'Vitaminesupplementen vaak onnodig en soms schadelijk voor ouderen'

Veel ouderen slikken braaf vitaminesupplementen, ‘want vitamines zijn belangrijk’. Dat is niet altijd nodig en vitamines kunnen zich ook opstapelen. Een diëtiste vertelt waar je als verpleegkundige op kunt letten.

Wat vindt de diëtist van al die supplementen, en wat moet je er als verpleegkundige mee? We vroegen het Monique Dijsselhof, diëtist en eigenaar van diëtistenpraktijk ViVo in Hilversum.

Tijdens het congres Voeding op 30 oktober 2026 gaan we in op de rol die voeding speelt binnen de zorg.

Multivitamines: vaak onnodig

‘Voor de meeste ouderen leveren multivitamines weinig gezondheidswinst op’, aldus Dijsselhof. In sommige gevallen zijn supplementen zinvol, zoals bij ziekte (verlies van vitamines via de darm), bij osteoporose (hogere behoefte aan calcium en vitamine D), bij wonden of als er een tekort in het bloed is vastgesteld.

Risico van overdosering

‘Maar over het algemeen zijn supplementen bij een volwaardige voeding niet nodig’, stelt Dijsselhof. ‘En hoge doseringen van vitamines kunnen zelfs schadelijk zijn. Wateroplosbare vitamines worden bij te hoge inname in principe weer uitgescheiden, maar vetoplosbare vitamines lossen op in het vetweefsel en kunnen daar toxisch worden.

Zo geeft een te hoge dosering vitamine B6 risico op perifere neuropathie, en kan stapeling van vitamine A leiden tot osteoporose. De doseringen kunnen oplopen als iemand ook drinkvoeding krijgt, want dat is ook al gevitamineerd in hoge dosering.’

Oogje in het zeil houden

Als verpleegkundige ben je geen voedingsdeskundige, maar je kunt wel een oogje in het zeil houden. Dijsselhof: ‘Check op het potje of het daadwerkelijk multivitamine is, en bijvoorbeeld geen B-complex of een andere specifieke vitamine. Vraag je cliënt of hij de vitamines dagelijks slikt. Eventueel kun je adviseren om het supplement om de dag in te nemen in plaats van elke dag.’

Op de vraag of je moet letten op signalen van overdosering antwoordt Dijsselhof: ‘Helaas kan een overdosis vitamines allerlei klachten veroorzaken en kun je dat niet zo eenvoudig herkennen.’

Vitamine D: standaardadvies om te suppleren

‘Vitamine D is natuurlijk een bekende’, aldus Dijsselhof. ‘Voor alle ouderen boven de 70 jaar geldt het advies om dagelijks een supplement van 800IE (20 mcg) vitamine D te nemen. Een arts kan ook ervoor kiezen om een oplaaddosering te geven en daarna een onderhoudsdosering. Dat is vaak het geval bij een deficiëntie.’

Vitamine B12: vaak tekorten

‘B12-tekort komt regelmatig voor bij ouderen’, zegt Dijsselhof. ‘Ouderen die de warme maaltijd niet meer goed weg krijgen, doen vaak hun best om wel nog de aardappelen en de groenten te eten. Het vlees, waar juist B12 in zit, is moeilijker te kauwen en laten ze vaak staan’.

Standaard B12 suppleren zou Dijsselhof niet aanraden. ‘Dat zou ik pas doen op basis van een bloedwaarde. Het is een bloedwaarde die we regelmatig meeprikken bij vitamine D.’