Gratis nieuwsbrief Meld je aan voor de gratis e-mail nieuwsbrief van Nursing, TvV en TvZ. Klik hier

'Verpleegkundige schiet tekort bij palliatieve sedatie'

Verpleegkundigen en artsen hebben te weinig kennis en ervaring op het gebied van palliatieve sedatie. Dit zou leiden tot ‘onnodig lijden’ en ‘traumatische ervaringen voor nabestaanden’.
'Verpleegkundige schiet tekort bij palliatieve sedatie'
Foto: Wim van Ophem

Dat stelt het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL), kennisinstituut voor oncologische en palliatieve zorg in De Volkskrant. Het IKNL brengt in januari de brede inventarisatie 'Palliatieve zorg in beeld' uit, waarin alle bekende onderzoeken zijn geanalyseerd. Lees het volledige artikel in De Volkskrant.

Onnodig lijden

In de praktijk gaat er nogal eens wat mis bij palliatieve sedatie, aldus het IKNL. Zo zouden veel artsen vaak te vroeg beginnen met de behandeling en wordt sedatie nog regelmatig gebruikt als verkapte euthanasie. Ook voelen artsen zich door families onder druk gezet, en worden mensen thuis te veel alleen gelaten. Dit gebrek aan kennis zou leiden tot ‘onnodig lijden’ en soms ‘traumatische ervaringen’ voor nabestaanden. Ook zou in het rapport naar voren komen dat slechts 10 procent van de artsen en verpleegkundigen de daarvoor bedoelde palliatieve consultatieteams raadpleegt. 'Het IKNL streeft dan ook naar een gezamenlijke aanpak bij het verbeteren van de palliatieve zorg. Hoewel in de afgelopen 10 jaar al veel is bereikt, kan de kwaliteit nog beter.'

Verkapte euthanasie

Amper twee weken geleden herhaalde artsenorganisatie KNMG nog dat morfine niet geschikt is om de dood te bespoedigen of patiënten te sederen, naar aanleiding van het rapport van de commissie-Danner. Daaruit bleek dat er waarschijnlijk minder patiënten waren overleden in het Ruwaard van Putten Ziekenhuis als medewerkers landelijke richtlijnen hadden gevolgd, nauwkeuriger dossiers hadden bijgehouden en hadden gereflecteerd op elkaars handelen. Onder andere de KNMG-richtlijn palliatieve sedatie werd onvoldoende toegepast. Volgens de KNMG maakt het rapport-Danner het belang van naleving van deze richtlijn op indringende wijze duidelijk. ‘Onder artsen bestaat nog altijd onduidelijkheid over de rol van morfine bij zorgverlening rond het levenseinde. Er is niet voor niets een professionele norm die bepaalt hoe artsen op een zorgvuldige wijze mensen in de stervensfase in slaap kunnen brengen. Daar moeten artsen zich aan houden, in het belang van een goed sterfproces,’ stelt de artsenorganisatie in een bericht op haar website.

Bespreek het met de arts

Dat ook verpleegkundigen en verzorgenden lang niet altijd op de hoogte zijn van deze richtlijn, bleek uit de blog van expert palliatieve zorg Paul Vogelaar op Nursing.nl. Hij noemt daarin dat het moeilijk is om als verpleegkundige of verzorgende de opdracht van een arts te weigeren. ‘Het beste advies blijft om als eerste de situatie met de arts te bespreken. En als dat niet helpt contact op te nemen met een leidinggevende, een palliatieve consulentendienst of desnoods de Inspectie voor de Gezondheidszorg’, aldus Vogelaar in zijn blog.

Nienke Berends

7 reacties

  • Irene Hadjidakis van Schagen

    Dat befoel ik, dit artikel pakt slechte voorbeelden en doet alsof 'het' er in Nederland zo aan toe gaat. Voorbeeld van versoaping die de media ten gronde richt, dit gaat niet over ons, dit is voer voor de volgende mediahype die we over ons heen gaan krijgen. Sterkte allemaal en blijf bij je eigen morele kompas.

  • C van Ritter

    Momenteel in het nieuws dat de Zorg niet kundig is op het gebied van Palliatieve Sedatie. Mogelijk is men in instellingen niet vaardig genoeg vwb sedatie en begeleiding/morfine/Dormicum pomp etc. In de thuiszorg is dit namelijk wél het geval! Zeker in samenwerking met het Specialistisch team. Dit gebeurt waardig (vaak 1 op 1 zorg) en alles in overleg met arts, familie en de cliënt indien nog mogelijk.

  • Irene Hadjidakis van Schagen

    Hoi E. Lindemans, helemaal eens dat rommelende heren D moeten bijscholen, en ik weet ook dat er nog een hoop artsen zijn die nog nooit KNMG richtlijn gelezen hebben en zich nog steeds alleen laten leiden door hun eigen antwoord op het moment dat ook zij moeten toegeven dat iemand echt stervende is... maar niet alle artsen zijn zo, en er wordt ook heel zorgvuldig gewerkt, of zijn de enige integer rond het levenseinde aanwezige artsen van nederland TOEVALLIG in het vp-huis waar ik werk? Maar om nu weer de zoveelste mediahype te ontketenen over hoe de zorg weer es te kort schiet in de beloofde zorgeloosheid, pijnloosheid en bewusteloosheid lost het probleem niet op: Onze samenleving is nog steeds volledig in de greep van de stervensangst, en dat gaat ze blijven zo lang consumeren belangrijker is dan leven leren.

  • E Lindemans

    'Zo zouden veel artsen vaak te vroeg beginnen met de behandeling en wordt sedatie nog regelmatig gebruikt als verkapte euthanasie. Ook voelen artsen zich door families onder druk gezet, en worden mensen thuis te veel alleen gelaten. Dit gebrek aan kennis zou leiden tot ‘onnodig lijden’ en soms ‘traumatische ervaringen’ voor nabestaanden'.
    Deze zinnen blijven haken en niet te zuinig.Dit is waar het om gaat en wee de verpleegkundige die met verstand hier aanmerkingen op durft te maken tegen de arts die nog steeds het idee heeft dat een verpleegkundige een verlengstuk van Herr Dr.is en niet iemand met vakkennis en kennis van zaken.Er is dus nog veel te winnen.Laat artsen zelf eens eerst uit gaan vinden wat palliatieve sedatie is en hoe je die in goede samenwerking met de verpleegkundige uitvoert.Afspraken met de familieleden maken en later een lijstje met tijden en hoeveelheden Dormicum etc voor de verpleegkundige achterlaten is geen samenwerking en al helemaal niet als je dit veel en veel te vroeg in gaat zetten.De verpleegkundige weet het vaak wel, alleen de arts moet dat kennelijk nog leren.De richtlijn van KNMG is echt duidelijk genoeg en goed.

  • Irene Hadjidakis van Schagen

    helemaal mee eens, richtlijnen zijn goed en helder, het gaat erom of ze gelezen en geïmplementeerd worden. Met nieuwe protocollen daarbovenop los je het probleem niet op: neem geboortes: die gaan ook niet zonder die enorme krachten die oh zo menselijk zijn, maar die wij mensonwaardig noemen. We zijn toch ook geen advocaten van de collectieve keizersnede? Natuurlijk doe je wat je kan, en dank ik God op mijn blote knietjes voor de morfine als de pijn te bestrijden is en de dormicum als iemand WIL slapen, maar het lijkt erop dat we middels de palliatieve sedatie het sterven zelf nog steeds ontwijken De angst giert door de ruimte op het moment dat de grijze veerman in de buurt komt. Maar ook zonder dormicum kan sterven heel mooi zijn… als een leven volbracht is... we voelden het naderen. Telkens weer als mevrouw ophield met ademhalen schrok ik, en als ze weer begon ook. Steeds onregelmatiger werd het en toen: een zucht, een paar keer slikken, stilte. Plotseling besefte ik me door en door dat de zucht die ik zag haar laatste was. Ik leef nog. Zij niet meer. We waren er samen en ineens was ik er alleen, zij was niet meer. Trillend stond ik daar; verbaasd, verwonderd, ervarend. De oneindige rust, heersend in enkele seconden. De noodzaak van het leven Absolute stilte Geen ademhaling meer Geen polsslag meer ‘n Ontzield lichaam. Een briesje nam haar laatste gedachten mee, blaadjes ritselden. Het lichaam bleef achter, bij mij; het lichaam dat het hare niet meer is.

  • Marian Breedveld - Vermeulen

    Ik voel weer de kriebels in me opkomen die mij herinneren aan haast traumatische situaties in de thuiszorg: de huisarts beloofd dat de patiënt niet meer wakker zou worden die avond. Van mij werd wel verwacht de pomp aan te sluiten, want dat kon de huisarts niet, met dus soms doseringen die totaal niet volgens de richtlijn waren. Daar sta je dan...in een avonddienst met je rug tegen de muur, geen collega's of leidinggevende bereikbaar. Goed dat er eens meer aandacht in de media hierover komt. Laten artsen eens richtlijnen gaan lezen!

  • Jos Kaldenhoven

    De richtlijn palliatieve sedatie van het KNMG is tot nu toe best practice in de zorg rondom palliatieve sedatie. En voor zover ik weet kan de gespecialiseerde verpleegkundige daarmee prima uit de voeten! Richtlijn wordt herzien. Voor mij voldoende professionalisering. Een protocol voor palliatieve sedatie lijkt mij ets te rigide!

Of registreer je om te kunnen reageren.

Nursing is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden