschien iets voor V&VN om op te pakken?

Hugo van der Wedden is medisch socioloog en interim verpleegkundige
www.hugovanderwedden.nl | Twitter: @hugovdwedden

Gerelateerde tags

10 reacties

  • no-profile-image

    Harrie

    Een moeilijk dilemma, waar naar mijn mening niet alleen verpleegkundigen mee zitten.
    Je kunt hier op verschillende manieren naar kijken.
    In de UK is er een financiele limiet: boven 70.000 pond/jaar houdt het op. Hier is een speciale commissie voor, in de praktijk het "Death panel" genoemd. Konkrete voorbeelden van besluiten: Avastin wordt niet vergoed bij borstkanker.
    Artsen die te lang door behandelen: mij persoonlijk niet bekend, maar het zal ongetwijfeld voorkomen.
    Wat ik een veel groter, schrijnend fenomeen vind: het idee dat een patient van een arts is. Wat tot gevolg heeft dat een arts niet toestaat/ meewerkt aan de overdracht van een patient aan een meer gespecialiseerde arts.
    Verpleegkundigen, waar ik mee te maken heb gehad, waren feilloos in staat om in elk geval de juiste benadering te kiezen. Waarbij ze juist omdat zij degenen zijn die dagelijks met de patient in aanraking komen, ook weten waar het gaat wringen.
    Te lang zinloos behandelen is wat mij betreft geen probleem: te lang adequate zorg/behandeling ontzeggen is dat wel.

  • no-profile-image

    vera

    Helemaal mee eens met de reacties. Ik merk als vpk dat de familie heel veel bevestiging bij je zoekt. Zo van: hoe zie jij het? Wat zou jij doen in deze situatie?
    Dat zijn toch moeilijke vragen, waar ik zo goed en professioneel mogelijk antwoord op probeer te geven.Ik hoop door dit onderzoek dat wij er meer bij betrokken worden en er ook meer naar ons geluisterd wordt. Wij zijn de ogen en oren.....

  • no-profile-image

    Esther

    Bij een terminale patiënt noemde ik eens de term 'verwenzorg' bij de huisarts. Dat was een eye-opener van haar en vond dat een mooie manier van zorg geven.
    Dus, als verpleegkundigen hebben wij zéker een rol in deze situatie!

  • no-profile-image

    Jettie

    Helemaal mee eens, laat het onderzoek maar komen en hopen dat er dan ook wat met de uitkomst gebeurt.

  • no-profile-image

    Joyce

    Ja, ik vind ook dat er soms te lang doorbehandeld wordt. Patiënt gaat zienderogen achteruit maar moet nog ene na andere onderzoek ondergaan, want: "we hebben nog geen diagnose" Mijn rol is het aankaarten bij de arts. Oké en dan? Dan hebben jullie een diagnose. Patiënt is te zwak voor chemo of RT, weigert te eten en sondevoeding. Wat willen jullie dan? "ja, je hebt gelijk, zullen we maar comfortbeleid afspreken".
    Mijn ervaring is dat als verpleegkundigen het gesprek aangaan met de arts dat ze medisch zinloos handelen, dat zij bereid zijn naar ons te luisteren en hun handelen aan te passen. Bij de ene arts kost dat iets meer moeite als bij de andere, maar als je het aan blijft kaarten luisteren ze over het algemeen wel.
    Ik ga ook wel eens het gesprek aan met de patiënt over al die onderzoeken en als ik het gevoel krijg dat de patiënt het allemaal niet meer wil, zeg ik ook: u MOET niks het is uw lijf en als u het niet meer wilt, dan gebeurt het ook niet.
    Mijn taak als verpleegkundige is de patiënt vertegenwoordigen bij de arts, wij zijn de ogen en oren van de arts. Ik "vecht" voor mijn patiënten, zodat ze de beste behandeling krijgen, of hen juist behandelingen/onderzoeken bespaart blijven.
    En eigenlijk vind ik dit ook een taak van ALLE verpleegkundigen: ga die discussie aan, in het belang van je patiënt.

  • no-profile-image

    nel muller

    Dank Joyce, ben het helemaal met je eens. Wij, verpleegkundigen, zijn in eerste instantie de advocaat van de patiënt, je plek is naast de patënt, hulpverlener in brede zin. Heel veel dank voor je opstelling. Geeft me moed en vertrouwen.

  • no-profile-image

    Cala

    Het wordt tijd dat in Nederland ook de "Living will" wordt in gevoerd.
    Dat is een LEGALE wilsbeschikking waarde patient zelf aan kan geven wat hij/zij willen als te tijd komt. Dit wordt klaar gemaakt terwijl de persoon nog gezond en "goed bij" is, dus dat weet men waar men aan toe is, de huis arts en het ziekenhuis krijgen een copy. Dit is rechtsgeldig, maar kan ten allen tijde door alleen de patient herroepen worden.
    Hierdoor wordt veel lijden voorkomen, en veel kosten en tijd gespaard. Veel landen hebben dit concept in de laatste 15 jaar ingevoerd, o.a.USA en Canada

  • no-profile-image

    M

    Ik denk dat artsen echt wel weten wat ze doen, maar ze zijn nu eenmaal opgeleid om beter te maken, misschien zien ze de dood van een patient wel als een persoonlijk medisch falen. Soms is er familie die wil dat er maar doorbehandeld wordt, soms is het de arts die idd niet duidelijk genoeg is naar de patient,die nog met van alles aan komt dragen aan therapien. Wanneer doe je het goed? Ik ben er van overtuigd dat er veel medisch zinloos gehandeld wordt, maar zoals bij ons een internist een keer zei:"Moet ik dan voor god gaan spelen?" Tja, iedereen zal toch een keer moeten sterven, en het is zeker heel verdrietig als je een geliefde moet laten gaan, maar als je ziet dat het de enige goede weg is nog, probeer dan reeel te zijn. Luisteren naar wat iemand zelf wil is ook heel belangrijk. Daar wordt naar mijn idee ook nog te weinig gehoor aan gegeven, zeker als je in het ziekenhuis ligt (waar je natuurlijk komt om beter te worden).

  • no-profile-image

    appeltje

    Wat mij vaak opvalt is dat de cliënten die ik in de thuissituatie krijg, en die terminaal zijn niet duidelijk van hun (huis)arts te horen krijgen dat ze terminaal zijn. De cliënt en familie willen dan nog allerlei activiteiten en aanvullende voeding terwijl ze dat al niet meer kunnen verdragen. Hoezo verspilling in de thuiszorg? Of ze gaan nog voor een chemokuur met alle bijwerkingen van dien. Het is mijns inziens beter om daar het palliatieve pakket op te starten om de laatste periode zo comfortabel mogelijk te maken.
    Maar dan moet er wel duidelijk gecommuniceerd worden naar client en familie.

  • no-profile-image

    Iris (Twitter:@zusterIris)

    Interessant. Een dilemma dat in alle sectoren speelt. Van belang niet alleen de rol van de dokters - c.q. medisch specialisten - en verpleegkundigen in het ziekenhuis , ook in de care. Vind zelf dat een open en verkennende sfeer van het bespreken van dergelijke dilemma's het allerbelangrijkste is. Van elkaar als beroepsgroepen accepteren dat je verschillende invalshoeken, ideeen en overtuigingen hebt, die aanvullend op elkaar kunnen zijn. De rol van de verpleegkundige is denk ik vooral de invalshoek van kwaliteit van bestaan aan de orde te stellen. Niet per definitie aan de kant van de patient of familie, en zeker niet per definitie tegen de dokters. Wel zelfbewust vanuit je beroepsinhoud aspect van kwaliteit van leven, effecten van behandeling daarop aan de orde stellen.
    Specialisten ouderengeneeskunde , gespecialiseerd in multiproblematiek vaak in de laatste levensfase, hebben daar ook hun focus liggen. Multidisciplinaire besprekingen met respect voor ieders inbreng zijn gelukkig gewoon geworden.

Of registreer je om te kunnen reageren.

Nursing is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden