Onderzoek: sommige misverstanden in wondzorg zijn hardnekkig

Verpleegkundigen zijn op de hoogte van de Verstandige Keuzes bij een acute wond, maar leven die niet altijd na. Dat blijkt uit onderzoek van IQ healthcare (Radboudumc), gefinancierd door ZonMw, dat onlangs gepubliceerd werd.

Artikel bewaren

Je hebt een account nodig om artikelen in je profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
Hardnekkige misverstanden in de wondzorg
Verpleegkundigen zijn over het algemeen goed op de hoogte van de Verstandige Keuzes bij een Acute Wond, maar ze volgen die niet altijd op (foto: Neon Brand).

De meerderheid van de gevraagde zorgverleners geeft aan dat ze bekend zijn met de Verstandige Keuzes. Dat meldt IQ healthcare in het rapport Implementatie van de Verstandige Keuzes bij een acute wond. Verpleegkundigen blijken beter op de hoogte dan artsen. Toch volgt een deel van de zorgverleners de aanbevelingen niet op. Het gaat dan vooral om de aanbevelingen ‘Reinig een wond niet met (steriel) fysiologisch zout’, en ‘Gebruik geen wondbedekker voor een primair gesloten wond’.

Goed geïnformeerd

Bij drie van de vijf Verstandige Keuzes bij een acute wond geven verpleegkundigen vaker aan dat ze die kennen dan artsen. Zo weet 93% van de verpleegkundigen naar eigen zeggen dat je een primair gesloten wond niet hoeft te bedekken, tegenover 68% van de artsen. Ook zeggen verpleegkundigen vaker dan artsen dat ze weten dat je geen kostbare verbanden hoeft te gebruiken als gaas volstaat, en dat je een patiënt nooit zonder leefregels naar huis moet sturen.

Spoelen met fysiologisch zout

Dat verpleegkundigen en artsen de Verstandige Keuzes kennen, betekent niet dat ze die ook altijd naleven. De regel waarvan verpleegkundigen het meeste afwijken is ‘Reinig een wond niet met (steriel) fysiologisch zout’. Twee op de tien verpleegkundigen, en drie op de tien artsen wijkt hiervan af. Dat gebeurt met name op de spoedeisende hulp; daar spoelt bijna de helft van de verpleegkundigen met fysiologisch zout terwijl ze weten dat dit niet nodig is. Dat heeft volgens hen vooral te maken met de inrichting van de werkomgeving: een kraan is niet altijd in de buurt of beschikbaar, en fysiologisch zout of steriel water is wel altijd voorhanden.

Wond bedekken

Een andere verstandige keuze die slechter wordt nageleefd, is ‘Gebruik geen wondbedekker voor een primair gesloten wond’. Van de verpleegkundigen zegt 16% wel eens af te wijken van de regel, tegenover 32% van de artsen. Zorgverleners geven bijvoorbeeld aan dat ze zich kunnen voorstellen dat de patiënt het fijn vindt om zijn wond niet te hoeven zien. Uit interviews met patiënten blijkt dat sommige patiënten inderdaad hun wond liever niet zien, maar dat de meerderheid vertrouwt op het advies van hun zorgverlener en diens advies zou accepteren.

Wil jij (veel) meer weten over wondzorg? In Nederland zijn nu vier vervolgopleidingen. Wat leer je daar en wat zijn de verschillen? Lees het hier.

Hardnekkige misverstanden

De Verstandige Keuzes bij een acute wond zijn in 2015 opgesteld om het gesprek tussen zorgverlener en patiënt te stimuleren. Sommige misverstanden blijken echter hardnekkig. Zo hebben sommige verpleegkundigen moeite om te geloven dat je een acute wond net zo goed met gewoon kraanwater kunt spoelen als met fysiologisch zout, steriel water of desinfecteermiddel. Daarnaast is het ook zo dat verpleegkundigen nog wel eens opdrachten van artsen krijgen die niet overeenkomen met de Verstandige Keuzes, bijvoorbeeld om een onnodig duur verband te gebruiken. Niet alle verpleegkundigen durven een dergelijke opdracht ter discussie te stellen.

Toekomst

Volgens de onderzoekers zijn de Verstandige keuzes zijn geen strikte regels maar aanbevelingen waar beargumenteerd van afgeweken kan worden. Zo kunnen zorgverleners toch voor een wondbedekker kiezen omdat de kleding anders over de wond schuurt. Toch is er ruimte voor verbetering, stellen de onderzoekers. Als verbeterpunten noemen zij dat aandachtsvelders of wondconsulenten de keuzes nog meer onder de aandacht zouden moeten brengen; dat de werkomgeving beter moet worden ingericht en dat protocollen duidelijk moeten zijn over de Verstandige Keuzes.

Onderzoek

Het onderzoek bestond uit een vragenlijst en interviews. De deelnemers aan het vragenlijstonderzoek waren 171 verpleegkundigen, 71 artsen en 17 afdelingshoofden, werkzaam in academische en algemene ziekenhuizen in Nederland. Verder namen de onderzoekers interviews af met 17 verpleegkundigen, 6 artsen en 20 patiënten met een acute wond.

Verstandige keuzes

In 2013 is de richtlijn voor acute wondzorg in de ketenzorg ontwikkeld. Op basis van deze interprofessionele richtlijn zijn in 2015 verstandige keuzes opgesteld: vijf aanbevelingen over wondreiniging, verbandmiddelen, organisatie en instructies aan de patiënt bij een acute wond. Verstandige keuzes zijn aanbevelingen die het gesprek proberen te stimuleren tussen zorgverlener en patiënt over de best passende handeling op het juiste moment.

De verstandige keuzes op een rijtje:

  1. Reinig een wond niet met (steriel) fysiologisch zout.
  2. Week de wond niet in een badje met reinigingsmiddel.
  3. Gebruik geen wondbedekker voor een primair gesloten wond.
  4. Gebruik geen kostbare verbanden als gaas volstaat.
  5. Stuur een patiënt nooit zonder leefregels naar huis.

Lees ook de toelichting op deze regels.

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.