Madentherapie: hoge ‘yuk-factor’ maar effectief

Wie denkt aan maden zal niet direct de link leggen met wondgenezing. Toch is madentherapie een nauwkeurige manier om necrose te verwijderen.

Tekst: Koen Scheerders, Francine Aarts

In dit artikel geven we uitleg over wat het is en hoe het werkt. Wil je nog meer weten over madentherapie? Volg dan de sessie: ‘Madentherapie – De kracht van de natuur in wondzorg’ tijdens Hét Wondzorgcongres op 19 mei 2026 in Ede.

Eeuwenoud

Madentherapie is een eeuwenoude vorm van debridement die effectief is bij necrotisch weefsel, een zwart of grijs wondbeslag en pusvorming.

‘De steriele larven van de groene vleesvlieg zijn nauwkeuriger dan een chirurgisch mes,’ aldus Louk van Doorn, verpleegkundig specialist op de afdeling Vaatchirurgie in het Leids Universitair Medisch Centrum. ‘Maden verwijderen necrotisch weefsel effectief en verkorten daardoor de genezingstijd.’

Zo werkt madentherapie

Maden eten het dode weefsel in de wond niet op, zoals nog wel eens gedacht wordt. ‘Het effect van madentherapie berust op 3 pijlers,’ zegt dr. Gwendolyn Cazander, vaatchirurg in het Ikazia Ziekenhuis:

• Maden scheiden secreet uit met enzymen die debris oplossen en slurpen het vocht vervolgens op.
• Madensecreet lost biofilm op.
• Ook remt madensecreet het complementsysteem, dat bij chronische wonden overactief is en tot een aanhoudende ontsteking leidt. Daardoor kan het wondweefsel in de proliferatieve fase overgaan en kan de wond uiteindelijk genezen.

Maden hebben geen directe invloed op bacteriën, zegt Cazander. ‘In het secreet zitten wel antibacteriële stoffen, maar het effect daarvan is niet zo groot dat je er de werking van de behandeling mee kunt verklaren.’

Hoge ‘yuk-factor’

‘Madentherapie heeft een hoge “yuk-factor”,’ stelt Van Doorn. ‘Omdat we maden associëren met rottend vlees, afval en stank, kan het idee dat deze diertjes in of op een open wond kruipen ongemakkelijk zijn voor zowel patiënt als verpleegkundige.

Acceptatie van de therapie staat of valt dan ook bij goede voorlichting. Mijn ervaring is dat alle aversie verdwijnt wanneer je het proces uitlegt. Verpleegkundigen draaien meestal als een blad aan een boom als je ze laat zien hoe de maden verpakt zijn en hoe de therapie werkt.

De meesten zijn gecharmeerd van het biologische mechanisme achter de madentherapie en het feit dat een natuurlijk proces, zonder antibiotica of chirurgie, goede genezingsresultaten geeft.’

Goede voorlichting

Voor wondconsulent Melissa Kiopekzis is dat een herkenbaar beeld. Bij artsen en verpleegkundigen die nog niet vertrouwd zijn met madentherapie, ziet zij vaak afkeer. ‘Sommige mensen denken bijvoorbeeld dat de maden aan het weefsel knabbelen of kunnen ontsnappen. Dat soort verhalen willen we de wereld uit helpen. We proberen de drempel te verlagen door uit te leggen hoe de therapie werkt.’

Goede voorlichting is ook voor patiënten van belang. Volgens Van Doorn gaan zij vaak al na één gesprek akkoord met de behandeling. ‘Patiënten met een chronisch probleem grijpen elke therapie aan om hun situatie te verbeteren.’ Kiopekzis bevestigt dat: ‘Ze begrijpen dat de maden het laatste middel zijn om een amputatie te voorkomen.’ Als de therapie aanslaat, is de dankbaarheid groot.

‘Sommige patiënten lijken zelfs een band te krijgen met de maden. Ze letten erop de beestjes niet per ongeluk te pletten in bed of hebben moeite met het afscheid wanneer die hun werk hebben gedaan en worden vernietigd.’

Dit artikel is een ingekorte versie van een eerdere publicatie op Nursing.nl. Klik hier voor het volledige artikel.