Ondervoeding bij ouderen is niet altijd zichtbaar’

Ondervoeding is niet gemakkelijk te herkennen. Het is een misvatting, ook onder verpleegkundigen, dat kijken en observeren voldoende is.

Artikel bewaren

Je hebt een account nodig om artikelen in je profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
1.jpg
Foto: Arno Massee

Dat zegt dr. ir. Hinke Kruizenga, diëtist-onderzoeker bij het VUmc in Amsterdam en projectleider van de Stuurgroep Ondervoeding in Nursing november. Kruizenga: ‘Bij ondervoeding denk je al snel aan vermagerde patiënten, maar dat hoeft beslist niet het geval te zijn. Het gaat niet om de body mass index (BMI), maar om het spiermassaverlies. Als iemand te weinig spiermassa heeft, maar wel veel vetmassa, dan zie je dat aan de buitenkant niet. Daarom is het van belang om te weten wat de vetvrije massa of VVMI van een patiënt is. De vetvrije massa is het lichaamsgewicht verminderd met de vetmassa, en bestaat uit spieren, botten en water. De diëtist kan de vetvrije massa bepalen met een bio-impedantiemeting.’

Twijfel niet over sondevoeding
‘Als eten niet gaat, twijfel dan niet te lang over sondevoeding’, aldus dr. Hinke Kruizenga in een eerder artikel op Nursing.nl. Lees meer

‘Leer ouderen dat een beschuitje met jam geen goed ontbijt is’ 

Ook Canan Ziylan, docent verpleegkunde aan de Hogeschool Rotterdam, noemt het een wijdverbreide fabel dat ondervoeding zichtbaar is. Ziylan, die binnenkort promoveert op ondervoeding bij ouderen: ‘Een wijkverpleegkundige zei tegen me: ik heb zoveel ervaring in de zorg, ik kan aan het gezicht of lijf van een patiënt wel zien wat er aan de hand is. Een misverstand. Als je aan het vermagerde lichaam van een patiënt kunt zien dat hij afgevallen is, dan is het vaak al te laat. De ondervoeding is dan vaak in zo’n ver stadium dat het heel moeilijk wordt om die negatieve spiraal terug te draaien.’ Toch ligt het probleem ook bij ouderen zelf, zegt Ziylan. ‘We moeten ouderen leren dat een kopje thee en een beschuitje met jam geen goed ontbijt is. En dat elke dag een ei, kaas, vlees en noten eten geen luxe is, maar noodzakelijk om de spiermassa in stand te houden.’ In de thuiszorg kunnen verpleegkundigen daar ook op letten: vraag eens of je even in de koelkast mag kijken, stel eens voor om de boterham te beleggen met kaas in plaats van jam… het helpt allemaal.’

Canan Ziylan zal een workshop geven op het congres Werken met Kwetsbare Ouderen op 10 oktober 2018 in de Reehorst in Ede. Bezoek dit congres. 

 

Lees ook het premium artikel Ondervoeding: grijp in voor het te laat is

5 REACTIES

  1. Ik heb weinig inzicht hoe groot het probleem is, maar ik schrik van het paternalistische belerende kleutertoontje dat alle betrokkenen aanslaan. Zij zullen mensen die al een stuk langer op de wereld staan even vertellen hoe de vork in de steel zit.En dat je elke dag vlees nodig hebt zoals Ziylan beweert is een fabeltje.

  2. Lees alle reacties
  3. Prima artikel, heldere goede tips. Maar wat te doen als de zelfstandige, thuiswonende hoogbejaarde niet eet?
    Ik heb een hoogbejaarde moeder voor wie ik boodschappen doe, eten kook en meeneem voor in haar vriezer. Aardappelen schil, groenten schoonmaak en alvast in de pan doe etc. Vraag ik de volgende dag of ze lekker gegeten heeft, krijg ik als antwoord dat ze maar een instant soep heeft gegeten. En dit niet 1 keer maar vrijwel dagelijks… ik word er moedeloos van. De diëtiste ingeschakeld en die constateerde ondervoeding bij mijn moeder, tja. Mijn moeder weigert maaltijden van de catering, tafeltje dekje etc. die vindt ze niet lekker. Ze kan wel koken maar geeft aan dat ze hier vaak te moe voor is of gewoon geen zin heeft hierin. Als ik er niet voor zorg, ‘vergeet’ ze te eten.
    Ik heb alle tips al geprobeerd 😉 en nu heb ik het DOC team toch maar ingeschakeld.
    Ik heb een achtergrond als verpleegkundige maar als het om familie gaat is het tóch een ander verhaal.
    Wie heeft er een tip waaraan ik niet gedacht heb??

  4. Je moet weten wat iemand eet eer je advies kunt geven. Ik vind persoonlijk een week een voedingsdagboek bijhouden een redelijk meetinstrument en tevens maak je iemand bewust van wat hij eet. Je hebt dan een document waar je mee aan de slag kunt.

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.