Gratis nieuwsbrief Meld je aan voor de gratis e-mail nieuwsbrief van Nursing, TvV en TvZ. Klik hier

Euthanasie bij kinderen. Mag dat?

Actieve levensbeëindiging bij kinderen is een omstreden onderwerp. De wet schrijft ons voor dat bij kinderen onder de twaalf jaar geen actieve euthanasie mag worden toegepast.

‘En dat zou eens ter discussie gesteld moeten worden’ vind Prof. Dr. Paul Brand, al voor het derde jaar op rij uitgeroepen tot de beste kinderarts van Nederland. Hij schreef niet alleen een boek over dit onderwerp, de Stoel van God, waar naast pallatieve zorg voor kinderen ook het dilemma behandeld wordt waar artsen voor komen te staan: het kind waardig te willen laten sterven zonder buiten de wet te treden.

Paul Brand sprak ook op het symposium over palliatieve zorg georganiseerd door de stichting PAL, 5 februari jongstleden. Ik ging naar dat symposium omdat het prima aansluit bij mijn afstudeerproject. Palliatieve zorg bij kinderen is lang niet zo volledig ontwikkeld als bij volwassenen. Er valt dus nog heel wat te verbeteren.
Want hoe zit dat dan met die actieve levensbeëindiging bij ernstige zieke kinderen?

Vanaf 12 jaar moet je een kind informeren en moet het kind instemmen met de behandeling, en dan kan het kind zelf in overleg met arts en ouders kiezen voor levensbeëindiging. Bij kinderen jonger dan 12 jaar is er enkel een informatieplicht en is actieve euthanasie wettelijk verboden.

Maar, en dat is al eerder als argument opgeroepen, een kind dat ernstig (chronisch) ziek is, is vaak al eerder volwassen. Natuurlijk blijven het kinderen, maar op het gebied van hun ziekte denken ze wel na over de dood. Dus is die magische grens van 12 dan nog wel reëel?

Een uitzondering op de regel is het Groningen-protocol. Een tekst die in 2004 werd opgesteld door Eduard Verhagen van het UMCG, waarin richtlijnen staan met criteria waarmee artsen ‘levensbeëindiging van pasgeborenen' kunnen uitvoeren zonder gevaar van strafvervolging wegens moord op een wilsonbekwame. Het woord euthanasie wordt bewust vermeden, omdat de Nederlandse euthanasiewetgeving alleen van toepassing is als iemand zelf om euthanasie vraagt.

Het is natuurlijk te hopen dat de wetgever en de rechter iedere zaak opnieuw realistisch bekijken. En dat een arts zich hard durft te maken voor de zaak. Zoals ik al zei: er is nog genoeg te verbeteren.

Noortje Sprengers

10 reacties

  • no-profile-image

    Eline, Anne, Elles

    De vraag mogen kinderen euthanasie gebruiken om hun leven te beëindigen, heeft ons aan het denken gezet. Het is een ingrijpend onderwerp, daarom reageren wij hier op. Wij vinden dat kinderen op jonge leeftijd zelf kunnen beslissen waar ze aan toe zijn, omdat ze vaak zelf wel weten hoe ziek ze zijn. De mensen om het kind heen kunnen op dat moment niet voelen hoe het kind zich daadwerkelijk voelt. Wel vinden we het belangrijk dat de ouders ook meebeslissen want we denken wel dat ze er achter staan hoe moeilijk het ook allemaal is. Leeftijd is niet belangrijk, maar of het kind in staat is om zelf te beslissen!

  • no-profile-image

    Noortje Sprengers

    Ja dat is zeker een aanrader!

  • no-profile-image

    Margreet

    Ik wil jullie allemaal aanraden het boek van Paul Brand, de stoel van God, te lezen. Natuurlijk is dat geen antwoord op al je vragen maar helpt je zeker om een goed beeld te vormen.

  • no-profile-image

    joyce

    Carolien heeft gelijk, euthanasie is het actief beëindigen van leven. 1 van de kenmerken van euthanasie is dat het onomkeerbaar is. Alle andere vormen van levensbeëindiging zijn omkeerbaar, je kunt palliatieve sedatie stoppen, je kunt iemand weer een sonde of infuus geven, een behandeling weer opstarten en mogen dus geen euthanasie genoemd worden. Iemand een dodelijke injectie geven is duidelijk van een andere orde en dus is er maar 1 manier van euthanasie. Al is het in de praktijk gevoelsmatig een grijs gebied.

  • no-profile-image

    Bram

    Bedankt voor dit interessante artikel, ook dank aan Christien Klaucke voor een goede tip!

    Ik snap alleen de discussie over actieve euthanasie niet zozeer; het Groningen Protocol, voor zover ik het heb kunnen lezen, gaat over actieve levensbeëindiging, niet over euthanasie, waarbij wettelijk vastgesteld is dat er een vraag van de patiënt is. Bij pasgeborenen is dat niet mogelijk. Een beetje een juridisch punt van naamgeving, als je het mij vraagt.
    In essentie ben ik het dus met Carolien eens, alleen is het de vraag of het op deze gevallen van überhaupt toepassing is (waarom hebben we anders het Groningen Protocol nodig?). Wel is de vraag die er in lijkt te zitten naar mijn idee een belangrijke: is stoppen met behandeling (laten versterven) niet ook kiezen (en dat is een 'actie' te noemen) voor het beëindigen van leven? Is het niet een kwestie van 'verantwoording nemen voor onze daden', zoals Peter Singer dat beschrijft? Het wordt nog ingewikkelder als het gaat om ernstig zieke pasgeborenen in de 3e categorie, zoals Verhagen die beschrijft in NEJM (http://tinyurl.com/b8ljwh )
    Ik denk zeker dat het mogelijk moet zijn om ernstig zieke of gehandicapte pasgeborenen te euthanaseren.
    Over dit soort vraagstukken zijn hele boekwerken vol geschreven en de jurisprudentie in verschillende landen staat er bol van. Interessante kwestie, over een triest punt, getuige bijvoorbeeld ook de recente verwikkelingen in Italië. Ik ben het er dus niet mee eens dat stoppen met behandeling op het moment onder 'actieve euthanasie' valt. Voor zover ik weet is dat normaal medisch handelen. (alhoewel daar dus (filosofisch gezien) grijze gebieden in bestaan. Juridisch is het redelijk afgetimmerd)

    Een laatste vraag: kennen de Nursingblogs geen trackbacking?

  • no-profile-image

    Christie Klaucke - Redactie KraamSupport

    Ik wil graag wijzen op een prijswinnende documentaire over het Groningen-protocol en beslissingen rond het levenseinde bij pasgeborenen. Te bekijken via link:
    http://www.kraamsupportonline.nl/filmenfun/filmpjes.php

  • no-profile-image

    Arno

    In theorie heb je niet meerdere vormen van euthanasie, helaas Carolie, in de praktijk wel...

    Gelukkig dat er in de hospice er wel zorgvuldig mee omgegaan wordt.
    Een hospice, en de verpleegkundigen en artsen zijn hier ook gespecialiseerd op het gebied rondom lijden en dood.
    Echter worden er ook in ander settingen euthanasie (al dan niet 'passief') uitgevoerd waarbij de goede kennis rondom dit onderwerp er nog niet is.

    Mijn inziens klopt er toch al helemaal niets van het euthanasie beleid in Nederland, en als we het dan nog moeten gaan hebben over kinderen en euthanasie denk ik bij mijzelf, waar zijn wij in ons Nederland weer goed bezig.
    Waarom zou alles maar mogelijk moeten zijn? ook in de laatste levensfase?
    waar blijft onze maatschappelijke en morele verantwoording naar elkaar?

    Dit buiten het feit om dat de regels die gesteld zijn rondom euthanasie toch al niet kloppen in nederland.

  • no-profile-image

    Noortje Sprengers

    @ Carolien:
    ik denk dat er wel degelijk een verschil is tussen actieve euthanasie of 'versterving' zoals het in de volwassenzorg zo mooi heet. Misschien is levensbeëindiging dan een betere term, maar wat ik bedoel is: wanneer een patiënt en zij/ouders actief kiezen voor het stoppen van de behandeling/ willen sterven wordt dit aangeduid als actieve euthanasie. Wat als het kind geen twaalf is, maar wel aangeeft waardig te willen sterven. Een arts gaan dan op zoek naar de mogelijkheden binnen zijn vak. Dit zie ik toch echt als passieve euthanasie: de wet laat de arts geen andere keus, maar als dat wel het geval was wat het 'actieve' euthanasie geweest. Ik hoop dat je begrijpt wat ik probeer duidelijk te maken.
    Groetjes Noortje

  • no-profile-image

    john kleijn

    Bij het lezen van dit artikel en meerdere inmiddels en daarnaast met de deskundigheid die ik inmiddels heb is het een duidelijk dat dit een zeer belangrijk en een ondergeschikt onderwerp is waar men niet over wil praten.

    Ik weet inmiddels at er zorgwekkend veel artsen die zich zien als god, dit bedoel ik mede dat ik dit zelf heb ervare met mijn zoontje dimitri.

    Nu achteraf zijn wij zo voor de gek gehouden door zoveel verschillendeartsen en chirurgen, waar ik nu ook sterk mijn twijffels heb als een levens beiindiging wel in belang van het kind is of gewoonweg het uitwissen van sporen die aantoonbaar zijn of mogelijk zouden worden als onderzoek gedaan zou worden in welke wijze dan ook.

    Ik weet inmiddels dat onzorgvuldig en opzettelijk onnodige ethanasie wordt gedaan en dit bij volwassenen en ook bij minderjarigen, dit is schokkend en zorgwekkend.

    Ouders zijn niet in staat om alles op de juiste wijze te beoordelen en gebleken is dat deze beroepsgroep hun eigen belang vervllen en niet die van de client.

    Zo ook bij dimitri.

    Stekkers eruit en je zag de hoofd van de ic nergens meer en je kan het letterlijk uitzoeken. Het is maar goed dat je de weg weet waar je heen moet , want anders loop je daar met je net overleden kind in de armen door het ziekenhuis rond te lopen. En na een uur wordt je gebeld dat die hoofd ic die het leven van je kind beiindigd heeft het druk had en zijn excuses maakte dat hij er niet bij was of anderen om ons hierin te ondersteunen, wat heb ik hieraan. Zij gevoel schoonpraten en het probleem wederom ook weer bij ons neerleggen. Ze zij er van af van dit probleem. opgeruimd staat netjes, bewijs vernietigd.



    Is er wel een juiste beslissing genomen, is wel het belang gedient van ons kind en die van ons en was het kwaliteit van leven het probleem.........

    Gezien die deskundigheid en de kennis over dit ziekenhuis en de wetenschap inmiddels hoe betrouwbaar deze beroepsgroep is heb ik hier geen goed antwoord momenteel in.


    zie ook www.dmitri.nu

  • no-profile-image

    Carolien

    'Actieve'euthanasie? Euthanasie is altijd het actief beëindigen van leven. De term actief in combinatie met euthanasie is dus volkomen overbodig. Er bstaan nl geen vormen van euthanasie.
    Blijft een feit dat we heel zorgvuldig met euthanasie om moeten gaan en zeker als het kinderen of wilsonbekwame mensen betreft. Gelukkig merk ik binnen mijn werk als palliatief verpleegkundige in een hospice dat artsen bij ons zorgvuldig te werk gaan.

Of registreer je om te kunnen reageren.

Nursing is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden