Aanpak ouderenmishandeling kan beter

Er is wel meer aandacht voor ouderenmishandeling, maar voor veel zorgverleners blijft het lastig om dit in de praktijk te signaleren en vervolgens te handelen. De samenwerking met belangrijke ketenpartners is ook nog niet optimaal. Dat blijkt uit het eindrapport van Regioplan Beleidsonderzoek 2017.

Artikel bewaren

Je hebt een account nodig om artikelen in je profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
ouderenmishandeling
Het signaleren van en handelen bij ouderenmishandeling: nog niet zo eenvoudig (foto: Arno Massee).

Twee jaar lang is onderzoek gedaan naar de aanpak van ouderenmishandeling. ‘Want hoewel er stevig is geïnvesteerd in de aanpak, zijn we er nog niet. We zien op cruciale punten handelingsverlegenheid, we zien dat nog niet alle relevante partijen hun rol in de aanpak kennen en nemen, en we zien ook dat na een incidentele opleving de aandacht voor het thema weer wat wegebt’, aldus projectleider Katrien de Vaan.

Kennisgebrek

De handelingsverlegenheid van thuiszorgwerkers en andere zorgprofessionals speelt volgens het onderzoek vooral een rol in de eerste stappen van de ketenaanpak: het signaleren van mishandeling. ‘Een gebrek aan kennis en expertise over de problematiek maakt het voor zowel professionals als het informele netwerk rondom ouderen lastig ouderenmishandeling te signaleren en de stappen in de keten te zetten’, zo luidt één van de conclusies. Om die reden is de Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie (NVKG) bezig met het opstellen van nieuwe richtlijnen voor ouderenmishandeling.

Signalen

Volgens NVKG-voorzitter Hanna Willems zijn dementerende en kwetsbare ouderen een grote risicogroep, en kunnen het vermijden van sociaal contact, lusteloosheid en afhankelijk gedrag (ook ten opzichte van een nieuwe partner of informele helper) eerste tekenen zijn dat er iets aan de hand is. Ze erkent in verschillende media dat het signaleren van mishandeling lastig is. En omdat ouderen in principe wilsbekwaam zijn, is het voor hulpverleners en naasten moeilijk om in te grijpen.

Veilig Thuis

Voor wijkverpleegkundigen en verpleegkundigen in de wijk is Veilig Thuis een belangrijk aanspreek- en meldpunt bij signalen van en vragen over ouderenmishandeling. Uit het onderzoek blijkt dat nog niet alle Veilig Thuis-organisaties op dit punt voldoende op orde zijn: er waren tien Veilig Thuis-organisaties die veel aandacht aan de aanpak ouderenmishandeling besteedden, tien die er enige aandacht aan besteedden en vier met weinig aandacht voor het thema. Wel is er bij thuiszorgorganisaties en wijkteams/buurtteams meer en meer aandacht voor deskundigheidsbevordering op het gebied van ouderenmishandeling. Medewerkers kunnen vaker rekenen op scholing. Ook kennen veel zorgverleners de meldcode.

Ontspoorde mantelzorg

Het rapport geeft in het bijzonder aandacht aan de gevolgen van ontspoorde mantelzorg, waarbij de oudere in problemen komt door overbelasting of verkeerde goede bedoelingen van mantelzorgers. Uit het onderzoek komt naar voren dat gemeenten bewust inzetten op het trainen en voorlichten van mantelzorgers, via mantelzorgondersteuningsorganisaties. Ook hebben zorgorganisaties zelf meer aandacht voor het thema. Het Jeroen Bosch Ziekenhuis screent bijvoorbeeld sinds 2016 elke SEH-patiënt van 70 jaar en ouder op tekenen van mishandeling en ontspoorde mantelzorg. Een onderzoek gaf de volgende cijfers: bij tweederde van de 861 onderzochte ouderen bleken er concrete vermoedens van en aanwijzingen voor ontspoorde mantelzorg. Bij 54 patiënten waren er signalen van ouderenmishandeling.

Financiële uitbuiting

Het rapport besteedt ook aandacht aan financiële uitbuiting van ouderen. NCRV’s De Monitor spendeerde daar onlangs een uitzending aan. Volgens cijfers van Aanpak Ouderenmishandeling zijn jaarlijks zo’n dertigduizend ouderen het slachtoffer van financiële uitbuiting of misbruik. De nieuwe richtlijn van het NVKG zal ook voor deze vorm van ouderenmishandeling handreikingen geven.

1 REACTIE

  1. Een ontzettend belangrijk punt is dat zorgmederwerkers zich eens moedig moeten gaan opstellen en ouderenmishandeling via het mentorschap naar buiten brengen. Deze vorm van ouderenmishandeling is een feit en zorgmedewerkers weten niet welke bevoegdheden een mentor heeft waardoor er nu klakkeloos naar de mentor wordt geluisterd. Men is verplicht om als goed hulpverlener aan de bel te trekken als een mentor zich meer macht toeeigend dan wettellijk is toegestaan, maar zorgmedewerkers maken geen gebruik van deze wet!! Zelfs niet als een ouderen onterecht vrijheidsbeperkende maatregelen wordt opgelegd of dat er geen leefgeld vrij komt door de bewindvoerder die vaak ook mentor is. Een signaal kan zijn dat de ouderen iets willen kopen en daar dan geen mogelijkheid toe hebben terwijl er wel leefgeld hoort te zijn.
    Dit is een zeer belangrijk punt van aandacht die nog zwaar onderbelicht is.

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.