Student Corner: ‘Maak nachtwerk met elkaar bespreekbaar’

Hoe schadelijk is werken in de nacht nu écht, hoe kun je de schade beperken en wat weten verpleegkundigen hierover? Vierdejaars mbo-v-studente Juliët de Kool zocht het uit en stond versteld.

Artikel bewaren

Je hebt een account nodig om artikelen in je profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
nachtdienst
Juliët de Kool: 'Als ik ben afgestudeerd dan ga ik tijdens de nachtdienst op mijn voeding en slaapritmes letten.'

In deze nieuwe rubriek bespreken leerlingen/studenten verpleegkunde hun onderzoek of afstudeerscriptie. Ze leren onderzoek doen naar vaak praktische, klinische onzekerheden; het is zonde om de uitkomsten niet met elkaar te delen.

Waarom wilde je onderzoek doen naar dit onderwerp?

‘Mijn vader werkt als ambulancechauffeur en draait al dertig jaar nachtdiensten. Hij zegt altijd voor de grap dat ik dat maar niet moet gaan doen omdat het slecht voor je gezondheid is. Daar wilde ik meer van weten, vooral omdat de informatie die je hierover vindt niet heel duidelijk en compleet is. Het lijkt ook alsof werkgevers en de overheid zich er niet mee bezighouden, en dat vond ik schokkend. Toen ik bijna duizend enquêtes ingevuld terugkreeg van deelnemende verpleegkundigen, zag ik dat zo’n 20 procent van hen niet weet hoe schadelijk nachtwerk is. Veel verpleegkundigen blijken ook niet bezig met dit thema; ze doen niets om de schade te beperken.’

Heb jij voor jouw studie verpleegkunde (mbo-, hbo- of masterniveau) een interessant (afstudeer)onderzoek gedaan dat je graag wil delen? Is dit onderzoek beoordeeld met minimaal een goed (of kan de docent de beoordeling toelichten als er geen beoordeling is gegeven)? Stuur het naar margot.hamel@bsl.nl en wie weet nemen wij contact met je op.

Was je verbaasd?

‘Ja, heel erg. Nachtwerk is belastend, en uit allerlei onderzoeken en rapporten blijkt dat de kans op ziekten – zoals diabetes – erdoor toeneemt. Stapels heb ik er voor mijn literatuurstudie over doorgespit. Gezond leven en goed roosteren kunnen preventief werken. Waarom hebben we het daar zo weinig over met elkaar?’

Wat beveel je aan?

‘Ten eerste: maak nachtwerk in je team en met je leidinggevende bespreekbaar. Ik beveel trainingen aan om verpleegkundigen bewuster te laten zijn van hun  eigen gedrag en leefstijl, om zo de belasting door nachtwerk te verminderen. Je kunt bijvoorbeeld rondom je nachtdiensten minder koolhydraten en meer eiwitten eten, niet de hele nacht kleine porties  eten en een kort slaapje doen tijdens de dienst. Ook adviseer ik voorwaarts roosteren, omdat dit bewezen minder schadelijk is dan wisselende roosters. Dus: de eerste dienst is een dagdienst, de tweede een late en de derde een nacht, bijvoorbeeld. Ook vind ik dat werkgevers actiever bezig moeten zijn met preventie. Ik ontdekte dat het Jeroen Bosch Ziekenhuis een eigen project start met allerlei middelen en methoden om gezonder te werken in de nacht. Denk aan speciale brillen en energypods (een speciaal ontworpen stoel voor een powernap). Ze komen binnenkort met onderzoeksresultaten.’

Wat neem je zelf mee voor de toekomst?

‘Ik merk dat ik vacatures probeer te vinden waarbij je weinig of geen nachtdiensten hoeft te draaien. Maar dat ziet er niet zo hoopvol uit, haha. Ik ga in elk geval  mijn leefstijl aanpassen als ik nachtwerk doe, door op mijn voeding en slaapritmes te letten, en hoop dat de werkgever open staat voor anders roosteren. Het lijkt me mooi als ik een statement kan maken in een team: we moeten goed voor onszelf zorgen om goed voor de patiënt te kunnen zorgen.’

Wat zou je andere studenten adviseren die onderzoek doen?

‘Zorg dat je altijd  betrouwbare informatie gebruikt. Zeker met dit soort onderwerpen kom je op internet heel veel informatie tegen die, als je verder zoekt, helemaal niet wetenschappelijk onderbouwd is. Gebruik bijvoorbeeld Google Scholar als zoekmachine en kijk altijd goed naar de bron van een artikel: wie heeft dit geschreven, waar komt de informatie precies vandaan? En: hou een enquête of interviews op de werkvloer, dat is de enige manier om de theorie te koppelen aan hoe het echt gaat in het dagelijkse werk.’

Onderzoeksvraag: wat doet nachtwerk met het lichaam en waarom weten nog zo weinig zorgmedewerkers wat ze kunnen doen aan preventie?
Opleiding: mbo-v Hoornbeeck College, Gouda
Onderzoek afgerond: december 2018

7 REACTIES

  1. Bij ons in de terminale (thuiszorg)nachtzorg zijn ze “gezond” gaan roosteren om het ziekteverzuim omlaag te brengen.
    D.w.z. voldoende rustdagen om te herstellen, niet meer dan 5 nachten achter elkaar, en geen hogere contracten dan 22uur. Prima rooster maar van continuïteit in de pall. Terminale zorg is geen sprake meer. Veel wisselende mensen aan bed, in de ergste gevallen ( door tekort aan personeel) elke nacht iemand anders. Je kunt niet meer spreken van het opbouwen van een vertrouwensrelatie. Soms heb je in een blokje van drie nachten twee verschillende c cliënten. Wat we jarenlang als prioriteit stelden is weg. Verschillende mensen stappen eruit of gaan elders werken. Dus gezond roosteren heeft ook een keerzijde. Al jarenlang wordt er gewerkt aan het verbeteren van pall. Zorg waarvan bovenstaande een slechte ontwikkeling is waardoor de kwaliteit van zorg ernstig heeft ingeboet.

  2. Lees alle reacties
  3. Dag Juliet,
    Goed dat je hier onderzoek naar gedaan hebt en hier opnieuw aandacht voor vraagt. Belangrijk. Alleen, die weerbarstige werkelijkheid…

    Voorwaarts roosteren…. met al die tekorten.
    En met kleine kinderen….

    Een powernap tijdens je nachtdienst? Wanneer dan? Dat is echt niet mogelijk in de ouderenzorg op een PG afdeling, in je eentje op 33 dementerenden.

    En als je als verpleegkundige eens echt een ondergrens aangeeft met betrekking tot de kwalitatieve of kwantitatieve bezetting in verband met de veiligheid van de cliënten (want voor onszelf zullen we het nauwelijks vragen) dan wordt je dat niet in dank afgenomen.

    Hou vol in dit vak meid. Ik hoop van harte dat je in je loopbaan de ruimte krijgt om vaker dit soort onderzoeken te doen. en uitkomsten daarvan te implementeren. En belooft niet uit frustratie daarover na een vervolgstudie je witte jas uit te trekken en achter een bureau gaat zitten, omdat je daar de ruimte er wel voor krijgt.

    We hebben nog veel te winnen in dit vak, Juliet. Goed dat je het voor onszelf opneemt. Dank daarvoor.

    Groet van een hbo-v leerling met 30 jaar ervaring in het vak, die die belofte ook nog moet waarmaken.

    • Beste J.H.,

      Bedankt voor je uitgebreide, lieve reactie! Mocht u mijn gehele essay willen
      lezen, mag je me een mailtje sturen: julietdekool@hotmail.com

      En inderdaad die weerbarstige werkelijkheid… Maar ik begrijp inderdaad dat voorwaarts roosteren bijna te mooi om waar te zijn lijkt. Ik moet er wel bij zeggen dat het echt blijkt dat het effect heeft. Ik vind dat de nachtwerkers er veel meer achteraan mogen zitten om te zorgen dat er zo’n rooster komt. Het gaat tenslotte om je eigen lichaam, daar moet goed mee omgegaan worden! En ik geloof inderdaad dat je je niet in dank wordt afgenomen, als ik de oplossing had…

      Nogmaals bedankt voor je reactie! Ik heb er veel aan 🙂
      Groetjes, Juliët

  4. Gezond roosteren is gewoon een CAO-afspraak, voorwaarts roteren dus, is al jaren geleden afgesproken.Maar ja, de roosteraar heeft daar heel vaak nooit van gehoord of vind het te ingewikkeld. Oh ja ik ben nog van de generatie die veertig uur werkte en zeven nachten deed, was heel normaal.

    • Inderdaad, nachtdienst begon op vrijdag en 7 dagen later kwam je eruit op vrijdag.
      Toen ik in Zimbabwe werkte, waren de nachtdiensten geen 8 uur lang maar 12 uur. Van 20.00 tot 08.00 uur. In Portugal zijn deze diensten 10 uur lang.

      Volgens mij werkt ongeveer 40% van de mensen in een ploegendienst. Fabrieken, politie, brandweer, piloten/cabin crew, luchthavens, schepen, nachttreinen, olie boortorens, mijnen, dus niet alleen in de zorg.

      • Bedankt voor jullie reacties dames! Ik heb meer dan respect voor jullie, dat jullie zoveel nachten werk(t)en. En inderdaad Tiggy, totaal werken er bijna 1.3 miljoen mensen nachtdiensten. Ik heb mij in dit onderzoek gericht op de nachtwerkers binnen de gezondheidszorg.

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.