Moet je bij een vermoeden van mishandeling altijd Veilig Thuis inschakelen?

Je vermoedt dat een cliënte (81) wordt mishandeld door haar dochter. Omdat je twijfelt, besluit je het niet te melden bij Veilig Thuis. Maar is dat niet je plicht als verpleegkundige? Dit moet je volgens de wet doen bij een vermoeden van kindermishandeling of huiselijk geweld.

Bij signalen van huiselijk geweld ben je als verpleegkundige verplicht te werken met de Meldcode Huiselijk geweld en kindermishandeling.¹ Je werkgever moet je bovendien verplicht scholen in het werken met de meldcode.  

Tijdens het congres Zorg voor thuiswonende kwetsbare ouderen op 7 oktober 2026 in Ede leer je alles over hoe je omgaat met deze groep cliënten.

1 Wat is het verband tussen de meldcode en een melding doen?

De Meldcode Huiselijk geweld en kindermishandeling bevat stappen die je moet volgen als je vermoedt dat er bij iemand sprake is van mishandeling of huiselijk geweld. Dit stappenplan helpt bij het signaleren, overleggen, en in gesprek gaan. De naam is wat verwarrend, want werken met de meldcode betekent niet dat je een melding van mishandeling doet bij Veilig Thuis. Dat heet een melding.  

3 Leiden de stappen van de meldcode tot een melding bij Veilig Thuis?

Het doorlopen van de stappen van de meldcode hoeft niet te leiden tot een melding. Er is geen meldplicht. Een meldplicht zou er volgens de wetgever voor kunnen zorgen dat ouders die hun kinderen mishandelen artsen gaan mijden, terwijl het kind de arts juist dan hard nodig heeft. Daarnaast kan een meldplicht leiden tot een groot aantal onnodige meldingen. Dat is belastend voor alle betrokkenen en kan de vertrouwensrelatie tussen zorgverlener en patiënt nodeloos schaden. 

4 Wanneer doe je wel een melding?

Daar is geen protocol voor. Het is jouw professionele verantwoordelijkheid om in te schatten of een melding bij Veilig Thuis noodzakelijk is. Je doet een melding om een kind te beschermen dat mogelijk gevaar loopt of ernstig in zijn ontwikkeling wordt bedreigd, of wanneer je ernstig huiselijk geweld vermoedt.  

De 5 stappen van de meldcode

STAP 1: Breng signalen in kaart 

Breng signalen in kaart die je zorg bevestigen of ontkrachten. Leg signalen en vervolgstappen objectief en feitelijk vast in het dossier. Voer indien nodig de kindcheck uit. 

STAP 2: Overleg met een deskundige collega of Veilig Thuis 

Overleg met een deskundige collega om signalen te duiden. Raadpleeg zo nodig Veilig Thuis. Neem bij eergerelateerd geweld, huwelijksdwang of vrouwenbesnijdenis direct contact op met Veilig Thuis. 

STAP 3: Praat met het slachtoffer en andere betrokkenen 

Bespreek je zorgen zo snel mogelijk met het slachtoffer. In geval van kindermishandeling de ouders/verzorgers van het kind en het kind zelf. Alleen als jouw veiligheid of die van het kind in gevaar kan komen door een gesprek kan hiervan worden afgezien. 

STAP 4: Pas het afwegingskader toe 

Maak een inschatting van de aard en de ernst van de situatie op basis van signalen, het overleg met een collega en de gesprekken met het slachtoffer. Vraag bij twijfel advies aan Veilig Thuis. Bij een reële kans op schade: melden. 

STAP 5: Beslis: Is melden nodig? Is hulpverlening nodig? 

Als je het kind of de volwassene voldoende kunt beschermen, bied of organiseer je de noodzakelijke hulp. Als de situatie acuut of structureel onveilig is, doe je een melding bij Veilig Thuis en beslis je samen welke hulp je zelf kunt organiseren.² 

Deskundigen die aan dit artikel meewerkten:

Roely Drijfhout, inhoudsdeskundige op de thema’s kindermishandeling, huiselijk geweld en de meldcode bij Augeo, een stichting die professionals helpt bij hun aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. 

Jody Esveldt, advocaat bij BG.legal in Den Bosch. Zij is gespecialiseerd in gezondheidsrecht, privacyrecht en aansprakelijkheidsrecht. 

Noten

1. www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/huiselijk-geweld/meldcode 
2. www.augeo.nl/nl-nl/themas/meldcode/ 

Dit is een ingekorte versie van een eerder geplaatst artikel op Nursing.nl. Voor de volledige versie, klik hier.