Harry Sonnenschein over functiedifferentiatie: ‘De huidige situatie is onhoudbaar’

Harry Sonnenschein begeleidde het Jeroen Bosch Ziekenhuis bij de functiedifferentiatie tussen mbo- en hbo-verpleegkundigen. Hoe kijkt hij aan tegen het wetsvoorstel Big II? Nursing sprak eind juni met hem in de bossen van Oisterwijk.  

Artikel bewaren

Je hebt een account nodig om artikelen in je profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
Fotografie: Bert Jansen

Na de hbo-v ontwikkelde Harry Sonnenschein zich tot veranderkundige en leiderschapscoach. Afgelopen jaren was hij betrokken bij de succesvolle functiedifferentiatie tussen mbo- en hbo-verpleegkundigen1 in het Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch.

Welk probleem loste het wetsvoorstel BIG II op?

‘De Wet Big II was een toekomstgerichte maatregel. Er is een tweedeling in de beroepsgroep, enerzijds mbo- en inservice-opgeleide verpleegkundigen, anderzijds hbo’ers. De inserviceopgeleiden zorgen nu nog enigszins voor een verbinding tussen deze twee groepen, maar als zij met pensioen gaan is de kloof groot. Een helder onderscheid creëert voor hbo’ers de mogelijkheid om patiëntoverstijgend te werken, meer met de

20
13220

Wil je dit premium artikel verder lezen?

Sluit eenvoudig een gratis proefmaand af of neem een abonnement om dit artikel en alle andere premium berichten onbeperkt te lezen. Wil je dit?

Ben je al abonnee? Log dan in en lees verder

20 REACTIES

    • Wat mij irriteert aan de discussie die in de media gevoerd wordt is dat er maar 1 kant van de wet belicht wordt. Ik begrijp dat in-service opgeleide vpk een soepelere overgangsregeling willen. Echter is het maken van onderscheid tussen HBO en MBO niet zo onzinnig als men het vaak doet voorkomen. In mijn ziekenhuis, het Spaarne Gasthuis, wordt niet elke HBO verpleegkundige meteen regie-vpk. Je moet kunnen laten zien dat je voldoet aan het functieprofiel. Er wordt gewerkt aan een scan/meting om dit concreet te maken. Daarnaast blijft iedereen die nu bepaalde extra werkzaamheden heeft deze gewoon behouden, niemand wordt teruggezet in functie o.i.d. Gespecialiseerde vpk zaten al in schaal 50 en blijven dat ook. In Jinek deden de gespecialiseerd vpk overkomen alsof ze straks niet meer mogen werken, dit is niet waar.
      Ik werk als HBO vpk en voer extra taken uit, kwaliteitsverbetering e.d. horen daarbij. Ik vind het niet meer dan terecht dat ik daar voor beloond wordt in de nieuwe wet BIG 2. MBO vpk blijven hetzelfde werk doen, voor hen veranderd er niks in de praktijk en HBO’ers die dat willen kunnen extra taken uitvoeren en hier beloond voor worden.
      Waar we ons wel druk over moeten maken zijn de CAO-onderhandelingen. Alle verpleegkundigen (ongeacht HBO/MBO) zouden meer moeten verdienen voor het belangrijke werk wat we doen!

      • Prima dat je eerst moet laten zien dat je als regieverpleegkundige kunt werlen en dat je aan het bijbehorend functieprofiel voldoet. Maw: voldoen aan het functieprofiel is bepalend en niet sec of je een hbo-diploma hebt.

      • Gespecialiseerde verpleegkundigen zitten meestal in 55.
        De FWG bepaald je salaris, de wet BIG kost je geld …
        Denk je echt dat alleen een HBOr extra taken kan uitvoeren? Je bent verkeerd geïnformeerd door de hogeschool, voor verpleegkundige heb je geen HBO opleiding nodig .. alleen bij sommige vervolgopleidingen heb je een HBO diploma nodig ..

  1. Lees alle reacties
  2. Wat je aandacht geeft…
    Al een tijdje volg ik de ontwikkelingen en de reacties op het wetsvoorstel wet BIG II over de functiedifferentiatie.
    Het valt mij op dat het merendeel van de reacties gaan over de overgangsregeling. Veel mbo of in service opgeleide verpleegkundigen zijn bang dat ze na jarenlange uitvoering van hbo-taken hiermee moeten stoppen. Aan de ene kant kan ik mij deze onrust en angst voorstellen. Je zou maar met passie en inzet zijn doorgegroeid op hbo werkniveau en nu mag je dat straks mogelijk niet meer doen, tenzij je aantoont ook op hbo werk,- en denkniveau te werken. Aan de andere kant blijft naar mijn mening hierdoor een belangrijk aspect van het wetsvoorstel Big II onderbelicht. Daarom wil ik een andere duit in het zakje doen. Om maar met de deur in huis te vallen: ik ben voor functiedifferentiatie en voor het wetsvoorstel wet BIG II. Ik zal dit met een persoonlijke ervaring toelichten.
    Ik ben een bijna afgestudeerde student hbo verpleegkunde. Je kunt me een zij-instromer noemen, ik heb hiervoor gewerkt op basis van mijn hbo diploma maatschappelijk werk en dienstverlening. De deeltijdstudie hbo verpleegkunde heb ik gedaan in combinatie met mijn gezin van drie jonge kinderen en een parttime baan in de wijkverpleging. Tijdens mijn stages en werk in de wijkverpleging en ouderenzorg (ik heb geen ziekenhuiservaring), is het mij opgevallen dat zowel ik als hbo afgestudeerde collega’s te weinig toekomen aan het uitvoeren van de beroepsrollen Ontwerper en Coach (gebaseerd op de huidige rollen en bijbehorende competenties van hbo verpleegkundigen). Rollen die passen bij de secundaire zorgverlening. Hbo verpleegkundigen worden hoofdzakelijk in hun rol als Zorgverlener ingezet (primaire zorg). Ook bij laag-complexe zorgverleners, die prima door een mbo opgeleide collega geholpen hadden kunnen worden. Vervolgens moet een mbo opgeleide collega bijspringen om de zorgplannen op te stellen, omdat daar geen tijd meer voor is. De verhouding tussen de verschillende rollen is naar mijn mening uit balans en er is te weinig sprake van functiedifferentiatie in de praktijk. Misschien denk je dat ik dan maar naar een andere werkgever had moeten gaan, dat mijn voorbeeld op zichzelf staat. Maar is dat ook zo? Ik ben benieuwd waar hbo opgeleide verpleegkundigen optimaal hun rollen tot uiting kunnen laten komen. Is dit in de verpleegsector? In het ziekenhuis? (Laat me dit weten, dan solliciteer ik meteen!)
    Wanneer de wet BIG II er komt, komt er ook in de praktijk een betere verhouding in het uitvoeren van de rollen en competenties per opleidingsniveau. Dit zou betekenen dat ik als hbo opgeleide verpleegkundige meer aandacht en tijd kan geven aan de rol van Ontwerper. En laat die rol nou juist de meerwaarde zijn van een hbo verpleegkundige! Wanneer deze rollen op de werkvloer meer aandacht krijgen dan nu, dan ben ik er van overtuigd dat dit de kwaliteit van de zorg voor de patiënt/cliënt/bewoner/zorgvrager juist nog meer ten goede komt dan nu het geval is. Wanneer functiedifferentiatie in de praktijk wordt gerealiseerd, zou dit naar mijn mening ook ten goede komen van de verdere professionalisering en de emancipatie van het verpleegkundig beroep, zowel op hbo, als op mbo niveau. Waarom? Omdat er meer aandacht en tijd is voor verpleegkundigen om de regie te nemen in wat zij als beroepsgroep nodig vinden voor de zorgvrager, maar ook in hun eigen werkomstandigheden. Taken die bijvoorbeeld ooit zijn weggehaald bij verzorgenden kunnen weer door deze collega’s worden uitgevoerd. Ze krijgen dit nu wel in hun opleiding maar mogen dit in de praktijk niet meer doen. Dat zou mooi zijn, als ze mogen doen waarvoor ze zijn opgeleid. Daarbij ondersteund door een hbo verpleegkundige die de rol van coach dan stevig kan vormgeven in de praktijk.
    Vergelijk de functiedifferentiatie met een lichaam. Alle organen hebben ieder een unieke en belangrijke rol. Geen enkel lichaamsonderdeel is meer of minder waard dan een ander onderdeel. Het hart doet waar het hart voor is gemaakt. Alle ‘rollen/competenties’ worden optimaal benut. De nieren doen dit en ga zo maar door. Dit alles in onderlinge samenwerking zonder (ver)oordelen en denigrerende opmerkingen over elkaars niveaus, maar aanvullend en krachtig.
    Er bestaan in Nederland nu eenmaal studies voor verpleegkundigen op mbo en hbo niveau. Dat betekent verschil in opleiding en scholing in rollen en competenties. Zorg er dan ook voor dat deze verschillen in de praktijk tot uiting komen door een duidelijke functiedifferentiatie. Dat is wat het wetsvoorstel BIG II toch voor ogen heeft? Wat is hier mis mee?
    Ik vind het overigens opvallend dat enkele ziekenhuisbestuurders zich negatief uitlaten over het wetsvoorstel van de BIG II. Zij zijn geen verpleegkundigen. Ik vraag me af wat hun belang is om zich hierin te mengen. Zou de functie differentiatie misschien een bedreiging zijn, omdat verpleegkundigen daardoor een sterkere sparringpartner worden waar je dan niet meer omheen kunt?
    Natuurlijk moet er een goede overgangsregeling komen voor degene wie dit aangaat. Als jij als oorspronkelijk mbo opgeleide verpleegkundige inmiddels op hbo werkniveau functioneert, dan getuigt dit van liefde voor je werk en is het zonde wanneer deze kennis aan de kant wordt geschoven. Maar dan moet dit wel verzilverd worden met een hbo papiertje, een diploma. (Wat nog niet wil zeggen dat je dan een hele hbo opleiding moet gaan volgen.) Is het zo onredelijk dat dit wordt gevraagd? Misschien ter vergelijking: iemand rijdt jarenlang zonder rijbewijs. Degene rijdt heel goed, schadevrije jaren, maar geen rijbewijs. Accepteren wij dit dan ook? Nee, omdat we met zijn allen hebben afgesproken dat een rijbewijs (diploma) een officieel bewijs is dat je kunt autorijden (of op hbo niveau werkt en denkt) en dat je iemand hierop kunt aanspreken. En hoe zou je het vinden als moeder of vader van een schoolgaand kind, dat de klassenassistent (mbo-opgeleid) afwisselend les geeft met de docent (hbo-opgeleid). Je mag toch verwachten dat jouw kind wordt onderwezen door een afgestudeerde docent en geen klassenassistent? Is dat niet vreemd? Maar zo gaat het nu wel in gezondheidszorgland.
    Zonder functiedifferentiatie in theorie èn praktijk, blijven we staan waar we nu staan. Versnipperd in rollen, taken en verantwoordelijkheden. Als je geen goede aandacht kunt geven aan cruciale rollen en taken passend bij het opleidingsniveau, dan kun je daar ook niet in groeien.
    Beste collega verpleegkundigen. Alsjeblieft stijg boven je persoonlijke emotie en belangen uit. (Durf) ook te kijken naar wat het wetsvoorstel wet BIG II voor ons als beroepsgroep en uiteindelijk de zorgvrager (daar doen we ‘het’ toch allemaal voor?) kan opleveren.
    Ik wil ook in de praktijk aandacht en gezonde verdeling van de rollen en competenties waarvoor ik ben opgeleid. Ik wil betere zorg voor zorgvragers, ik wil emancipatie van dit mooie vak. Wees eerlijk, lukt dat nu wel? Wat je aandacht geeft groeit.

    • Lees alle reacties
    • Je opleiding heeft je foute informatie aangeleverd. Je hebt dingen geleerd die je helemaal niet nodig hebt. Het ergste is dat jij met je 2 jaar oude rijbewijs en HBO voertuigkunde, Max Verstappen gaat vertellen hoe hij moet autorijden …
      Je laatste 2 alinea’s is arrogantie ten top en denigrerend bovendien. Goede zorg wil iedereen en dat gaat al jaren behoorlijk goed, de remmende factoren zijn managers, overheid en overijverige studenten …

  3. Wat me opvalt is dat de discussie vooral gaat over een tweedeling in de verpleegkundige zorg en dat daarvoor een ander kader nodig is die overstijgend kan “ denken” , Als oud inservice opgeleide en Vs er in de acute zorg ken ik beide kanten. De inservice is klaarblijkelijk niet goed genoeg geschoold of werkt niet evidence based en bij de HBO is er te weinig praktijkervaring. Het ideaal beeld zou zijn als je deze min punten zou opheffen door ze integreren in een nieuwe opzet van de verpleegkundige opleiding en de daarnaast de oude situatie laat uitsterven. Dit lijkt me de enigste manier om een burgeroorlog aan het bed te voorkomen

  4. een reactie waar je alle kanten mee op kan, de bedoeling is vooral functie differentiatie blijkt. weer een onderschrijving van een belanghebbende. Hoelang heeft de schrijver daadwerkelijk als verpleegkundige gewerkt.
    Inservice is mbo vindt de schrijver, maar ze kunnen wel de verbinder zijn tussen MBO en HBO.

  5. Met alle respect maar ik lees in de blog vooral de klaagzang hoe moeilijk de HBO-V ers het wel niet hebbn in de zorg.
    Ze worden immers niet begrepen door de MBO-v ers en de inservice verpleegkundigen.
    Maar ja die zijn toch alleen maar goed voor de bellen en billen wassen volgens meneer Sonnenschein…
    O ja, wat betreft overleggen met artsen… Als inservice verpleegkundige hebben we dat al in de opleiding moeten leren beste HBO-Vers. En dat was nog in de tijd dat de arts en Afdelingshoofd bijna heilig waren. Toch werd er toen al kritisch opgekomen voor de patiënt bij de bepreking.
    ALs je nu naar de dagelijkse praktijk kijkt dan zijn er al genoeg taken onderling verdeeld onder de verpleegkundigen Een nieuwe beroepsgroep is daarbij niet noodzakelijk..

    • Ik ben het helemaal eens met de vorige reactie, ik heb leren klinisch redeneren in de inservice opleiding, die toen net vernieuwd was, maar mijn collega’s deden dat ook al, al kenden ze toen de term niet. Na de HBO-V weet ik precies hoe ik moet redeneren maar de kennis van ziektebeelden heb ik er niet bij geleerd. En daar ligt een deel van het probleem, de HBO-v studenten die in de wijk komen stage lopen willen graag plannen maken en intakes doen, en vooral innoveren, maar het echte werk, de cliënt verzorgen/verplegen en het contact maken, en van
      daar uit je zorgplan opstellen (omdat je dan echt weet wat er nodig is), dat is er niet of te weinig bij.
      Innoveren en EBP is prima, dat laatste doe ik ook graag, maar de basis is cliëntzorg en dat wordt op de HBO-v’s een beetje vergeten.

  6. Beste meneer Sonnenschein,

    Met grote nieuwsgierigheid heb ik uw gastblog gelezen.

    Er is een opmerking in uw blog die mij bijzonder opvalt:
    “De inserviceopgeleiden zorgen nu nog enigszins voor een verbinding tussen deze twee groepen, maar als zij met pensioen gaan is de kloof groot. Een helder onderscheid creëert voor hbo’ers de mogelijkheid om patiëntoverstijgend te werken, meer met de dokter te sparren en zich bezig te houden met de organisatie van zorg.’

    Wat bedoelt u daarmee?
    1. dat de oude inservice-verpleegkundigen (bijna?) het niveau hadden van een hbo-v-er?
    Dat is correct: alleen de inservice-opgeleiden mochten zich verpleegkundige noemen tezamen met de hbo-v-ers, die overigens later ‘op de markt kwamen’. De mbo-verpleging-opgeleiden heetten ‘verplegende’.
    2. dat de huidige mbo-verpleegkundige (bol EN bbl) minder goed is opgeleid dan de oude inservice-verpleegkundige?
    Ook dat is correct: zij hebben veel minder ervaring en missen kennis. Ziekenhuizen hebben dit ervaren en geprobeerd dit met de mbo-opleidingen te lijf te gaan. Meerdere ziekenhuizen hebben reeds hun eigen BBL-variant terug in het leven geroepen.
    3. dat de oude inservice-verpleegkundigen vanwege hun hoge niveau in de weg hebben gezeten voor de hbo-v-ers bij het creëren van de mogelijkheid zich te onderscheiden als hbo-v-er de afgelopen 40 jaar?
    Ik denk niet dat u het zo bedoelt, maar u suggereert wel dat afwezigheid van een hoger niveau opgeleiden, namelijk de oude inservice-opgeleiden, meer ruimte creëert voor de hbo-v-er om zich te onderscheiden. Dat is wel de makkelijke weg.

    U schrijft ook:
    “Deels is dat een effect van de cultuur in het team. Wordt het door je collega’s geaccepteerd als je nog maar twee dagen meedraait in de zorg en je verder dingen ontwikkelt?”
    Niet als andere verpleegkundigen daar niet ook de ruimte voor krijgen. Probleem is dat de oude inservice-opgeleiden daar ook graag de ruimte voor hadden gekregen. De oorzaak ligt, zoals u vervolgens zelf schrijft, bij het management. Deze wet is het bewijs van het falen van het werkgeverschap in de zorg.

    Functiedifferentiatie hoort op de werkvloer geregeld te worden. Dat dit tot op heden moeilijk van de grond is gekomen, ligt mijns inziens zowel aan de werkgevers als aan de verpleegkundigen zelf. Opkomen voor onszelf is nauwelijks gelukt. Wanneer gaan verpleegkundigen eens staan voor hun autonomie en hun vak?

    Het is niet aan de minister. Bovendien creëert deze wet een kwalijke tweedeling: een verpleegkundige achter het bureau en eentje op de werkvloer. Een verpleegkundige mag zich wat mij betreft geen verpleegkundige noemen, als zij/hij niet een groot deel aan het bed staat: de kern van ons vak. Verpleegkundigen aan het roer op afdeling kwaliteit, mbo EN hbo, waarbij vanuit de dagelijkse praktijk over implementatie van zaken gesproken wordt. Kwaliteitseisen die vanuit het ministerie opgelegd worden. Management die dit ondersteunt, faciliteert en gecombineerde carrièrepaden biedt. Carrière maken op basis van ervaring en prestaties, of je nu hbo of mbo hebt. En als voor sommige functies een hbo-diploma is vereist, dan is dat aan de werkvloer om te bepalen.

    Het Jeroen Bosch ziekenhuis heeft zich een vooruitstrevend werkgever getoond, maar heeft het ook mea culpa gedaan naar alle oud-gedienden; hbo EN inservice?

    Met vriendelijke groet,
    J. H.
    A-verpleegkundige
    vierde jaars hbo-verpleegkundige in opleiding

    • Wat mij in de discussie steeds opvalt is dat de Inservice opgeleide verpleegkundigen voor zichzelf moeten opkomen.
      Heb het hele voorstel gelezen en begrijp niet dat daarin gesteld wordt dat de oude inservice opleiding mbo 4 gelijk e was. Dat is niet waar. Je moest minimaal een mavo diploma hebben met exacte vakken, met goede cijfers. Of een Havo of Vwo diploma.
      Als zv-er mocht je ook de opleiding gaan doen, maar alleen als je zeer gemotiveerd was en je daar goed had gepresteerd.
      De boeken heb ik nog (oud inservice opgeleid) en deze zijn van het HBO.
      Daarna heb ik vele bijscholingen gedaan. Ook post HBO. Maar ik moet toch terug de schoolbanken in. Hoop dat dit goed wordt ondersteund door de werkgevers. Al die ervaren krachten, die bovendien nog vaak nachtdienst doen, niet aanwezig op de werkvloer. Dat zal nog een klus worden.
      Velen kijken om zich heen. Banen genoeg!

    • Ben het helemaal eens met J.H toen ik begon aan mijn opleiding A verpleegkundige kwamen de “Verpleegsters scholen” net in zwang. Op school moest je het vak leren. dat gaf in de praktijk vaak problemen. Niet om dat het beter of slechter was, maar gewoon omdat ieder patiënt met de zelfde aandoening anders is. En ik heb in mijn opleiding geleerd dat ik de advocaat van de patiënt was dus voor hem of haar opkomen.
      In de loop van de jaren gemerkt dat iets in de praktijk anders kan zijn dan in de theorie. Wat mij het meeste stoort in de hele discussie dat alles en iedereen op een hoop gegooid wordt. MBO en Inservice op geleid terwijl het 2 verschillende opleidingen zijn. Vroeger moest je je na je A specialiseren als je dat wilde, nu is alles in een opleiding gestopt HBO of dus MBO en wat iemand vroeger in 6 of 7 jaar leerde zit nu in 4 of 5 jaar theorie, en voor mijn gevoel komt de praktijk op de tweede plaats. Of het nu gaat om billen wassen of medicatie geven. Alle twee heel belangrijk voor het leveren van goede zorg. Ik vindt de hele discussie dus ook erg jammer, en hoe moet dat straks als de HBO opgeleid alleen nog maar achter het bureau zitten hoe kunnen zij zich dan her registreren of hoeft dat dan niet meer.

  7. Hoe dan als je nu op een specialistische afdeling werkt en je al een gecombineerde functie hebt. 12 uur per week organiseer en geef ik het onderwijs op de afdeling. En 20 uur per week werk ik in de directe patiëntenzorg. Een andere collega heeft de portefeuille kwaliteit , weer een ander werkbegeleiding. Ook andere taken en werkgroepen worden door collega’s uitgevoerd naast het werk op de werkvloer. Dit alles niet afhankelijk van je opleidings niveau maar op basis van intrinsieke motivatie .
    Binden en boeien is behouden!
    Gaat dit door de wet big 2 veranderen?

  8. Dit artikel roept heel veel vragen bij me op. Wat doet een HBO verpleegkundige na de functiedifferentiatie precies? Innoveren, implementeren? Het implementeren van de SBAR en NANDA die al heel lang bestaan kan ik niet bepaald een innovatie noemen. Sparren met de artsen? Dat doen we toch al?
    En als de HBO verpleegkundigen straks nog maar zo’n 2 dagen in de week in de zorg werken, wie vult dan de overige dagen op? Heeft het Jeroen Bosch zoveel extra geld dat er nieuwe verpleegkundige vacatures worden ingevuld voor de tijd die de HBO’ers straks gaan besteden aan het ontwikkelen van de zorg? En zijn er zoveel verpleegkundigen te vinden in de regio Den Bosch die al deze vacatures kunnen gaan vervullen?
    Als ik kijk naar de vacatures bij Jeroen Bosch dan lees ik dat je bijna als een soort van leidinggevende moet gaan functioneren. Daar kan je het werk gaan doen dat de meeste leidinggevende niet durven te doen of geen zin in hebben maar dan voor 2 tot 3 salarisschalen lager.

  9. Zijn er ook collega s die zich hebben bezig gehouden met functie differentiatie in de ggz?
    Daar werken mensen met veel verschillende opleidingen samen. Bv social work, mbo verpleegkundige, inservice b verpleegkundigen, maatschappelijk werk, mdgo. Allen werken in directe patiënten zorg en hebben elkaar nodig. Ook hebben zij vaak zeer verschillende werk ervaringen. Een heel waardevolle mix, maar waar je begin je bij functie differentiatie?

  10. dit gaat vooral over de verpleegkundigen op de “gewone’ verpleegafdelingen
    wat ik nog heel erg mis is hoe de ziekenhuizen omgaan met de gespecialiseerde vpk, MBO of HBO, iedereen volgt daarna dezelfde vervolgopleiding en de verplichte bij en nascholingen, in het wetsvoorstel wordt het jaar 2002 genoemd als omslagpunt, maar et welke onderbouwing en hoe gaat het Jeroen Bosch hier mee om? ook dit geeft nl heel veel onrust, ondanks al je (bij.na) scholing geen complexe zorg meer ogen leveren als MBOer op een SEH ICU CCU of ambu? dit is vooral het signaal wat nu wordt afgegeven in de media

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.